Aja palabrakunata tantiyanantsikpä
A
Abib killa Abib killa imay qallaykunqanta runakuna musyayänanpä shuyäyarqan trïgu shikshiyta qallaykuptin llullu killa kanqanyaqmi. Tsay junaqnami karqan Abib killa qallaykunan.
aceiti Aceititaqa aceitünaspitami rurayarqan. Aceitimi karqan runakuna llushikuyänanpä (Est. 2.12; Sal. 104.15; Miq. 6.15; Luc. 7.46), mikuyta kusinakuyänanpä (1Rey. 17.12, 14, 16; Eze. 16.13), jampikuyänanpä (Isa. 1.6; Luc. 10.34) y aktsikuyänanpä (Éxo. 25.6; 27.20; Mat. 25.3-4, 8).
Sagrädu aceititanami rurayarqan (Éxo. 30.22-25) sacrificiukunaman wiñayänanpä (Éxo. 29.40; Lev. 2.1-2; Núm. 28.5; Eze. 45.24) y Tinkuna Tolduman y tsaycho kaq manëjukunaman wiñayänanpä (Éxo. 29.7-11). Tsay sagrädu aceititami sacerdötikunata churar (Éxo. 29.13-15; Lev. 8.12), reykunata churar (1Sam. 10.1; 1Rey. 1.39; 2Rey. 9.1-6) y profëtakunata churar (1Rey. 19.16) umankunaman wiñapäyaq.
Agripa Liyinki Herodespita tantiyatsikuyta.
altar Altarkunaqa kayarqan rumiwan pirqashqami. Tsaynöpis kayarqan qerupita ruraykur jananpa y rurinpa bronciwan laqashqami. Tsay altarkunachömi uywakunata rupatsir runakuna jutsankunapita perdonashqa kayänanpä Tayta Diosta sacerdötikuna mañakuyaq. Tsaynöllami templu rurincho qoripita rurashqa taksha altarpis karqan. Tsaychömi sacerdötikuna inciensiuwan qoshnitsiyaq. Pirqaraykaq altar imanö kanqanta musyanaykipä rikanki 2Sam. 24.18-cho kaq dibüjuta. Tayta Diosta mana cäsukuq runakunapis altarkunata ruraskirmi ïdulukunata adorayaq (Éxo. 30.1-10; Deut. 27.5-6; 2Rey. 16.10-16; 2Crón. 4.1).
alli päsakuy sacrificiu Rikay sacrificiu ninqanta.
ángel Kay patsata manarä kamarmi angelkunata Tayta Dios kamarqan payta sirviyänanpä. Angelkunaqa manami imaypis wanuyantsu. Tayta Diospa ñöpancho karmi imaypis alabayan (Isa. 6.1-3; Apoc. 5.11-12).
Angelkunaqa (1) Tayta Dios ninqankunata willakuyan (Gén. 18.16—19.29; Dan. 8.15-17; 9.21-23; Mat. 1.20-24; Luc. 1.11-20, 26-38), (2) Tayta Diospa favornin pelyayan (2Rey. 6.15-17; Dan. 10.13-14; Apoc. 12.7-9) y (3) Diosman yärakuqkunata tsapäyan y yanapayan (Sal. 91.11-12; Heb. 1.14).
Satanáspa angelninkunaqa supaykunami kaykäyan (Mat. 25.41; Apoc. 9.11).
anticristo Anticristuqa Jesucristupa contran runami kaykan. Tsay runami Señor Jesucristo kutimunanpäna kaptin yurimunqa. Nirkurmi runakunata llullapanqa “Noqami Cristo kaykä” nir. Milagrukunatapis rurarmi Jesucristuman yärakuqkunata engañanqa. Jesucristo kutimurnami azufriyuq nina rupaykaq qochaman anticristuta qaykunqa (Mat. 24.4-5; Mar. 13.5-6; Luc. 21.8; 2Tes. 2.8-10; Apoc. 13.2; 13.13-14; 16.13; 19.20).
Shamunanpä kaq anticristunömi Jesucristupa contran kaqkunapis anticristukuna kaykäyan (1Juan 2.18; 4.3; 2Juan 7).
apóstol Apóstol ninanqa “willakunanpä kachanqan runa” ninanmi. Apostolkunataqa Jesucristumi kacharqan maytsaymanpis aywar willakuyninta willakuyänanpä. Tsay apostolkunaqa kayarqan chunka ishkaymi. Jesucristo wanunqanpita kawarirkamurmi Pablutapis yuriparkur churarqan apóstol kananpä (Mar. 3.14; Luc. 6.13-16; 1Cor. 9.1-2). Apostolkunatami Jesucristo nirqan Espíritu Santu shamur llapanta yachatsinanpä kanqanta y Jesucristo yachatsinqanta yarpätsinanpä kanqanta (Juan 14.25-26; 16.12-15). Tsaynöpami Jesucristupa apostolninkuna y paykuna autorizayanqan runakuna Mushuq Testamentuta qellqayarqan.
