GLOSARIO
Levij ayllunmanta, Moisespa wauken. Moisesta yanaparka israelcunata Egiptomanta llojsichispa Canaanman pusanancupaj. Dios payta churarka israelcuna uqhupi yupaychana-wasimanta ñaupaj caj curaj cananpaj. Tucuy israel yupaychana-wasipi ruwanayojcuna Aaronpa miraynin carkancu. Chꞌin pampapi purishaspa israelcuna Moisespaj Aaronpaj thutorkancu. Chaypacha Dioska yupaychana-wasipi curajpaj Aaron churaskanta ricuchinanpaj Aaronpa cꞌaspinta kꞌomeryacherka. Chayraycu cꞌaspi Diospa camachiskasninta churanapaj arcapi jallchꞌaska carka.
Adanpa wawan, Cainpa sullcꞌa wauken. Cainka jaywaskasnincu jawa payta wañucherka.
Abraham: Mt. 1.1; Mr. 12.26; Lc. 1.73; Jn. 8.33; Hch. 3.25; Rom. 4.13; Gá. 3.6-9; Heb. 11.8-19; Stg. 2.21.
Israelcuna Abrahampa miraynin cancu. Paytaj Diospa sumaj niskanta japꞌicuspa mana yachaskan jallpꞌaman rerka. Ashqha watasniyojña cashajtin Diospa sumaj niskanmanjina wawan Isaac nacecorka. Diostaj Isaacta jaywananta mañarka. Jaywananpaj wañuchinayashajtintaj Dios Abrahamta jarcꞌarka Isaacpa cuentanpi jaywana uywata riqhurichispa. Abraham, Isaac, Jacobwan israelcunaj unay tatasnincu cancu.
Ñaupaj caj runa, tucuy runacunaj tatancu. Pay Diosta mana casuskanraycutaj cay pachaman jucha yaycumorka. Payka cay pachapi nacecojcunaj umancu. Jesucristo, iscay caj Adanka, Santo Espiritumanjina nacecojcunaj Umancu.
Unaymantapacha israel runas mayta cusicuspa Diosta yupaychaj cancu, “Aleluya”, nispa. Cunancamapis mana waj palabrata tariyta atispa ajinallatapuni tucuy mundontinpi runas Diosta yupaychancu.
Uj lugar Diosman koskata jaywananpaj. Ñaupajpi Dios runasta camacherka altarpi uywasta waj imastapis jaywanancuta. Chay jaywanaska Cristoj jaywacuyninmanta ricuchinalla carka. Cristo juchasninchejpaj wañuskanmantapacha manaña ajinata jaywanachu. Manachayrí paypa jaywacuskan wiñaypaj atiyniyojmin. Cunanka sonkosninchejpi waj mana ricuy atina altar tiyan. Chaypi causayninchejta yupaychanasta ima Diosman jaywanchej payta cusichispa. Causayta payman jaywayka niyta munan tucuy imapi payta munacuywan casuy. Janaj pachapipis Diospa ñaupakenpi altar tiyan. Chaypi runasninpa Diosmanta mañacunasnincu yupaychanasnincupis payman jaywaskas cancu.
Nokanchejjina Diospa ruwaskallantaj. Payta yupaychanancupaj tucuy imapi casunancupajpis cancu. Mana nokanchejjina cuerpoyojchu. Chayraycu mana paycunata ricunchejchu, Dios munajtillan ricuchiwanchej. Mana jaycꞌaj wañuncuchu mana casaracuncuchu. Tiyan waquin sajra angelcunapis. Paycuna supay Satanasta casushancupuni.
Arca
Noeka uj jatun barcota ruwarka Diospa sutꞌinchaskanmanjina. Diospi japꞌicuspa chayman yaycorka familianwan tucuy animalesmanta waquinpiwan. Diospa sutꞌinchaskanmanjina manchayta paramorka yacutaj tucuynejta pꞌamparka. Noerí yacu patapi chay barconpi yacu pꞌampaska wañuymanta cachariska carka, paywan cajcunapis. Paypa barcon arca sutichaskamin.
