Nakaje icha ijí ejátajeri yukuna marí
13
E kaja Jesús jáchoꞌoro pají chiyá, iꞌijnari kaéja turenaje. Re riyaꞌo.
2 Rejé kajrú inaꞌukena awakako rinakojé, raú riwitúkaꞌa wapuru chojé yáꞌajo, eyá neká yuriño keꞌepé nakú.
3 E riꞌimá najló yuku rewíñaꞌatakaloje neká Tupana nakú raú. Rimá najló: “Pajluwaja inaꞌuké iꞌijichari nakaje icha ijí ejátaje.
4 Teꞌerí mojyoꞌokéjami eꞌiyowá riꞌijichá rejátaje. Rikaꞌakana nakú riꞌijichá reꞌiyowá. Richa ijí rikiꞌichaje nakiyana jaꞌacharo iñeꞌepú chojé. Riká kupiraꞌaphana ajmíloꞌotiya piyuke.
5 Apú richa ijí rikiꞌichaje nakiyana jaꞌacharo jipa nakojé. Wejápaja teꞌerí iꞌimichákale rinaku aú kiñaja reñoꞌochákajla,
6 eꞌiyonaja kamú meríyaꞌatiya riká kiñaja, unkale raꞌapare iꞌimalacha palá aú.
7 Eyá apú richa ijí rikiꞌichaje nakiyana jaꞌacharo puꞌuwareni jimichi eꞌiyajé. Riká jimichi iphíchari nakaje icha ijí rejátiyaje waꞌaté. Riká tawáñaꞌichari riká, raú riwajriꞌichá reꞌiyajé, unká rarúkaꞌalacha.
8 Eyá apú richa ijí rikiꞌichaje nakiyana jaꞌacharo palani teꞌerí eꞌiyajé. Ilé iphíchari palá; palá kaja ritawáꞌichako; palá kaja rarúkiꞌichaka. Keꞌiyapé rarúkiꞌichaka: reꞌiyajé aꞌachari cien kaꞌalá richawá; reꞌiyajé aꞌachari sesenta kaꞌalá ewá richawá; eyá reꞌiyajé aꞌachari treinta kaꞌalá ewá richawá”, ke riꞌimaká yuku najló.
9 E Jesús kemari remaꞌajéñojlo: “Jemaꞌá palá, aꞌá inakojó riyukuna”.
Jesús kemari neꞌiyajénajlo nájeka riꞌimaká yuku najló. Riyukuna marí
10 Riñapátakaja najló yuku iꞌimakana ejomi, raꞌapiyatéjena iꞌijnaño Jesús awaꞌajé, nemá rijló: “¿Naje chi pewíñaꞌata inaꞌuké yuku kaje iꞌimakana najló aú?”
11 Rimá najló: “Ijló Tupana aꞌá puꞌuwaká nakaje meꞌechú iꞌimakare, iweꞌepíkaloje rinakojé penaje. Eyá ajopánajlo meꞌechú joꞌó riká meꞌetení.
12 Ñakele jemaꞌajeño Tupana purákaꞌalo jaꞌapiyá, weꞌepéjeño richaje, richaje ke, rinakojé. Eyá ajopana, unká jemaꞌalájeño Ripurákaꞌalo jaꞌapiyá, unká weꞌepílaje rinakojé. Wejápaja naweꞌepíkare rinakojé kapichájero napechu nakiyá.
13 Ñakele nowíñaꞌata neká yuku aú. Nemaꞌajejla riyukuna, eꞌiyonaja unká naweꞌepílaje meke kemakánaka riꞌimajika. Unká kaja naweꞌepílaje nakaje namájikare nakojé.
14 Kaja júpimi ñaké Tupana purákaꞌalo jaꞌapátajeri Isaías michú iꞌimaká nayukuna marí ke:
‘Nemaꞌajejla riyukuna,
eꞌiyonaja unká naweꞌepílaje meke kemakánaka riꞌimajika.
Namájejla piyukeja nakaje,
eꞌiyonaja unká naweꞌepílaje meke kemakánaka nakaje namájikare iꞌimajika.
15 Ilé ke riꞌimajika najló, ijnú nemaꞌakale noꞌopiyá,
pachá unká riphálaje napechu nakojé palá.