Arabá Arabáqa jatun pampami kaykan. Galilea qochapa sur kaq kuchunpitami qallaykun. Tsaypita sur kaqläpami Jordán mayu kuchunkunapa Kachi Lamaryaq päsan. Kachi Lamarpitanami Puka Lamarcho kaq Golfo de Acabayaq chan. Arabápa anchunmi chunka kilömetrunö kaykan. Largunnami kimsa pachak ishkay chunka (320) kilömetrunö kaykan. Arabápa kaylänincho y waklänincho jirkakuna kaptinmi tamyantsu. Norti kaqlächöqa Jordán mayu yakuwanmi chakrakunata qarpayan. Sur kaqlämi itsanqa yaku mana kaptin tsakilla kakun (Deut. 1.7; 2.8; 3.17; 4.49).
arca Arcaqa jatunkaray atska cuartuyuq büquimi karqan. Pelötawan pukllana pampapitapis mas jatunmi karqan. Tayta Dios niptinmi arcata Noé rurarqan. Tsay arcamanmi diluviupita salvakuyänanpä Tayta Dios ninqannö yaykuyarqan Noé, warmin, tsurinkuna, llumtsuyninkuna y imaykaläya uywakunapis (Gén. 6.9—9.17).
Artemisa Artemisaqa juk diösapa jutinmi karqan. Unay runakuna diösa kanqanta yarpäyaptinpis manami rasunpaypatsu diösa karqan. Latín idiömachöqa tsaytami Diana niyarqan. Unay runakunaqa diösa kanqanta yarparmi adorayaq. Éfeso markachömi ciëlupita ishkimunqan rumi kanqancho Artemisapä jatunkaray templuta sharkatsiyarqan. Tsay templutami imaykaläya alhäjawan adornayarqan (Hech. 19.23-41).
artesänu Artesänukunaqa kaykäyan carpintërukuna, suëlapita obrakunata ruraqkuna, awaqkuna, mankata ruraqkuna y mas imallatapis shumaq yachaq runakunami.
Asera Aseraqa cananeo runakuna adorayanqan diösami karqan. Paykunaqa yarpäyarqan tsay diösa imatapis miratsiq kanqantami. Aserata adorayänanpämi raku qerukunata jawiyaq. Cananeo runakunaqa yarpäyarqan tsay jawiyanqan qerukunacho Asera kanqantami (Éxo. 34.13; Deut. 7.5; 12.3; 16.21; 1Rey. 16.33; 18.19; 2Rey. 13.6).
Astarot, Astoret, Astarté Astarotqa juk diösapa jutinmi karqan. Unay cananeo runakuna diösa kanqanta yarpäyaptinpis manami rasunpaypatsu diösa karqan. Astarotpa jukaq jutinkunami Astarté y Astoret karqan (Jue. 2.13; 10.6; 1Sam. 7.3-4; 12.10; 31.10).
ashiy, Diosta ashiy Tayta Diosta ashirqa llapan shonquntsikwanmi payta mañakuntsik (Sal. 105.3-4; 2Crón. 7.13-14). Manami templullachötsu Tayta Diosta Israel runakuna ashiyarqan, sinöqa maytsaychöpis ashiyarqanmi (Deut. 4.27-31; Jer. 29.12-14). Tayta Diosta ashirqa jutsata ruranqantsikpita perdontami mañakuntsik (Ose. 3.5) y payta imaypis cäsukuntsik (Sof. 2.3). Tayta Diosta ashirqa tarishunmi (Deut. 4.29-31; 2Crón. 15.2; Isa. 45.19). Tayta Diosmi nimantsik payta ashinantsikpä (1Crón. 16.10-11; 22.19; Amós 5.4). Mana ashirqa manami pay munanqannötsu kawantsik (2Crón. 12.14).
avestruz Avestruzqa cäsi kimsa metruyaqmi wiñan. Älayuq y jatun chankayuqmi kaykan. Itsanqa manami pajantsu (Lev. 11.16; Job 39.13; Isa. 34.13).