Unay yupaychana-wasipi uj kori khataska cajón carka. Chayman Dios camacherka israelcunata pꞌalta rumipi kelkaska camachiskasninta churanancuta. Chay cajón arca sutichaskamin. Arca khatanapitaj sapa wata jaywaska uywa yawarta chꞌajchuycoj. Ajinapi Dios qhuyacuyninpi juchasnincuta khechorka.
Baal: Rom. 11.4.
Unay feniciacunaj ruwaska diosnincu. Chay feniciacunaka ñaupajpi Canaan jallpꞌapi tiyacoj cancu.
Beorpa wawan; unay willaj runa. Camachej Balacta yachacherka israelcunata juchaman urmachiyta Canaanman yaycushajtincu. Payka kolkeraycu ñanpi pantaskata rishajtin Dios burronta parlacherka jarcꞌananpaj.
Barac: Heb. 11.32.
Israelcunaj unay capitannincu. Enemigosnincuta atiparka. Israel warmi juez Deborata yanaparka.
Señorninchej Jesucristo camacherka pillapis juchanmanta Diosman cutiriytawan bautizacunanta Dios Tataj, Wawan Cristoj, Santo Espíritoj sutinpi. Ajinamanta runaka ricuchin sonkon llimphuchaska caskanta Jesucristopi japꞌicuspa causananpaj. Bautizaj Juanpis israel runasta juchancumanta Diosman cutiriskancuta ricuchinancupaj yacunejta bautizarka. Ajinamanta paycunata waquicherka Jesucristoj jamunanpaj.
Judea jallpꞌapi uj llajta. Chaypi camachej David nacecorka. Chayraycu Davidpa llajtan sutichaska carka. Jesuspis chaypi nacecorka.
Jacobpa sullcꞌa wawanpa miraynin.
Adanpa curaj wawan. Jaywaskasnincu jawa sullcꞌa wauken Abelta wañucherka.
Unayña Abraham chay jallpꞌapi tiyacorka Diospa sumaj niskanmanjina. Khepatataj israelcunaka Egiptomanta llojsispa chay jallpꞌaman yaycorkancu paycunajta cananpaj. Chaypi sinchꞌi purinasmanta enemigosmantawan Dios israelcunata samacherka. Chay yaycuskancoka uj ricuchina carka sonkopi samacuymanta.
Galilea jallpꞌapi uj llajta. Chaypi Jesús tiyacorka yachachispa, tꞌucunasta ruwaspa. Chay llajtayojcunata Jesús cꞌamerka mana Diospi japꞌicuskancuraycu.
Dios camacherka Abrahamta mirayninwanta tucuy khari wawantapis señalta cuerponcupi churanancuta. Chayjina señalwan ricucherkancu Diospa ajllaska llajtan caskancuta.
David: Mt. 1.1; 22.42; Mr. 2.25; Lc. 1.32; 2.4; Hch. 2.25; 13.22, 34-36; Rom. 1.3; 4.6; Ap. 3.7; 5.5.
Israelcunaj unay camachejnincu. Dios payman nerka, mana tucucoj camachiyta konanta, miraynin Jesucristoj wiñay camachinanmanta parlaspa. Chayraycu Jesucristoka, “Davidpa miraynin”, sutichaska carka. Davidka israelcuna Diosta yupaychanancupaj taquinasta kelkarka.
Dioska quinsa cayniyoj, Santa Trinidad sutichaska, uj Dioslla caspapis. Chaycuna cancu Dios Tata, Wawan Cristo, Santo Espiritupiwan. Dioska tucuy atiyniyoj. Paytaj tucuy imata ruwarka cay pachapi, janaj pachapi cajcunatapis. Paytaj tucuyta wiñaypaj camachin.
