Estébannaꞌ biꞌe dillꞌ lao beṉꞌ wṉabiaꞌkaꞌ
7
Naꞌch bx̱oz choo bx̱oz xennaꞌ wṉabileꞌ Estébannaꞌ, chiꞌeneꞌ:
―¿Alekzi beṉꞌki ka chonoꞌn?
2 Naꞌ Estébannaꞌ chiꞌe ḻegakeꞌ:
―Leꞌ beṉꞌ bishꞌ naꞌ leꞌ nakle ka x̱antoꞌ, ḻi wzenag dga iṉiaꞌ leꞌ: Chios c̱hechonaꞌ, beenaꞌ ḻiizelozi nak beṉꞌ choo beṉꞌ xen, bliꞌlaweꞌ dii x̱ozxtoꞌcho Abrahamaꞌ kanaꞌ zoeꞌ yell-lionaꞌ mbani Mesopotámianaꞌ, kanaꞌ ziꞌ shajeꞌ yell Haránnaꞌ.
3 Naꞌ Chiozaꞌ golleꞌneꞌ: “Bkwaaṉ yell c̱hoꞌni naꞌ dialla c̱hoꞌkaꞌ, naꞌ wyaj yell-lio ganaꞌ wliidꞌ liꞌ.”
4 Naꞌch dii Abrahamaꞌ bchejeꞌ ganaꞌ mbani beṉꞌ caldeokaꞌ naꞌ jsoeꞌ yell Haránnaꞌ. Naꞌch ka wde wit x̱eꞌnaꞌ, Chiozaꞌ bizseḻeeneꞌ gani zoacho ṉaa.
5 Naꞌ Chiozaꞌ bi beneꞌ lo naꞌ dii Abrahamaꞌ ni latꞌ yell-lioni de ni, san bc̱hebeꞌ wiꞌeneꞌn naꞌ katꞌ gueteꞌ yigaaṉan lo naꞌ xiiṉ dia c̱heꞌnaꞌ, ḻaꞌkzi aga noṉꞌ biꞌ c̱he dii Abrahamaꞌ ba zoa ka golleꞌneꞌ kaꞌ.
6 Naꞌ ḻekzkaꞌ Chiozaꞌ chiꞌeneꞌ xiiṉ dia c̱heꞌkaꞌ soagakeꞌ yell zitꞌ naꞌ iṉabiaꞌ beṉꞌkaꞌ ḻegakeꞌ wgongakeꞌ ḻegakeꞌ llinnaꞌ, naꞌ wsakꞌziꞌgakeꞌ ḻegakeꞌ tap guiyoa yiz.
7 Naꞌ ḻekzkaꞌ Chiozaꞌ golleꞌneꞌ: “Gonꞌ yeḻꞌ ziꞌ c̱he beṉꞌkaꞌ wc̱hiꞌ wsakꞌgakeꞌ ḻegakeꞌ, naꞌ yiyollaꞌ yizaꞌgakeꞌ lall beṉꞌkaꞌ naꞌ yiyedgakeꞌ ni, naꞌ weꞌlaꞌogakeꞌ nadꞌ.”
8 Naꞌ ka bc̱heb Chiozaꞌ goneꞌ dii wen c̱he dii Abrahamaꞌ, golleꞌneꞌ chiyaḻꞌ shoꞌe seṉnaꞌ daa le circuncisión, ḻeꞌ naꞌ xiiṉ dia c̱heꞌnaꞌ. Daan, dii Abrahamaꞌ wloꞌe dii xiiṉeꞌ Isaacaꞌ seṉnaꞌ ka gok x̱onꞌ lla goljbꞌ, naꞌ kaꞌkzə ben dii Isaacaꞌ kon dii xiiṉeꞌ Jacobaꞌ, naꞌ kaꞌkz ben dii Jacobaꞌ kon dii xiiṉeꞌkaꞌ shlliṉ, beṉꞌkaꞌ gok dii x̱ozxtoꞌcho, choꞌ beṉꞌ Israel.
9 ’Naꞌ beṉꞌkaꞌ nak xiiṉ dii Jacobaꞌ, gokxeꞌgakileꞌ dii Josénaꞌ, beenaꞌ nak beṉꞌ bishꞌgakeꞌ, naꞌ betꞌgakeꞌneꞌ wxiꞌ beṉꞌ Egíptokaꞌneꞌ. Per Chiozaꞌ wzoaleneꞌ dii Josénaꞌ,
10 naꞌch bisleꞌneꞌ lao yogꞌḻoḻ dii ben bleꞌileꞌ. Naꞌ biꞌeneꞌ yeḻꞌ sinꞌ kwenc̱he faraónnaꞌ, beenaꞌ chṉabiaꞌ Egíptonaꞌ, bleꞌshiileꞌneꞌ naꞌ bzoeꞌneꞌ kwenc̱he wṉabiaꞌleneꞌ ḻeꞌ naꞌ beneꞌ lo nee yogꞌ dii de c̱heꞌ.