Unká kaja naweꞌepílaje meke kemakánaka riꞌimajika.
Unká nayurílaje nachó nojló nulamáꞌatakaloje palá napechu’,
ke Tupana kemaká nanaku Isaíasjlo iꞌimaká”, ke Jesús kemaká najló. a
16 Rimá piño najló: “Eyá iká noꞌopiyatéjenajlo, unká ñaké kalé riká. Palani ijló riká, palá jemaꞌakale riká. Palá kaja riphaka ipechu nakojé; iweꞌepí kaja meke kemakánaka nakaje amákare.
17 Ñaké júpimi Tupana purákaꞌalo jaꞌapátajeño, palá laꞌajeñó waꞌaté, wátaka nakaje amákana, iká amaka meꞌetení riká ke kaja, eꞌiyonaja unká riꞌimalá ñaké najló riwakajé iꞌimaká. Ñaké kaja nawátakajla nupurákaꞌalo jemaꞌakana, jemaꞌaká riká meꞌetení ke, eꞌiyonaja unká nemaꞌalá ñaké riꞌimaká riwakajé”, ke rimaká najló.
Jesús jewíñaꞌatari neká meke kemakánaka nakaje icha ijí ejátajeri yukuna. Marí riyukuna
18 “Chuwa, jemaꞌá meke kemakánaka kele nakaje icha ijí ejátajeri nuꞌumichá yukuna ijló:
19 Neꞌiyajena jemaꞌañó Tupana purákaꞌalo yukuna, eꞌiyonaja unká naweꞌepila palá meke kemakánaka riká, raú kiñaja Jiñá Chiꞌinárikana kaꞌaká napechu nakiyá ripurákaꞌalo wejápaja naweꞌepíkare nakojé. Nakaje icha ijí iñeꞌepú chojé jaꞌakaro, ke kaja neká.
20 Eyá richa ijí, jipa wejápaja teꞌerí iꞌimakare nakojé jaꞌakaro, ñaꞌarí panaku meketánaja riphaka ejomi. Ke kaja neꞌiyajena jemaꞌaká palá Tupana purákaꞌalo. Puꞌují napechu laꞌakó raú.
21 Meketánaja kalé napechu palá rinaku, eꞌiyonaja nawátakale ripurákaꞌalo jaꞌapiyá iꞌimakana, ajopana kaꞌajná laꞌañó neká chapú. Napuraꞌó kaꞌajná nanaku puꞌuwaré. Chapú kaje yajwé kaꞌajná namaka aú, nayurí naliyó riká, unkale napechu iꞌimalá kaphí richojé.
22 “Eyá richa ijí nakiyana, puꞌuwareni jimichi eꞌiyajé jaꞌakaro, iphari meketana iꞌimajemi. Eꞌiyonaja riwajraꞌá reꞌiyajé, raú unká rarúkaꞌala. Ke kaja Tupana purákaꞌalo jemaꞌajeño nakiyana. Nakeñoꞌó raꞌapiyá iꞌimakana, eꞌiyonaja kajrú naꞌaká nanakojó nakaje marí ejaꞌawá chu iꞌimakare, napechu iꞌimakale: ‘Palá wani weꞌemajika kajrú liñeru, ñóꞌope leꞌejepelaji kaje waꞌaté’. Eꞌiyonaja unká ñaké kalé riká inaꞌukejlo. Ilé ke péchuruna neꞌemakale, unká naꞌalá nanakojó Tupana purákaꞌalo, nalaꞌakáloje palá raꞌapiyá iꞌimakana aú.
23 Eyá richa ijí nakiyana, palani teꞌerí eꞌiyajé jaꞌakaro, jeñoꞌorí palá. Palá ritawáꞌako; palá kaja rarúkaꞌaka. Inaꞌuké nakiyana ke kaja riká. Nemaꞌá Tupana purákaꞌalo; naweꞌepí kaja meke kemakánaka riká; naꞌá kaja nanakojó riká, raú nalaꞌá palá raꞌapiyá iꞌimakana aú. Apala nakaje icha ijí nakiyana palá tawáꞌako arúkaꞌari cien ewá kaꞌalá kaꞌajná, sesenta ewá kaꞌalá kaꞌajná. Ñaké kaja riká Ripurákaꞌalo jaꞌapiyá iꞌimakáñojlo. Neꞌiyajena laꞌañó palá wani kajrú, eyá ajopana raꞌapejé kemachi, raꞌapejé ke nalaꞌaká palá”, ke Jesús jewíñaꞌataka neká.