2. Cristo: Mt. 16.16; Mr. 10.45; 12.36; Lc. 19.10; Jn. 1.1, 16; 1 Co. 15.28; Col. 1.15-16; Ap. 11.15.
Diospa Wawanta sutichancu Cristo nispa. Chay ninayan. Dios ajllaspa churan Camachejnin cananpaj. Hebreopi niyta munan Mesías. Jesucristo sutichacorka Diospa cachaska Runan. Ajinata sutichacorka ricuchinanpaj Diosmanta jamuskanta runawan ujchacunanpaj, juchanmanta cacharichispa wiñay causayman pusananpaj. Castellanopi niyta munan el Hijo del Hombre. Niskan sutichaska carkataj Dios Tatanta ricuchinawanchejpaj jamuskanraycu. Niskan castellanopi niyta munan el Verbo. Payka iscay caj caymin Trinidadmanta.
Quinsa caj caymin Trinidadmanta. Dios payta cachamorka nokanchejpi tiyacunanpaj.
Diosman kayllaycuchej:
Dios tucuy atiyniyoj, tucuy imapi santo caspapis runas payman kayllaycunancuta munan. Runas pisi callpayoj, juchayojpis caspa mana payman kayllaycunancupajjinachu cancu. Chayraycu Dios payman kayllaycuchejcunata churarka. Ñaupa tiempospi paycunaka uywa jaywanasta ima Diosman jaywaj cancu runasta payman kayllaycuchinancupaj. Chay jaywanasta Jesucristomanta ricuchinas carkancu. Payka runa nacecuspa, cruzpi jaywacorka runaspa juchasnincuta khechunanpaj. Paypa may sumaj jaywananpi japꞌicuspalla uj runa juchanmanta llimphuchaska Diosman kayllaycun. Chayraycu Jesucristo Diosman Kayllaycuchiwajninchejmin.
Ajina kayllaycuchiskas Diosman nokanchejtapis kayllaycuchejcunapaj churawanchej runasta yanapananchejpaj payman kayllaycunancuta. Castellanopi. Sacerdote.
Dios cꞌachata yanapawanchej Jesucristo wañuskanraycu. Tucuy nokanchej ni imata ruwayta atinchejchu Diosta cusichinanchejpaj. Juchasapastaj caspa paypa cꞌajaj phiñacuyninta muchunanchejpajjina carkanchej. Astawanpis Jesucristo juchasapaspaj wañuskanraycu Diosman cutirejtinchej tucuy juchasninchejta khechorka. Chayta ruwaskanwan payman kayllaycunanchejpajjina ruwawarkanchej cꞌacha yanapayninnejta. Castellanopi niyta munan Diospa gracian.
Dios runasman parlayta munan. Ñaupa tiempospi payman tꞌakaska runasta ajllarka paycunanejta parlananpaj. Paycunamanta waquinta camacherka palabranta kelkanancuta. Paycunaj kelkaskan Diospa palabran sutichaska. Castellanopi. Santa Biblia.
Dios sumaj cajta ruwananta niskanta juntꞌanpuni. Chay sumaj niskanta paypi japꞌicuspa nokanchej japꞌinchej. Yachanchejpuni pay atiyniyoj caskanta manataj jaycꞌaj llullacunanta. Castellanopi. Promesa.
Diospi japꞌicuy: Mt. 9.29; 17.20; Hch. 3.16; Rom. 1.17; 4.5, 16, 20; 5.1; 1 Co. 13.2, 13; Ef. 2.8; Heb. 11.1, 6.
Diospi japꞌicuspa niskanta juntꞌananta yachanchej. Juntꞌananta suyaspa mana iscayrayaspataj chayta ricusunchej. Paypi japꞌicuspa Diosllapuni caskanta creenchej tucuy sonkonchejwan. Chayraycu tucuy causayninchejta payman jaywaspa casunchejpuni. Jesucristopi japꞌicuspataj juchamanta cachariskas canchej wiñayta paywan causananchejpaj. Castellanopi. Fe.
