Yang Nag̓ipagtulduk Ni Jesus Tung Mga Tau Duun Tung Napabukatud (5:1–7:29)
5
Numanyan pagkaita ni Jesus tung mga taung atiang buntun,
napatungul da ta gësyë tung napabukatud ang kuminarung ay magturuldukanën da tung nira.
Tung pagkarung na,
dayun dang pinalëngtan yang mga taung atiang pamagpaugyat da kang lag̓i tung anya.
2 Numanyan nag̓impisa rang nagturuldukanën tung nira ang maning taa:
Natëtëngëd Tung Matuud Ang Ikasadya Ta Sasang Tau (5:3-12)
3 “Tëëd mi tia agkatinlu yang nag̓abtangan yang mga taung kumpurming nakapasan dang pisan ta magtalig̓an nira tung mga sadili nira!
Ay yang nag̓ikatinlu na asan,
lakët da tanira tung mga taung pamagpagaëm tung Dios.
4 Tëëd mi tia agkatinlu yang nag̓abtangan yang mga taung kumpurming pagsug̓at tung mga kasalanan nira ang asta nag̓ipanangit da ilëm nira.
Ay kipurki yang nag̓ikatinlu na asan,
taniray linga-lingaën da yang Dios.
5 Tëëd mi tia agkatinlu yang nag̓abtangan yang mga taung kumpurming mapinagparanëk.
Ay kipurki yang nag̓ikatinlu na asan,
taniray pakinaw̓angën yang Dios tung kaayënan ang pinangakuan na tung mga tauan naa.
6 Tëëd mi tia agkatinlu yang nag̓abtangan yang mga taung indi ra tëmëgka kung indi ra tumanën nira yang magkatama tung pagtërëlëngën yang Dios ang maning pa tung sasang taung puirti ra yang kasusubkun na ubin pagsinti ra ta puirting kakanalën na.
Ay kipurki yang nag̓ikatinlu na asan,
taniray papsawën yang Dios tung nag̓alëlyag̓an nirang atia.
7 Tëëd mi tia agkatinlu yang nag̓abtangan yang mga taung kumpurming mainildawën tung mga masigkatau nira.
Ay kipurki yang nag̓ikatinlu na asan,
tanira ra kay ildawan yang Dios.
8 Tëëd mi tia agkatinlu yang nag̓abtangan yang mga taung kumpurming bilug yang mga isip nira tung Dios ang anday dumang pag̓asikad nira,
kung indi,
ya ra ilëm yang kalëlyag̓an na.
Ay kipurki yang nag̓ikatinlu na asan,
taniray maita tung anya tung uri.
9 Tëëd mi tia agkatinlu yang nag̓abtangan yang mga taung kumpurming matinaw̓angën tung mga aruman nirang pagsuayan ang para mag̓inulikay ra.
Ay kipurki yang nag̓ikatinlu na asan,
taniray agkaw̓ig̓ën da yang Dios ang mga ana na natëtëngëd parariu tanira ta pag̓asikad.
10 Tëëd mi tia agkatinlu yang nag̓abtangan yang mga taung kumpurming nag̓apasaran ta padëëg-dëëg natëtëngëd tung pagburuatën nira yang magkatama!
Ay kipurki yang nag̓ikatinlu na asan,
lakët da tanira tung mga taung pamagpagaëm dang bug̓us tung Dios.
11 Pati yamu,
tëëd mi tia agkatinlu yang nag̓abtangan mi kung insultuënamu ra nganing ta duma natëtëngëd tung pagtaralig̓ën mi tung yëën ubin kung ya ra ka nganing ay ipandëëg-dëëg nira tung numyu ubin kung ya ra ka nganing ay ipagpëtël nira tung numyu ta sari-saring malalain ang pulus bukli.
12 Purisu ya ray pagkalipayan mi ëngëd ta mupia ay natëtëngëd asan da nga pruibaay ang may iblës ka man yang Dios tung numyung durung pisan agkadakul yang kantidad na ang ya ra kay nag̓ibaratu na tung numyu duun tung langit.