11 ’Naꞌ wzolo wcheꞌ wbinnaꞌ, naꞌ gokchga yeḻꞌ ziꞌ yeḻꞌ yeshaa doxen ganaꞌ mbani Egíptonaꞌ naꞌ ganaꞌ mbani Canaánnaꞌ, naꞌ bi gotꞌ dii yeej gao dii x̱ozxtoꞌchokaꞌ.
12 Naꞌ ka wṉezi dii Jacobaꞌ de trígonaꞌ Egíptonaꞌ, naꞌ bseḻee biꞌ c̱heꞌkaꞌ, beṉꞌkaꞌ gok dii x̱ozxtoꞌcho, jx̱iꞌgakeꞌn.
13 Naꞌ ka wyajgakeꞌ de wchopi, dii Josénaꞌ golleꞌ ḻegakeꞌ nan ḻenꞌ nakeꞌ beṉꞌ bishꞌgakeꞌ, naꞌch bembiaꞌ faraónnaꞌ dialla c̱he dii Josénaꞌ.
14 Naꞌch Josénaꞌ biseḻee ḻegakeꞌ kwenc̱he jaxiꞌgakeꞌ x̱eꞌ, Jacobaꞌ, naꞌ yogꞌ xiiṉ c̱heꞌkaꞌ. Naꞌ yogꞌgakeꞌ nakgakeꞌ ka do guiyon shinꞌ.
15 Kanꞌ gok jsoa dii Jacobaꞌ Egíptonaꞌ ganaꞌ witeꞌ, naꞌ ḻekzkaꞌ naꞌ wit xiiṉeꞌkaꞌ, beṉꞌkaꞌ gok dii x̱ozxtoꞌcho.
16 Naꞌ jakwashꞌgakeꞌ ḻegakeꞌ ḻoo banaꞌ daa biziꞌ dii Abrahamaꞌ yell Siquemaꞌ c̱he xiiṉ beenaꞌ le Hamor.
17 ’Naꞌ ka ba zoa gao gon Chiozaꞌ daa bc̱hebeꞌ goneꞌ c̱he dii Abrahamaꞌ, ba wyanchga xiiṉ dia c̱he dii Israelaꞌ, beṉꞌkaꞌ lleꞌ Egíptonaꞌ, beṉꞌ zan wal ba nakgakeꞌ.
18 Naꞌch bllin lla wzolo wṉabiaꞌ sto beṉꞌ yoblə yell Egíptonaꞌ, beṉꞌ bi bembiꞌe dii Josénaꞌ.
19 Naꞌ beṉꞌ wṉabiaꞌnaꞌ wxiyee beṉꞌ wlall c̱hechokaꞌ naꞌ biya dii bc̱hiꞌ bsakee dii x̱ozxtoꞌchokaꞌ, naꞌ beneꞌ byen lljc̱hooṉgakeꞌ bdoꞌdoꞌ c̱heꞌkaꞌ kwenc̱he guetgakbꞌ.
20 Naꞌ kanaꞌyeṉꞌ golj dii Moisézaꞌ, nakchgabꞌ xochidoꞌ, naꞌ shoṉ beoꞌchga bisgol x̱axnaꞌbaabꞌ lilleꞌkaꞌ.
21 Naꞌ ka bich gok wkwashꞌgakeꞌbꞌ lilleꞌkaꞌ, benan byen jc̱hoongakeꞌbꞌ kwenc̱he nan guetbꞌ. Naꞌch noolaꞌ nak xiiṉ faraónnaꞌ billelileꞌbꞌ naꞌ bikeebꞌ naꞌ bisgoleꞌbꞌ ka xiiṉeꞌ.
22 Kaꞌ gok bsed dii Moisézaꞌ yogꞌḻoḻ yeḻꞌ sinꞌ c̱he beṉꞌ Egíptokaꞌ naꞌ biꞌe dillꞌ zakii naꞌ leyi beneꞌ dii zakii.
23 ’Naꞌ ka goki dii Moisézaꞌ c̱hoa yiz, naꞌ gokileꞌ lljawieꞌ beṉꞌ Israelkaꞌ, beṉꞌkaꞌ nak beṉꞌ wlall c̱heꞌ.
24 Naꞌ ka bleꞌileꞌ to beṉꞌ Egipto chc̱hiꞌ chsakee to beṉꞌ Israel, naꞌ gokleneꞌ beṉꞌ Israelaꞌ, biziꞌe wzon c̱he beṉꞌ Egíptonaꞌ, bettieꞌneꞌ.
25 Naꞌ goki dii Moisézaꞌ beṉꞌ wlall c̱heꞌkaꞌ gakbeꞌgakileꞌ nan Chiozaꞌ wc̱hineꞌ ḻeꞌ kwenc̱he yisleꞌ ḻegakeꞌ lo naꞌ beṉꞌ Egíptokaꞌ, per bi gokbeꞌgakileꞌ.