Unaymantapacha nación. Unayña chaypi israelcuna camachis carkancu phutiyta muchuspa. Dioska chaymanta paycunata orkhomorka Canaán jallpꞌaman yaycupunancupaj.
Elías: Mt. 11.14; 17.3, 4, 10-12; Mr. 15.35, 36; Lc. 1.17; 4.25, 26; 9.30, 31, 33; Rom. 11.2; Stg. 5.17.
Diospa unay willajnin. Ruwaska dios Baalta atiparka. Payka Diosmanta mañacorka mana parananta. Ajinatataj quinsa watas cuscanwan mana pararkachu. Khepatataj mañacojtin paramorka. Israel jallpꞌapi jatun yarkhay cashajtin Sarepta llajtayoj viudaman cachaska carka yanapananpaj. Orkopi Jesuspa pꞌunchaycunanpi wajjinaman tucushajtin Eliaswan Moiseswan riqhurerkancu. Eliaska israelcunata Diosman allinyacherka. Bautizaj Juanpis payjina jamorka.
Eliseo: Lc. 4.27.
Diospa unay willajnin. Siria jallpꞌamanta Naamanta lepra onkoyninmanta thañicherka.
Isaacpa curaj mellizo wawan. Uj miqhunallawan chayakenta trocaporka sullca wauken Jacobman.
Unay tiempo runas makanacoj cancu guerrapi espadaswan. Chay espadaka uj jatun cuchillojina sumaj filochaska, puntanpis tꞌujsinajina.
Espíritu
Runaj uqhu causaynin, mana ricucoj, cuerponpi tiyacoj.
Mana ricucoj causaycuna angelcuna, supaycuna.
Dioska Espiritumin, payllamanta causayniyoj, mana ricucoj, tucuy atiyniyoj, tucuyta Camachej.
Ñaupaj caj warmi, Adanpa warmin. Dios ruwarka paytapis. Payka catariwan engañachicuspa juchaman urmarka.
Egiptopi unay camachejcuna faraoncuna sutiyoj carkancu. Jacobpa wawan Joseka allinpaj Faraonwan khawacorka. Moisespa tiemponpi waj faraon israelcunata llaquicherka Diospa contranpi churacuspa. Chayraycu tucuchiska carka.
Israelcuna uqhupi uj parte. Saduceocunaj contrancupi carkancu. Creerkancu Dios wañuskacunata causarichimunanta. Creerkancutaj mana ricuy atina angeles, espirituspis caskancuta. Anchata munarkancu tucuy jawa imapi llimphu cayta Moisespa camachiskasninta yuyaynincumanjina sutꞌinchaspa. Chayraycu ashqha waj camachiskasta ruwarkancu Moisespa camachiskasninman yapanancupaj. Dios camachiskasninta Moisesnejta runasninman korka. Chay waj camachiskasrí runajlla cancu. Sichus uj runa mana llimphuchacorkachu paycunaj camachiskasnincumanjina chayka, paymanta fariseoska tꞌakacorkancu. Fariseoska Jesuspa contranpi churacorkancu.
Galilea
Israelcunaj provincia jallpꞌancu. Chaypi Jesús wiñacorka, yachacherkapis.
Galilea provinciapi caj kocha. Quinsa leguajina largo, iscay leguajina ancho carka. Chaypi challwapis mayta miraj. Muyuyninpi ashqha llajtas carkancu. Jesuspis ashqha cutita chay kochata barcopi purej llajtasman rinanpaj ruwayninpi. Jesuska puriskanpi sinchꞌi wayrata cꞌamispa sayacherka.
Gedeón: Heb. 11.32.
Israelcunaj unay jueznincu. Dios payta ajllarka enemigosnincuta atipananpaj.
Jesucristoj pꞌunchaycunanpi yachaysapa runas griego parlaj cancu. Israel jallpꞌapi romanocunapis parlaj cancu. Diospa cachan Pablopis parlaj.