Kipurki pati nganing yang mga manigpalatay yang bitala nang tukaw,
pinamuatan ka ta magkapariu ka tung buw̓uatën nirang atia tung numyu.
Nag̓apananglitan Ni Jesus Yang Mga Tauan Na Tung Kasin May Kaas (5:13-16)
13 “Yang kaalimbawaan mi yamu maning pa tung kasin ang yay kaministiran ta tanan ang mga tau taa tung kaliw̓utan ang naab.
Ug̓aring yang kasin kung alimbawa manlasay rac,
anda ray rimidyung sarang mabuat ang para maulikan pa.
Anday duma,
kumus anda ray kuinta na,
ibukbuk da ka ilëm asan tung maglikëd-likëran ta mga tau.
14 “Yang sam bilug pang kaalimbawaan mi,
yamu maning pa tung sasang kaas ang pagpakdul ta masadlaw tung mga tau taa tung kaliw̓utan.
Ay kung paniiranamu ta mga masigkatau mi,
puidi ra kang mangatultul tung Dios ëkël tung numyu.
Katulad tung sasang lansangan ang napabukatud ang inding pisan mataluk yang sadlaw na,
yang gustuu ang ya ra kay kaalimbawaan yang mga pagburuatën ming matitinlu.
15 Ayw̓a,
tinu pay nag̓aintindian ming tau ang magsindi ta kaas ang pagkatapus ya rag sukluw̓ay na ta baay?
Simpri asan ipabtangay na tung tapi-tapi ug̓ud masadlawan da yang tanan ang mga tau tung balay.
16 Purisu ta yamu,
maning pa tung pasig̓aakën mi ra ta mupia yang mga kaas mi ug̓ud kung maita ra nganing yang mga masigkatau mi yang pagburuatën ming matitinlu,
ya ray dayawën nira tung Ama mi duun tung langit.
Yang Inangay Ni Jesus Taa Ay Ug̓ud Ipagpabunayag Na Kung Unu Pa Ëngëd Ay Kapulutan Yang Mga Katuw̓ulan Yang Dios (5:17-20)
17 “Indiamu maglaum ang yuu may intinsiunung mag̓imbalidu tung mga katuw̓ulan ang atiing ibinutwan ni Moises ubin tung ipinagpadapat yang pinanuw̓ul yang Dios ang tukaw ang magpalatay yang bitala na.
Kung indi,
yang pag̓asikaru ang ya ray badbaranu ta maayën ug̓ud asan da nga pakdulayu ta kantidad nirang magkatunung pisan tung pag̓irintindiën yang Dios mismu ang yay nagpakduld.
18 Kipurki iugtulu tung numyu yang kamatuuran,
ang asta maparëng da ilëm yang kalangitan may yang katanëkan,
kumpurming unu pay nasambit tung mga katuw̓ulan ang atia,
maskin sam parti ilëm ang gësyë,
indi ra ka ëngëd magpurawas ang asta kaw̓utun da ka ëngëd yang katuyuan na.
19 Purisu kung tinu pay magbaliwala tung mga katuw̓ulan ang naang ipagngëlu tung numyue,
maskin sam bilug ilëm ang kalaum na bëlag̓an masyadung impurtanting tumanën,
ang pagkatapus maning da tia yang nag̓itulduk na tung duma,
yang taung atia,
tëlëngan da yang Dios ang bëlag̓an kang masyadung impurtanti kung ikumpalar pa tung kadaklan ang pamagpagaëm tung anya.
Piru kung tinu pay pagtuman ang pagkatapus ya ra kay nag̓itulduk na tung duma,
asan da ta taung tëlëngan yang Dios ta abwat tung mga taung pamagpagaëm tung anya.
20 Ag̓aningënamu ra yëën ta maning tia,
ay kung yang pag̓urusuyun mi tung magkatama anday nag̓alandawan na tung pag̓urusuyun yang mga sag̓ad may yang mga Parisëof ang asan da ilëm ngaëklay nira tung pagpaita-ita ilëm nira,
tay puis,
indiamu ëngëd malg̓ud tung palaksu yang paggaraëmën yang Dios.