Jesús iꞌimaká najló jimichi, eyá trigo, kele yukuna marí
24 “Inaꞌuké nakiyana wakáraꞌajeri, Tupana. Chuwa nuꞌumajika yuku ijló, iweꞌepíkaloje rinakojé penaje: Pajluwa inaꞌuké iꞌijichari trigo ejátaje riꞌikakapere eꞌiyá. E kaja riñapátiya rejátakana.
25 Lapí rikamátiyako cháyomi, apú chapú rinaku péchuri iphíchari riꞌikakapere eꞌiyajé jimichi puꞌuwaré nojé ejátaje. Rejátiyaka riká ejomi, ripiꞌichó.
26 E kaja trigo tawáꞌicho riꞌikakapere eꞌiyá. Ewá riwirulá liꞌichako rarúkaꞌakaloje penaje. Rejéchami rijwaꞌatéjena amíchaka kajrú jimichi, trigo ke amákanami, iꞌimichaka reꞌiyá.
27 Ilé ke rijwaꞌaté jápajeño amíchaka aú, neꞌejichá paminajlo kemaje: ‘Palani ko trigo ijí pejata iꞌimaká. Eta, ¿méreya chi puꞌuwareni jimichi iphajla kajrú wani reꞌiyá?’
28 Raú paminá kemíchari najló: ‘Chapú nunaku péchuri ta ejátari reꞌiyowá riká’, ke. Raú nemicha rijló: ‘¿E piwátaka weꞌejnaká reroꞌotaje?’
29 ‘Unká’, ke rimíchaka najló. ‘Reja riꞌimaláreja ñaké, apala jeroꞌojla trigo nakiyana rijwaꞌaté.
30 Reja riꞌimareja. Richa ñaꞌakana iphájika rená chojé wakajé, nuwakáraꞌaje nujwaꞌaté jápajeño puꞌuwaré nojé jimichi jeroꞌotaje reꞌiyayá. Rejomi nepoꞌotaje riká nakáraꞌatakaloje riká. Kéchami najñaꞌajika trigo icha, nalamáꞌatakaloje riká riñakarelana chojé penaje’, ke rimíchaka najló”, ke Jesús imaká najló yuku.
Mostaza icha ijí yukuna marí
31 Jesús iꞌimari piño najló yuku marí ke: “Inaꞌuké nakiyana wakáraꞌajeri Tupana. Wejápaja rijwaꞌatéjena meꞌetení; aꞌajná ñoꞌojó chami richaje neꞌemajika. Mostaza icha ijí ñani, nejátakare neꞌekakapere eꞌiyowá, ke neká.
32 Kapajé nojé wani richa ijí. Unká na apú icha ijí iꞌimalá marí ejaꞌawá chu riká ke kapajé nojeka, eꞌiyonaja jímaꞌalami yenuna nojé ketana kaja ritawáꞌako. Kajrú kaja riꞌiché, ripaná eꞌiyowá kupiraꞌaphana laꞌaká nañakaró”, ke riꞌimaká najló yuku.
Pan amúraꞌatajona yukuna marí
33 Jesús kemari piño najló marí ke: “Inaꞌuké nakiyana wakáraꞌajeri Tupana. Wejápaja rijwaꞌatéjena meꞌetení; aꞌajná ñoꞌojó chami richaje rijwaꞌatéjena iꞌimajika. Chuwa nuꞌumajika ijló pan amúraꞌatajona yukuna iweꞌepíkaloje rinakojé penaje: Inaana kaꞌañó wejápaja pan amúraꞌatajona (levadura) kajrú harina eꞌiyajé, raú kajrú ramúraꞌatako. Ñaké kaja Tupana yukuna jemaꞌakó kajrú inaꞌukena eꞌiyowá, nemaꞌakáloje raꞌapiyá penaje, neꞌemakáloje rijwaꞌatéjena raú”.