Jesucristoj sutinpi tantacojcuna paypa iglesian. Tucuy Diosman tꞌakaska runasnin Cristowan ujchaska paypa cuerpon cancu. Cristoka Umancumin. Tucuy Jesucristopi japꞌicojcuna mana tantaska caspapis iglesianmanta cancu. Unaymantapacha, cunanpis, wiñaypajtaj iglesiaka ujlla Diospis ujlla caskanraycu. Diospa palabranpi mana jaycꞌajpis yupaychana-wasichu.
Abrahampa cꞌata wawan Diospa niskanmanjina. Jatitunña cashajtin tatan Abraham Dios mañajtin jaywananpaj wañuchinayasharka. Diostaj ama wañuchiska cananta jarcꞌarka. Isaacka Jacobpa tatan carka. Abraham, Isaac, Jacobwan israelcunaj unay tatasnincu carkancu. Paycuna toldospi tiyacorkancu mana llajtayojjina Diospa sumaj niskanmanjina jallpꞌapi.
Camachej Davidpa tatan.
Israel
1. Lc. 1.54.
Isaacpa sullcꞌa mellizo wawan Jacobta Dios suticharka Israel.
Israelcuna: Israelpa miraynin, Diospa ajllaskan llajta.
3. Mt. 2.20.
Israel jallpꞌa: Cunan pꞌunchaycunapi Palestinapis sutichaska. Chaypi Diospa ajllaska runasnin tiyacorkancu.
Israelpa chunca iscayniyoj wawasninmanta paypa ayllusnin jamun.
Jatun tantacuynin carka israel curajcuna, yupaychana-wasimanta curajcuna, yachachejcuna. Chay tantacuy israelcunata camacherka Jesuspa pꞌunchaycunanpi. Payta japꞌiycorkancu, unancharkancu payka wañuchinanpajjina caskanta, Pilatoman jaywaycorkancutaj chacataska cananpaj. Castellanopi. Sanedrín.
Israel yachachejcuna ashqhata Moisespa camachiskasninta estudiaj cancu. Israelcunata yachacherkancu. Jesucristoj contranpi churacorkancu. Israel curaj tantacuyninpi tantacorkancu. Castellanopi. Escribas.
Isaacpa sullcꞌa mellizo wawan. Chunca iscayniyoj wawasninmanta israelcunaj ayllusnincu jamun. Abraham, Isaac, Jacobwan israelcunaj unay tatasnincu carkancu. Paycuna toldospi tiyacorkancu mana llajtayojjina Diospa sumaj niskanmanjina jallpꞌapi. Samaria jallpꞌapi Jacobpa yacu pujyun carka.
Janaj pacha: Castellanopi. Cielo.
Diospa tiyacuynin. Chaypi angelesninpis payta yupaychaspa tiyacuncu. Pillapis paypi japꞌicuspa causajka chayllamantaj rishan wiñaypaj causacunanpaj.
Wajjinamanta sutichallancutaj chꞌascacunata, intita, quillata janaj pachapi cajtajina. Chay iscayka mana quiquinchu.
Jefté: Heb. 11.32.
Israelcunaj unay jueznincu. Dios payta ajllarka enemigosnincuta atipananpaj.
Jerusalén: Mt. 2.1; 16.21; 23.37; Lc. 24.49; Jn. 1.19; Hch. 1.8; Gá. 4.25, 26; Heb. 12.22; Ap. 21.2, 10.
Israelcunaj jatun llajtancu, Judea jallpꞌapi. Unay David chaypi camacherka. Yupaychana-wasi chaypi carka. Israelcuna chayman rej cancu jatun pꞌunchaycunancupaj. Jesusta chaypi wañucherkancu. Yachacojcunan chaypi Santo Espirituta japꞌerkancu. Chay llajtamanta paycunaka willarayta kallarerkancu. Tucuy Diospa runasninpaj janaj pachapi mosoj Jerusalén tiyan.
Jezabel: Ap. 2.20.
Unay camachej Acabpa warmin. Willaj Eliaspa tiemponpi Diospa contranpi churacorka. Khepapi sajra yachachejcuna paywan ninacuncu.