Pagpasanag Ti Jesus Natëtëngëd Tung Kasisilag̓ën Yang Sasang Tau Ang Tung Pagtërëlëngën Yang Dios Katimbang Nang Nangimatay Ra Tung Aruman Nang Nag̓asilag̓an Na (5:21-26)
21 “Ipinagngël da tung numyu yang sasang katuw̓ulan ang ipinagpadapat ni Moises tung mga kinaampu tang tukaw ang dapat unu indi ra tanira mangimatay ta masigkatau nirag.
Nag̓askëan mi ra ka ang kung tinu pay mangimatay tung masigkatau na,
dapat ëklan tung ustisia ang para masintinsiaan dang tumaran ta aksiun.
22 Piru ya ra taa yang yëën ang pagbaradbarën tung katuw̓ulan ang atia.
Kung tinu pay masilagh tung aruman nang nunut ta pagdëmët na,
magkabag̓ay kang patalungaën tung usgadu ang para masintinsiaan na rai.
Kung tinu pay mag̓insultu tung aruman nang ya ra ag̓aningay nang ‘Yawang inutila rang taua,’
magkabag̓ay ka ang patalungaën tung mga usgadung pinakaabwat.
Kung tinu pay magbuyayaw tung aruman nang ya ra ag̓aaningay nang ‘Kulang-kulanga kang lag̓ing pagkatau’,
yang taung atia sintinsiaan yang Dios ang iplëk duun tung impirnu ang andang pisan ay kapugdaw-pugdawan yang apuy na.
23-24 Purisu kung alimbawa magpadasag̓amu ta sasang ayëp duun tung midyu lamisaan ang atiang darasag̓an,
ang pagkatapus madëmdëman mi ra ang may sasang putul ming may nag̓asilag̓an na tung numyu natëtëngëd tung sasang binuatan ming malain tung anya,
yang buatën mi ya taa.
Butwanan mi ra ilëm yang ayëp asan tung katalungaan yang darasag̓an ang pagkatapus antimanung sagyapën mi ra yang putul ming atia ang para mag̓inintindiayamu rang mag̓inulikay.
Ya ra kanay tukawën mi,
bakluamu ra magbalik ang magpadayun yang pagpadasag mi.
25 “Kung alimbawa nag̓aguyuranamu ra yang sasang taung para idangëpamu ra anya tung ustisia natëtëngëd tung utang ming indi mi pa nag̓abayaran,
mas maayën pang magpakigkësënamu ra ta makali tung anya ang para magsunduanamu rang lag̓i mintras asanamu pa pagpanaw tung dalan.
Ay kung indi mi buatën tia,
muya papirdiënamu ra ilëm yang wis ang pagkatapus dayunamu rang anyang iintriga tung pulis ang para ipakalabusamu ra.
26 Iugtulu tung numyu,
indiamu ra ka ëngëd malua ang asta mabayaran mi ra yang tanan ang nag̓ipabayad yang wis tung numyu,
maskin may nag̓aëpëd pang san sintabus da ilëmj.
Natëtëngëd Tung Paglimbung Tung Kasawa (5:27-30)
27 “Ipinagngël da ka tung numyu ang may sasa kang katuw̓ulan yang Dios ang ipinagpadapat ni Moises tung mga kinaampu tang tukaw ang dapat unu indi ra maglimbung tung kasawa nirak.
28 Piru ya ra taa yang yëën ang pag̓irintindiën tung katuw̓ulan ang atia.
Kumpurming tinu pay magtëlëng pa ilëm tung dumang baw̓ay ang may gustu nang pakinaw̓angan,
katimbang nang linimbungan na ra ti kasawa na maskin tung pupusukun na pa ilëm.
29 Purisu kung midyu yang pagtëlëng mi ya ray makanayan ta ipagpakasalak mi,
sibaya maluat da asan yang mata mi tung panguntiël mi tung tuksung atia,
tung magpanunut,
indiamu ra ëngëd.
Kipurki maayën pang maplëkanamu ra ta sam parti ilëm tung tinanguni mi kay tung anda pay buin yang tinanguni mi ang duunamu ra iplëkay tung impirnu.
