Watánaꞌakaje iꞌimaká wakajé, Jesús jaꞌapiyatéjena chíraꞌaka wejapa trigo nakiyana yukuna marí
6
Watánaꞌakaje iꞌimaká wakajé, Jesús jaꞌapari ají ke iñeꞌepú chuwá raꞌapiyatéjena waꞌaté. Iñeꞌepú, naꞌapákare chuwá, jaꞌapari ajopana mená eꞌiyowá. Reꞌiyá kajrú trigo iꞌimaká. Naꞌapaka reꞌiyowá nakuwaja, nachíraꞌa wejapa trigo icha nakiyana nakápojo. Riká natojroꞌó nakápojo najñákaloje penaje.
2 Fariséona nakiyana jaꞌapaño kaja najwaꞌaté. Ilé ke namaka raꞌapiyatéjena chíraꞌaka trigo icha nakiyana aú, nemá najló:
—Chuwajá watánaꞌakaje jená, eꞌiyonaja ijapa. ¿Naje unká ilaꞌalá Moisés michú purákaꞌalomi lanaꞌakéjami kemaká ke?
3 Raú Jesús kemari najló:
—Palá iweꞌepika mékeka Tupana purákaꞌalo lanaꞌakéjami kemaká David michú nakú iꞌimaká. Kewí rijló meꞌepijí iꞌimaká, ñaké kaja rijwaꞌaté chiraꞌakáñojlo.
4 Akuwaná rimujlúkaꞌa Tupana ñakaré chojé pan ajñaje, Tupánajlo naꞌakare riꞌimaká eꞌiyonaja. Sacerdótenaja kalé ajñákeñojla riꞌimajika, eꞌiyonaja rajñá riꞌimaká. Raꞌá kaja rijwaꞌatéjenajlo rinakiyana.
5 Inaꞌuké iꞌimakáloje nupalamane penaje iꞌimaká nuká, ñakele nuká kemari naka laꞌakana palani watánaꞌakaje wakajé iꞌimajika japi —ke rimaká fariséona nakiyánajlo.
Jesús lamáꞌataka kaja yátheꞌela aꞌamitakó rijló yukuna marí
6 Apú watánaꞌakaje iꞌimaká wakajé, Jesús mujlúkaꞌari piño nawakákaꞌalo ñakarelana chojé. Re rewíñaꞌata neká Tupana nakú. Re kaja najwaꞌaté pajluwaja iꞌimari, kaja yátheꞌela kaꞌañá ejo pitari aꞌamitakó.
7 Re kaja Tupana purákaꞌalo nakú jewíñaꞌatajeño, eyá fariséona, kele iꞌimaño. Neká kejílaꞌaño Jesús namákaloje e kaꞌajná rilamáꞌatajika rijló riyátheꞌela, watánaꞌakaje jená wakajé, unká kaꞌajná. Rilamáꞌatajika ee riká riwakajé, nemakáloje rinaku: “Puꞌuwaré laꞌajerí riká”, ke.
8 Jesús weꞌepiri mékeka napechu iꞌimaká rinaku, raú rimá yátheꞌela aꞌamitárojlo:
—Páchoꞌo majó wajimajo.
—¿Na chi laꞌakana palani watánaꞌakaje jená iꞌimaká wakajé? ¿Meke chi Tupana purákaꞌalo lanaꞌakéjami kemaká rinaku? ¿E chi palani iná laꞌaká palá apú nakú riwakajé japi? ¿Chapú chi kaꞌajná iná laꞌaká riwakajé ajopana rapi? ¿E chi palani iná iꞌimataka inaꞌuké kapichákajo liyá riwakajé? ¿Iná yurijla chi kaꞌajná inaꞌuké takaꞌaká mapeja riwakajé japi?
—Piyaꞌatá nojló majó piyátheꞌela.
Raú riyaꞌataka rijló riká, ejéchami riyátheꞌela palaꞌakó rijló palá.
11 Raú ajopana yúchaꞌaño kajrú Jesús cha. Nakeñoꞌó rinaku puraꞌakano naweꞌepíkaloje mékeka nalaꞌajika riká chapú.
Jesús iꞌiwapaká iyamá iphata jiꞌimaji nakojé (12) kele achiñana raꞌapiyatéjena penaje, yukuna marí
12 Jesús jáchoꞌoro yenuri jiꞌiwata nakojé, reyá iꞌimajemi ripuraꞌakóloje Tupana waꞌaté. Re ripuraꞌó rijwaꞌaté pajluwaja lapí ketana.
13 Rejomi muní ke riwaꞌa rijwaꞌaté jaꞌapákaño penájemina neꞌejnakáloje richaje. Re riꞌiwapá rijluwa neꞌiyayá iyamá iphata jiꞌimaji nakojé kele (12) achiñana neꞌemakáloje raꞌapiyatéjena penaje.