Galilea kochamanta llojsimun. Galilea, Samaria, Judea jallpꞌas chay mayoj inti yaycuy ladonpi carkancu. Ujnin ladonpitaj Decapolis jallpꞌa carka. Chay mayupi Juan runasta bautizaj. Señor Jesucristopis chay mayupi bautizacorka.
Tucuy runas Diospa contranpi juchallicorkancu. Chayraycu Diospa cꞌajaj phiñacuynin tucuy runaspaj carka. Diosrí tucuy runasta maytapuni munacorka. Jesucristoka chay munacuyninta ricuchinawanchejpaj wañunanchejmanta wañorka. Ajinapi cꞌacha yanapayninnejta tucuy Jesucristopi japꞌicojcunata juchasnincumanta cacharichin. Nokanchejpaj wañuskanraycu juchamanta Cacharichejninchej Jesucristoka. Juchamanta cachariskas caspa wiñaypaj Dioswan cusca causacunchej. Castellanopi. Salvador.
Israelcunaj provincia jallpꞌancu. Chaypi Jerusalén, Belén, Jericó llajtas carkancu. Chay jallpꞌapi runas pisipaj khawaj cancu Galilea campo runasta. Chay jallpꞌapi Jesuspa yachacojcunanta sinchꞌita khatiycacharkancu muchuchinancupaj.
Ñaupa tiempospi Moisés camacherka llimphuchaska cajcunalla yupaychana-wasiman yaycunancu carka. Uj runa chꞌichipaj khawaska cajman chimpanman chayka, chꞌichipaj khawaska carka. Waquintaj chꞌichipaj khawaska cancu lepra onkoyniyoj caskancuraycu, wañuskacunaman chimpaycuskanraycu, millay supayniyoj caskanraycu, mana miqhunanta miqhuskancuraycupis ima. (Waquin miqhunasta Dios nerka israelcuna mana miqhunancuta.) Ajinata chꞌichichaska cajka yupaychana-wasiman rispa llimphuchacunan carka jaywanasta apaspa. Tucuy chayka ni jaycꞌaj atinchu runaj sonkonta llimphuchaytaka. Uj ricuchinajinalla carkancu. Jesucristorí uj cutillata wañuyninwan tucuy juchata khechorka. Paypi japꞌicoj runaka tucuy juchamanta chꞌichichaskamantapis llimphuchaska Diosman kayllaycucunanpaj.
Raquel: Mt. 2.18.
Jacobpa warmin. Josejtawan Benjaminpatawan mamancu. Jatun mamancu quinsa israelcunaj ayllusnincumanta. Belén llajta kayllapi pꞌampaska carka. Khepata Herodes Belenpi wawitasta wañurachejtin mamasnincu wakarkancu. Chay wakaskancu Raquelpa wakaskanwan wawasmanta quiquinchaska.
Jatun llajta carka. Chaypitaj tiyarka curaj camachej tucuy jallpꞌasta camachispa. Jesuspa pꞌunchaycunanpi israelcunapis chay camachejta casorkancu impuestota pagaspa. Pablopis chay llajtapi Diospi japꞌicojcunaman cartata apacherka. Chay llajtaman payka preso apachiska carka curaj camachejman presentacunanpaj.
Israelcuna uqhupi uj parte. Fariseocunaj contrancupi carkancu. Creerkancu Dios wañuskacunata mana causarichinanta nitaj mana ricuy atina angeles chayrí espirituspis caskanta. Nerkancu Moisespa camachiskasnillan allin caskanta runaj causayninta apaycachananpaj. Saduceoska Jesuspa contranpi churacorkancu.
Camachej Davidpa wawan. Israelcunaj camachejnincu. Astawan khapaj capuyniyoj camachej carka. Yupaychana-wasita ruwacherka.