34 Kajrú Jesús jewíñaꞌatajika neká nakaje nakú yuku iꞌimakana najló aú.
35 Tupana purákaꞌalo jaꞌapátajeri michú kemaká rinaku iꞌimaká, ke rewíñaꞌataka neꞌemaká. Marí ke rimaká:
“Yuku iꞌimakana aú numaje najló nakaje nakú.
Nakaje meꞌechuje iꞌimakare piyuke inaꞌukejlo Tupana keñoꞌótaka ejaꞌawá wakajé, eyá maárejecha, nakú numaje najló”, ke rimaká rinaku.
Jesús kemaká najló meke kemakánaka jimichi, trigo, kele yukuna marí
36 E kaja Jesús iꞌimari riyukuno najló, mujlúkaꞌari pají chojé. E raꞌapiyatéjena awakaño rawaꞌajé, nemá rijló:
—Piꞌimá wajló meke kemakánaka jimichi, trigo, kele piꞌimichá yukuna wajló.
37 Rimá najló: “Inaꞌuké iꞌimakáloje nupalamane penaje iꞌimaká nuká. Palani nakaje icha ijí ejátajeri, ke kaja nuká.
38 Riꞌikakapere, ke piyuke inaꞌukena marí ejaꞌawá chu iꞌimakaño. Eyá trigo icha ijí, ke kaja piyuke Tupana jaꞌapiyá jemaꞌajeño. Eyá jimichi puꞌuwareni, ke kaja inaꞌuké Jiñá Chiꞌinárikana waꞌaté iꞌimakaño.
39 Jiñá Chiꞌinárikana, ke kaja chapú péchuri, ejátari puꞌuwareni jimichi riꞌikakapere eꞌiyajé. Ejaꞌawá tajnájiko wakajé, ke kaja richa ñaꞌakana iphájika rená chojé. Tupana waꞌatéjena, jeꞌechú chiyájena, ke kaja richa ñaꞌajeño”, ke rimaká najló.
40 Rimá piño najló: “Richa ñaꞌajeño awakátaka reꞌiyayá puꞌuwaré nojé jimichi, nakaꞌakáloje riká keraꞌathani chojé penaje, ke kaja riꞌimajika ejaꞌawá tajnájiko wakajé.
41-42 Inaꞌuké iꞌimakáloje nupalamane penaje iꞌimaká nuká. Nuwakáraꞌaje nujwaꞌatéjena, jeꞌechú chiyájena, iꞌijnaká puꞌuwaré laꞌajeñó, eyá amátaño ajopana ñaké laꞌakana aú, wáꞌaje. Nawáꞌaje neká, nakaꞌakáloje neká keraꞌathani chojé. Re kajrú neyájika. Kamachá najmaꞌajika naiwá, kewini yajwé namájikale.
43 Eyá Tupana wátaka ke laꞌakaño iꞌimajeño palá wani jeꞌechú chu Noraꞌapá Tupana waꞌaté. Aꞌá inakojó numakare nakú ijló”, ke Jesús kemaká najló.
Nakaje kawemí nojé pajluwa iphátaka rijluwa yukuna marí
44 Jesús kemari piño najló: “Palani inajlo Tupana jaꞌapiyá iꞌimakana. Kawemí nojé wani nakaje inaꞌuké wátakare najluwa, ke kaja riká. Pajluwa kaꞌajná iphátari apú teꞌeré eꞌiyá nakaje kawemini wani, meꞌechú iꞌimakare. Ramaka riká ejomi, rapáraꞌata piño riká rapumí chojé. Puꞌují wani ripechu iꞌimaká, riphátakale riká. E ripaꞌó riñakaré ejo. Raꞌá ajopánajlo piyukeja rinane riwemí aú, riká liñeru aú riwarúwaꞌakaloje paminá liyá riká teꞌerí”, ke rimaká najló.
Kawemí nojé nakaje yukuna marí
45 Jesús iꞌimari piño apú yuku, rimá najló: “Palani inajlo Tupana jaꞌapiyá iꞌimakana. Nakaje, kajrú iná wátakare inajluwa, ke riká. Pajluwa leꞌejepelaji miná kaꞌajná iꞌijnari palá nojé leꞌejepelaji kulaje.