14 Marí kele riꞌiwapakárena raꞌapiyatéjena penaje iꞌimaká: Simón. Rejomi rapiyaka rií Pedro, ke. Apú ií iꞌimari Andrés, Simón eꞌewé riꞌimaká. Ajopana iꞌimaño: Santiago, Juan, Felipe, Bartolomé,
15 Mateo, Tomás, Santiago (apú Santiago riꞌimaká, Alfeo iꞌirí). Apú iꞌimari Simón, cananista nakiyana riꞌimaká.
16 Eyá apú iꞌimari Judas, Santiago eꞌewé. E kaja penaje iꞌimari Judas Iscariote. Nenoka Jesús iꞌimaká wakajé, riká wáꞌari ripinana riꞌimaká ejo, napatakáloje riká penaje. Kele neꞌemaká.
Jesús jewíñaꞌataka kajrú inaꞌukena Tupana nakú yukuna marí
17 E kaja Jesús witúkaꞌari yenuri jiꞌiwata nakiyá raꞌapiyatéjena waꞌaté, tajnaño palámatani chojé. Re kajrú inaꞌukena iꞌimaká ajopana, ajopana ke. Neꞌiyajena iꞌimaño Judea teꞌeré eyájena, eyá ajopana pajimila Jerusalén eyájena. Re juni jalomi cha iyamá pajimila iꞌimaká. Pajluwa ií iꞌimari Tiro, eyá apú ií iꞌimari Sidón. Riká pajimila jiwami chu ñakajélaruna iꞌimaño kaja re najwaꞌaté. Natámina iꞌimakaño iꞌijnaño kaja richaje raꞌapátakaloje nayaripune naliyá.
18 Neꞌiyajena eꞌiyá re jiñana pechu iꞌimaké. Neká eꞌiyayá riwakáraꞌake náchoꞌoko.
19 Ajopana, natámina iꞌimajíkaño, jápakeño kaja rinaku. Neká ritejmoꞌótake ripechu aú ja. Ñakele piyukeja natámina iꞌimajíkaño wátajika Jesús nakú jápakana natejmoꞌotákoloje raú penaje.
Palá riꞌimajika neꞌiyajénajlo, eyá ajopánajlo riꞌimajé chapú. Riyukuna marí
20 E Jesús yakáꞌaro raꞌapiyatéjena chaje, rimá najló:
“Puꞌují péchuruna weꞌepiño puꞌuwaré laꞌajeñoka neká. Raú unká meke laꞌajé nalaꞌalajla palá nekó, raú nawata Tupana aꞌaká nañathé. Ilé ke péchuruna nanakuwá iꞌimajeño Tupana yaní nakiyana.
21 “Puꞌují péchuruna ñaꞌañó kajrú meꞌepijí panaku meꞌetení, palá najñájikale naꞌajnewá aꞌajná ñoꞌojó chami iꞌimajika.
“Puꞌují péchuruna, kamuꞌují péchuruna iꞌimakaño meꞌetení, kajrú neꞌechajíkale aꞌajná ñoꞌojó chami iꞌimajika.
22 “Apala neꞌiyajena pechu iꞌimajé chapú inaku, jemaꞌakale noꞌopiyá. Rijimaje kaꞌajná napechu iꞌimajé inaku: ‘Mapeja iꞌimakaño ta neká’, ke kaꞌajná, noꞌopiyá jemaꞌajeño iꞌimakale. Palani ijló ñaké ilaꞌakana iꞌimajika, noꞌopiyá jemaꞌajeño iꞌimakale. Inaꞌuké iꞌimakáloje nupalamane penaje iꞌimaká nuká.
23 Ilé ke nalaꞌajika ee iká, ipechu iꞌimá puꞌují inakuwá. Jeñoꞌokelo arápaꞌa raú, palani wani nakaje iꞌimajíkale ijló jeꞌechú chu. Ilé ke kaja nalaꞌajika chapú aꞌajútaya michuna nakiyana iꞌimajika, Tupana purákaꞌalo jaꞌapátajeño kaja neꞌemajíkale.
24 “Chapú wani kaja nakaje iꞌimajika kajrú leꞌejepelárunajlo, marí ejaꞌawá chu neꞌemajika ketánaja kalé napechu iꞌimajika puꞌují.
25 “Chapú wani kaja nakaje iꞌimajika kajrú aꞌajnejí iꞌimakárena meꞌetenijlo; aꞌajná ñoꞌojó chami, kajrú najñaꞌajíkale meꞌepijí panaku.
“Chapú wani kaja nakaje iꞌimajika kajrú iꞌichakaño meꞌetenijlo; kajrú neyájikale aꞌajná ñoꞌojó chami, kamuꞌují napechu iꞌimajíkale.