Samaria
Samaria provincia jallpꞌa carka Galilea, Judea provincias chaupipi. Jesuspis Galileamanta Judeaman rispa Samariata pasanan caj. Samaria runaswan Judea runaswan enemigos carkancu, mana parlajchu cancu.
2. Hch. 8.5.
Samaria llajta. Samaria jallpꞌapi carka. Chay llajtapi Felipe willarajtin ashqhas Jesucristopi japꞌicorkancu.
Diospa unay willajnin. Dios payta ajllarka israelcunaj khepa caj jueznincu cananpajtaj.
Abrahampa warmin, Isaacpa maman, israelcunaj jatun mamancu, tucuy Diospi japꞌicojcunajtapis.
Diospa contranpi wiñaypaj churanacojpuni. Chayraycu runastapis juchaman urmachin. Chaywanpis Diosta manchachicun. Señorninchej Jesucristotaj wiñaypaj payta atipan.
Tucuy runaspi tiyan Diosmanta koska yuyaynincu khawanancupaj imachus chekan caskanta. Sonko-yuyay llimphu cajtenka sumaj cajta ruwananchejta niwanchej. Castellanopi. Conciencia.
Israelcuna tantacuna-wasisnincupi tantaj cancu Diospa palabranta uyarinancupaj, paymanta yachachiskas canancupaj. Waquin tantacuna-wasipi camachejcuna mana Jesucristopi japꞌicorkancuchu. Paycuna Jesucristota khesachaspa runasnintataj muchucherkancu. Castellanopi. Sinagoga.
Diosta mana casuskanraycu nitaj Jesucristopi japꞌicunchu chayka, uj runa uqhu pacha nina kochapi wiñaypaj nacꞌarenka. Castellanopi. Infierno.
Israel runasta Dios ajllarka llajtan canancupaj. Chayraycu waj runasmanta parlaspa waj llajtayojcuna caskanta nerkancu. Castellanopi. Gentiles.
Iglesia uqhupi ajllancu waquin sumaj hermanosta yanapanancupaj Diospa runasninta iglesiaj ruwananpi. Wajchasta viudastapis yanapancu. Castellanopi. Diáconos.
Israelcunaj Diosta yupaychanancu lugar. Unayña Dios camacherka Moisesta chay sumaj wasita ruwananta chꞌin pampapi. Chayka uj toldojina carka, ashqha partesniyojtaj paycunawan apanancupaj. Chay yupaychana-wasipi Dios israelcuna chaupipi tiyacorka. Khepata Salomón aswan jatun yupaychana-wasita Jerusalenpi ruwarka. Dios ajllarka Levíj ayllunta yupaychana-wasipi ruwanancupaj. Castellanopi. Templo chayrí tabernáculo.
Unaymantapacha Dios churarka uj yupaychana-wasipi ruwanayoj curaj cananpaj. Paylla watapi ujllata yaycoj carka Diosllapaj tꞌakaskapuni lugarman. Manaraj yaycushaspa pay quiquinpaj juchasninmanta uywata jaywanan caj. Chaymantataj runaspa juchasnincupaj yawarta apaspa yaycoj. Diospa munayninnejta cunanka Señorninchej Jesucristo wiñaypaj Diosllawanpuni cashan Curajninchej cananpaj. Payka Diosman kayllaycuchejninchejmin. Castellanopi. Sumo sacerdote. Jesucristoj pꞌunchaycunapi mana ujllachu carka.
Dios churarka yupaychana-wasipi ruwanayojcuna payta yupaychachinancupaj. Munarkataj runasta payman kallaycuchinancuta. Chayraycu Diospa camachiskasninta wakaychaj cancu sutꞌinchanancutaj carka. Paycuna Diosman jaywaj cancu uywa yawarnintapis runaspa juchasnincuraycu. Aaronpa miraynin carkancu. Castellanopi. Sacerdote.
Levij allunmanta waj runaska yupaychana-wasipi llancꞌaj carkancu. Paycunaka chaypi ruwanayojcunata yanapaj cancu. Castellanopi. Levitas.