46 E kaꞌajná riphata nakaje riwátakare, apú nakaje chaje palá nojé, kawemí nojé, raú kaꞌajná raꞌá piyukeja rinane riwemí aú, riká liñeru aú riwarúwaꞌakaloje rijluwa riká”, ke rimaká najló.
Nawenare yukuna marí
47 E rimá piño najló: “Inaꞌuké nakiyana wakáraꞌajeri Tupana. Nawenare nakaꞌakare junápeje, ke kaja neká. Nakaꞌá nawenare junápeje, raú keꞌiyapejena jíñana jaꞌañó richojé.
48 Kajrú naꞌakó nawenare chojé. Rejéchami nachíraꞌaka riká ají ke juni turenajo keꞌepé nakojé. Rejomi najñaꞌá neꞌiyayá palá nojena jíñana, eyá puꞌuwaréruna nakupá neꞌiyayá.
49 Ñaké kaja riꞌimajika inaꞌukejlo ejaꞌawá tajnájiko wakajé. Tupana waꞌatéjena, jeꞌechú chiyájena, iꞌijnajeño unká inaꞌukélaruna wáꞌaje. Puꞌuwaré laꞌajeñó nawáꞌaje ajopana inaꞌukena eꞌiyayá, nakaꞌakáloje neká keraꞌathani chojé.
50 Re kajrú nawíyoꞌojika; kajrú neyájika; kamachá najmaꞌajika naiwá, namájikale kewini yajwé”, ke rimaká najló.
51 Rejomi Jesús kemari najló:
—¿E iweꞌepika meke kemakánaka numíchaje nakú ijló?
—Aꞌa —ke nemaká.
52 E rimá najló:
—Tupana purákaꞌalo nakú jewíñaꞌatajeño aꞌakachu nanakojó nupurákaꞌalo, naweꞌepí palá raú. Nakaje iꞌimaká pají minajlo, ke kaja najló riká. Re pají minajlo palá nojé nakaje jupichumi, wajé waꞌaté. Tupana purákaꞌalo nakú jewíñaꞌatajeño jemaꞌañó noꞌopiyá, weꞌepiño kaja ripurákaꞌalo, júpimi riyuríkare najló iꞌimaká nakojé, meyá leꞌejé nakojé waꞌatoja. Raú naweꞌepí palá ripurákaꞌalo jaꞌapátakana ajopánajlo.
Jesús iꞌijnaká pajimila Nazaret ejo yukuna marí
53 Jesús iꞌimaká yuku najló ejomi, raꞌapá reyá,
54 iphari riteꞌeré ejo. Re richape piño rikeñoꞌó newíñaꞌatakana Tupana nakú nawakákaꞌalo ñakarelana chu. Ripurákaꞌalo jemaꞌajeño pechu iꞌimá: “¡Meke piyuke wani riweꞌepílaka nakaje nakojé!” Nemá rinaku:
—¿Na liyá kaꞌajná riweꞌepí piyukeja wani ilé kaje nakojé? ¿Meke laꞌajé kaꞌajná riweꞌepíkajla piyuke nakaje Tupánaja kalé weꞌepíkare laꞌakana nakojé?
55 Mirapewa nakú jápajeri iꞌirí riká. María raló, eyá Santiago, José, Simón, Judas, kele rejena.
56 Maare weꞌiyá rijmerelomi ñakaré. Eta, ¿meke riweꞌepíkajla piyukeja purákaꞌaloji nakojé? —ke nemaká Jesús nakú.
57 Namánaꞌapa riꞌimakale, unká nephala raꞌapí. Unká kaja naꞌalá nanakojó ripurákaꞌalo. E rimá najló:
—Piyuke inaꞌuké, ajopana teꞌeré eyájena, iphaka Tupana purákaꞌalo jaꞌapátajeri jaꞌapí. Nekaja kalé, riteꞌeré eyájena, eyá rejena, kele unká iphálaño raꞌapí —ke rimaká najló.
58 Rewá unká méñoꞌojo Jesús laꞌalá kajrú nakaje Tupánaja kalé weꞌepíkare laꞌakana, unká pachá napechu iꞌimalá kaphí richojé.