26 “Apala meꞌetení kaꞌajná kajrú inaꞌukena puraꞌakó inaku palá, unkale jemaꞌalá noꞌopiyá. Chapú wani nakaje iꞌimajika ijló, Tupana wajájika inaꞌuké wakajé. Ñaké kaja ichiꞌiná michuna nakiyana puraꞌajiko palá pajlákachina nakú iꞌimajika, mapeja neꞌiyajena kemájika nanakuwá: ‘Tupana purákaꞌalo jaꞌapátajeño weká’, ke. Neká nakú ichiꞌiná michuna puraꞌakó palá”, ke Jesús jewíñaꞌataka neká.
Iwátakaloje íkiꞌija chapú péchuruna inaku yukuna marí
(Mt 5.38-48; 7.12)
27 Rimá piño najló: “Nupurákaꞌalo jemaꞌajéñojlo numá: Iwata íkiꞌija chapú péchuruna inaku. Ilaꞌá palá nanaku.
28 Yerúkaꞌaño ichaje chaya ipuraꞌó Tupana waꞌaté, chapú nalaꞌaká iká eꞌiyonaja.
29 Pajluwa ñaꞌajika ee kaꞌajná iká pajimaya pajluwa pitanó kaꞌajná ee, ipajnoꞌotá kaja rijló apoꞌojó pitari, riñaꞌakáloje kaja iká reyá. Najñaꞌajika ee ikamichare iliyá, raꞌapejé iꞌimaká waꞌató aꞌá najló.
30 Nemájika ee ijló, iyaꞌatákaloje najló nakaje, iyaꞌatá najló riká. Najñaꞌajika ee iliyá nakaje, imaniña najló napaꞌatákaloje ijló riká penaje.
31 Ilaꞌá palá inaꞌuké nakú, iwátaka nalaꞌaká inaku palá ke kaja.
32 “Iwátakachu íkiꞌija wátaño ikaja kalé, unká Tupana aꞌalaje ijló riwemí, unkale ilaꞌalá palá raú. Ñaké kaja unká inaꞌukélaruna laꞌaká, nawátakale íkiꞌija palá péchuruna nanákuja kalé.
33 Palá kaꞌajná ilaꞌaká laꞌañó inaku palaja kalé. Nekaja kalé ilaꞌakachu palá, unká Tupana aꞌalaje ijló riwemí. Unká inaꞌukélaruna laꞌañó kaja ñaké.
34 Iyaꞌatákachu liñeru paꞌataño ijló rapumí chojéjloja kalé, unká Tupana aꞌalaje ijló ilé ke ilaꞌajíkare wemí, unkale ilaꞌalá palá. Unká inaꞌukélaruna laꞌañó kaja ñaké.
35 Iwata íkiꞌija chapú péchuruna inaku; ilaꞌá nanaku palá; iyaꞌatá najló liñeru. Ipechu iꞌimaniña nanaku: ‘¿E kaꞌajná napaꞌatájika nojló rapumí chojé?’, ke. Ilé ke laꞌakana aú Tupana aꞌajé ijló palá ilaꞌajíkare wemí. Ajopana chaje wani wakáraꞌajeri Tupana; riká laꞌarí palá, unká kemalaño rijló: ‘Palá pilaꞌaká nuká’, ke nakú. Rilaꞌá kaja palá, chapú péchuruna rinaku nakú. Ilaꞌá rilaꞌaká ke kaja.
36 Iweꞌepí ajopana inaꞌukena muꞌují, Tupana weꞌepika namuꞌují ke kaja.
37 “Imaniña mapeja inaꞌuké nakú: ‘Puꞌuwaré laꞌajeñó neká’, ke. Raú unká kaja Tupana kemalaje inaku: ‘Puꞌuwaré laꞌajeñó neká’, ke. Amó ajopana chaje, chapú nalaꞌakare iká liyá, raú Tupana amajo kaja ichaje, puꞌuwaré ilaꞌakare liyá.
38 Aꞌá ajopánajlo nakaje, raú Tupana aꞌajé kaja ijló nakaje. Kajrú raꞌajika ijló riká, unká wejápaja kalé, unká rinakiyánaja kalé raꞌajé ijló. Ajopánajlo aꞌaká nakaje, ke kaja Tupana aꞌajika ijló nakaje”, ke Jesús kemaká najló.
39 Riꞌimá kaja marí yuku najló: “Unká méñoꞌojo pajluwa mejlurú pakoꞌotálajla apú mejlurú. Ripakoꞌotákela riká, iyamano naꞌakojla ulawí chojé.
40 Unká wajé jewíñaꞌako iphátalajla rewíñaꞌatajeri pechu. Riñapátakaja jewíñaꞌakajo ejomi riphátajla rewíñaꞌatajeri pechu”, ke rimaká najló.