30 Kung midyu may sasang buatën mi ang yang kalima ming tuu ya ray gamitën mi ang pagkatapus ya ray makanayan ta ipagpakasalak mi,
sibaya mapungkulanamu ra asan ta panguntiël mi tung tuksu,
tung magpanunut,
indiamu ra ëngëd.
Kipurki maayën pang maplëkanamu ra ta sam parti ilëm tung tinanguni mi kay tung anda pay buin ang duunamu ra manampët tung impirnu.
Natëtëngëd Tung Pagbëlag Yang Magkasawa (5:31-32)
31 “Ipinagngël da ka tung numyu yang sasa si kang katuw̓ulan yang Dios ang ipinagpadapat ni Moises tung mga kinaampu tang tukaw ang yang sasa unung lalii,
kung magpakiblag da tung kasawa na,
baklu paliitën na,
dapat unung pakdulan na ta kabakëran nang pagpailala ang nagbëlag da tanirang magkasawa ig liw̓ianu ra yang baw̓ay ang magpakasawa si tung dumal.
32 Piru ya ra taa yang yëën ang pag̓irintindiën tung bag̓ay ang atia.
Yang sasang lalii may rasun na ilëm ang magpakiblag tung kasawa na kung talagang naglimbung dang matuud tung anya.
Piru kung anda,
ang pagkatapus bëlag̓an na ka ëngëd ang asta pangasawaën si ta dumang lalii,
katimbang nang asan da nga rëgsanay na yang kasawa nang maglimbung tung anya.
Pati yang lalii kang sam bilug ang mangasawa tung baw̓ay ang atiang binlag̓an da yang dating kasawa na,
katimbang na kang asan da ka nga sirungay na yang dating may kasawam.
Natëtëngëd Tung Panumpa (5:33-37)
33 “Utru si,
ipinagngël da ka tung numyu yang sasang katuw̓ulan yang Dios ang ipinagpadapat tung mga kinaampu tang tukaw ang kung may pinangakuan nira tung sasang tau ang pagkatapus sinumpaan nira tung aran yang Dios,
dapat ang indi nira talyuran,
kung indi,
ubligarën da ka ëngëd nira yang pinangakuan niran.
34-35 Piru ya ra taa yang yëën ang pag̓irintindiën tung pagsurumpaën ang maning tia.
Kung yamu magpangaku tung aruman ming tau,
indi mi ra ilëm paugtunan ta maskin unu pang panumpaay.
Indiamu ra manumpa tung tanëk may langit ay kipurki yang tanëk may kalalabtën ka yang Dios.
Kipurki yay maning pa tung parabdungan yang kakay na.
Maskin yang langit ya ka ay kipurki yay maning pa tung pagkarungan na.
Indiamu ra ka manumpa ang yang siudad ang Jerusalem yay magëw̓a kung indi mi matuurun yang nabitalaan mi.
Ay kipurki yang siudad ang atia,
ya ëngëd ay siudad ang pagtuuan yang mga tau tung Dios ang yay Ading makagag̓aëm.
36 Indiamu ra ka manumpang ang kuw̓anën pang lag̓i yang bua mi kung indi mi këgngan yang pinangakuan mi ay kipurki maskin pang mga bua mi ilëm,
may kalalabtën pa ka ëngëd yang Dios.
Maskin sa nga buaan mi ilëm nganing,
indi mi masarangan ang mapakuw̓anan ubin mapalag̓ëm.
37 Indiamung pisan manumpa,
kung indi,
kung magpaëëamu tung aruman mi ay ëë ra ilëm ang pagkatapus buatën mi ra ilëm.
Ubin kung mangindiamu tung anya,
ay indi ra ilëm.
Ay kung paugtunan mi pa ta mga maning tiang mga panumpa,
anday dumang pagpaisip tung numyu ang yay matinlung buatën mi,
ya ra ti Satanas mismu ang yay pinangapunglan ta tanan ang kabukliano.