41 Rimá piño najló: “Apú kaꞌajná laꞌarí nakaje unká kemachi paala, raú kaꞌajná pimá rinaku: ‘Puꞌuwaré laꞌajerí riká’, ke. Eyá piká, puꞌuwaré wani laꞌajerí, eꞌiyonaja unká pimalá pinakuwá: ‘Kewaka, puꞌuwaré laꞌajerí kaja nuká’, ke.
42 Puꞌuwaré wani laꞌajerí piká. Eta, ¿meke laꞌajé chi pimajla pinakiyánajlo: ‘Piyurí piliyó puꞌuwaré laꞌakana’, ke? ¡Pajlákachi wani ta piká! Paineko piyurí piliyó puꞌuwaré wani laꞌakaná, rejomi pimakáloje peꞌewejlo, riyuríkaloje riliyó wejápaja puꞌuwaré laꞌakaná”, ke Jesús jewíñaꞌataka neká.
Nakaje inaꞌuké laꞌakare aú iná weꞌepí mékajenaka neká. Riyukuna marí
43 Riꞌimá piño najló yuku marí ke: “Unká méñoꞌojo palani aꞌawaná aꞌalajla richawá, puꞌuwaré aꞌawaná aꞌaká richawá ke kaja. Unká kaja méñoꞌojo puꞌuwareni aꞌawaná aꞌalajla richawá, palani aꞌawaná icha ke kaja.
44 Richa aú iná weꞌepí mékajeka aꞌawaná palani, eyá mékajeka puꞌuwareni. Unká méñoꞌojo kukuná icha arúkaꞌalajla pipirí icha ke kaja; unká kaja meke laꞌajé lukú arúkaꞌalajla kajmú icha ke kaja.
45 Ñaké kaja iná weꞌepika palá mékajenaka inaꞌuké napurákaꞌalo aú. Palá péchuri puraꞌaró palá nojé purákaꞌaloji nakú; riꞌijnatá kaja ripéchuwa palani nakaje nakú, ñaké kaja rimaká palá nakaje nakú. Eyá puꞌuwaré péchuri puraꞌaró puꞌuwaré nojé purákaꞌaloji nakú; riꞌijnatá kaja ripéchuwa puꞌuwaré kaje nakú, raú ñakeja kaja rimaká puꞌuwaré nakaje nakú”, ke riꞌimaká riyukuna.
Iyamá pají laꞌajeñó yukuna marí
46 Jesús kemari piño najló: “¿Naje chi imá nojló: ‘Wawakáraꞌajeri’, ke, eꞌiyonaja unká jemaꞌalá noꞌopiyá?
47 Neꞌiyajena iꞌijnaño nuchaje nupurákaꞌalo jemaꞌajé. Nupurákaꞌalo aꞌajeño nanakojó iꞌimajeño palá. Chuwa nuꞌumajika ijló yuku, iweꞌepíkaloje raú mékeka noꞌopiyá jemaꞌajeño laꞌaká palá nakaje noꞌopiyá jemaꞌakana aú:
48 Kapechuni laꞌarí palá riñakaró iꞌimaká. Ñaké kaja palá noꞌopiyá jemaꞌajeño laꞌaká kapechú nakaje. Marí ke rilaꞌaká riñakaró iꞌimaká: Paineko ritáraꞌata riñakaré pana jipa eꞌiyajé, ritáraꞌakoloje kamachá penaje. Riká nakú rilaꞌá riñakaró. Kajrú juni jaꞌakó wakajé, kaphí taꞌakheni iphaka riñakaré jaꞌapejé. Kaphí wani raꞌapaka riñakaré jaꞌapiwá, eꞌiyonaja unká riñakaré kojnoꞌolá raú, jipa nakú ripana táraꞌakole. Ilé ke rilaꞌakale riká palá, unká rikapichalo raú. Ñaké kaja nupurákaꞌalo aꞌajeño nanakojó laꞌaká palá nakaje, noꞌopiyá jemaꞌajeño neꞌemakale.
49 “Eyá ajopana jemaꞌañojla nupurákaꞌalo, eꞌiyonaja unká nalaꞌalá rimaká ke. Unká paala neꞌemajika, unká pachá nemaꞌalá noꞌopiyá. Apú laꞌakajla riñakaró iꞌimaká, laꞌarí rikó chapú, ke kaja nalaꞌaká chapú nekó. Marí ke rilaꞌaká riñakaró iꞌimaká: Keꞌepé eꞌiyajé ritáraꞌata riñakaré pana, rinákuja rilaꞌá riñakaró. Kajrú juni jaꞌakó wakajé, kaphí taꞌakheni iphaka riñakaré jaꞌapejé, raú riñakaré kojnoꞌó junápeje, raú rikapichako piyukeja”, ke Jesús jewíñaꞌataka neꞌemaká.