Yang Nag̓ipagpasanag Ni Jesus Natëtëngëd Tung Pangimalësan (5:38-42)
38 “Ipinagngël da ka tung numyu yang sasang katuw̓ulan yang Dios ang ipinagpadapat ni Moises tung mga kinaampu ta ang kung tinu pa unu ay manluat yang mata yang aruman na,
yang sintinsiang ipakdul tung anya,
luatan ka unu ta mata na.
Dispuis kung tinu pa unu ay mamingaw yang isi yang aruman na,
ya si ka unu ay bingawanp.
39 Piru ya ra taa yang yëën ang pag̓irintindiën natëtëngëd tung bag̓ay ang atia.
Indiamu ëngëd ang pisan mangimalësan tung taung nagbuat ta malain tung numyuq.
Kung alimbawa tampalingënamu anya tung ëmët ming tuu,
italiling mi pa yang duw̓aling ëmët ming ipatampaling kung gustu nang dublian.
40 Kung alimbawa may pinangutangan mi ta kuarta ang yang gustu na idangëpamu ra anya tung usgadu ang para yang lambung mu ya ray matarën na bilang pirinda tung nautangan mi,
pati yang panlamig mi ipatug̓ay mi ra ka tung anya kung ingalukun na par.
41 Kung alimbawa may sundalung tag̓a Roma ang magrëg̓ës tung numyung magsakan yang mga kargamintu na ta distansia ta sang kilometro,
saknën mi tung maayën ang kinaisipan maskin duruang kilometro pa yang patëgkaan mis.
42 Kung alimbawa may mandawat tung numyu,
pakdulan mi.
Kung may taung mamlës tung numyu ta unu pay gustu nang bëlsan,
indi mi ka pangindian,
kung indi,
pablësën mi ka.
Ti Jesus Pagpasanag Ang Bëlag̓an Ilëm Yang Mga Aruman Nira Ay Gëgmaan Nira, Kung Indi, Pati Yang Pagpakigsuay Tung Nira (5:43-48)
43 “Ipinagngël da ka tung numyu yang sasang katuw̓ulan yang Dios ang ipinagpadapat ni Moises tung mga kinaampu ta atiing tukaw ang dapat unung gëgmaan nira ta mupia yang mga aruman nirat.
May sam bilug pang idinulang ta duma ang maskin dëmtan unu nira yang kumpurming pagpakigsuay tung nirau.
44 Piru ya ra taa yang yëën ang pag̓irintindiën tung bag̓ay ang atia.
Yang dapat ang gëgmaan mi pati yang mga taung pagpakigsuay tung numyu.
Kung may asan ang pagpandëëg-dëëg tung numyu,
ya ipag̓ampuay mi tung Dios ang pakaayënën na.
45 Kung maning tia yay buatën mi,
asan da nga pruibaay ang pariuamu ra ta ug̓ali yang Ama mi duun tung langit.
Kipurki yang ug̓ali na,
maskin yang mga malalain ang mga tau,
maskin yang mga maraayën man,
parariu ka ilëm nag̓apatingkalan na ta sadlaw yang kaldaw ang inimu na.
Maskin yang mga taung pamag̓usuy tung kalëlyag̓an na,
maskin yang pamagpasuag man,
parariu ka ilëm ang nag̓apakdulan na ta kuran.
46 Ay kung yang gëgmaan mi ya ra ka ilëm yang paggëgma tung numyu,
unu pa pay dayawën yang Dios tung numyu asan?
Bëlag bang maning ka tia yang nag̓abuat yang mga manigpanukut ta mga balayaran tung gubirnu ang yay nag̓alamku ming tëlëb ta kasalanan?
47 Kung yang saptën mi ta matinlu ya ka ilëm yang mga ungkuy mi,
ay pa pay kalandawan na tia?
Bëlag bang maning ka tia yang nag̓abuat yang mga taung indi nganing pamag̓intindi tung Dios?
48 Purisu ta yamung mga nag̓apangugyatanu,
kumus yang Ama mi duun tung langit timlat yang ug̓ali nang nag̓ipaita na tung tanan ang mga tau ang anday pinilikan,
ya ra kay paatuan ming mga ana na.