26 Naꞌ betiyo bleꞌileꞌ c̱hop beṉꞌ wlall c̱heꞌ, beṉꞌ Israel, chdiḻgakeꞌ. Naꞌ gokileꞌ yizoeꞌ ḻegakeꞌ wen, naꞌ chiꞌe ḻegakeꞌ: “¿Berac̱he chdiḻ-lenzə ljwell-le?, aga neꞌ beṉꞌ bishee tiḻ-leneꞌ.”
27 Naꞌch beenaꞌ chit chyineꞌ beṉꞌ wlall c̱heꞌnaꞌ blliguee dii Moisézaꞌ naꞌ chiꞌeneꞌ: “¿No bzoa liꞌ iṉabiꞌo netoꞌ naꞌ koo xṉezi c̱hentoꞌni?
28 ¿Aḻekzkaꞌ cheeniloꞌ witoꞌ nadꞌ ka betoꞌ beṉꞌ Egíptonaꞌ daa ṉeji?”
29 Naꞌ daa goll beeni kaꞌ, dii Moisézaꞌ bxoṉjeꞌ naꞌ jsoeꞌ ganaꞌ mbani Madiánnaꞌ. Naꞌ ḻaꞌkzi nakeꞌ beṉꞌ zitꞌ ladj beṉꞌkaꞌ, naꞌ bgaaṉeꞌ naꞌz naꞌ wzoa c̱hop xiiṉeꞌ.
30 ’Ba gok c̱hoa yiz zoeꞌ naꞌ, ka bliꞌlao to anjl ḻeꞌ to lo yag yeshꞌ dii chaḻꞌṉiṉ, zoan ganaꞌ bibi chashj chḻeb gaoz Yaa Sinaínaꞌ.
31 Naꞌ ḻe bibani dii Moisézaꞌ daa bleꞌileꞌ daa, naꞌ wbiguee kwenc̱he bwiayeṉee kwasḻoḻ. Naꞌch benileꞌ shii X̱ancho Chiozaꞌ, chiꞌeneꞌ:
32 “Nadaan nakꞌ Chios, beenaꞌ beꞌlaꞌo dii x̱ozxtoꞌkaꞌ, Abrahamaꞌ, Isaacaꞌ naꞌ Jacobaꞌ.” Naꞌch dii Moisézaꞌ ḻe bllebeꞌ ax̱t chxiztiteꞌ, naꞌ aga biyaxjchileꞌ wwieꞌ.
33 Naꞌch X̱ancho Chiozaꞌ golleꞌ dii Moisézaꞌ: “Bḻec̱hj xeloꞌnaꞌ, ḻaꞌ nadꞌ zoaꞌ latji gani zioꞌ, naꞌ aga ka nḻaꞌz no se ni.
34 Nadꞌ ba bleꞌidꞌ yeḻꞌ ziꞌnaꞌ chleꞌi beṉꞌ Israelkaꞌ yell Egíptonaꞌ, beṉꞌkaꞌ nak yell c̱haꞌ. Ba benidꞌ chonyeshꞌgakeꞌ, naꞌ ba bidꞌ kwenc̱he yislaꞌ ḻegakeꞌ. Naꞌ liꞌ, chidoḻoo yiseḻaa Egíptonaꞌ.”
35 ’Naꞌ Chiozaꞌ bseḻeeneꞌ kwenc̱he yisleꞌ beṉꞌ wlall c̱heꞌkaꞌ lo naꞌ beṉꞌ Egíptokaꞌ, naꞌ iṉabiaꞌtieꞌ ḻegakeꞌ, ḻaꞌkzi bi bzenaggakeꞌ c̱heꞌ kanaꞌ wzoeꞌ Egíptonaꞌ. Bengakileꞌneꞌ nakzi, naꞌ gollgakeꞌneꞌ: “¿No bzoa liꞌ iṉabiꞌo netoꞌ naꞌ koo xṉezi c̱hentoꞌni?” Ḻaꞌkzi gollgakeꞌ kaꞌ, Chiozaꞌ bseḻeeneꞌ ka bliꞌlao anjlaꞌ ḻeꞌ lo yag yeshaa daa goḻꞌṉiṉ.
36 Naꞌ dii Moisézaꞌ beneꞌ zan yeḻꞌ wak diikaꞌ ben ka bibani beṉꞌ Egíptokaꞌ kanaꞌ bibejeꞌ dii x̱ozxtoꞌchokaꞌ lalleꞌkaꞌ. Naꞌ beneꞌ yeḻꞌ wak ḻoo nisdoꞌnaꞌ le Nisdoꞌ Xṉa, naꞌ ḻekzkaꞌ latjaꞌ ganaꞌ bibi chashj chḻeb ganaꞌ wdagakeꞌ c̱hoa yiz.
37 Naꞌ golleꞌ dii x̱ozxtoꞌchokaꞌ: “X̱ancho Chiozaꞌ kwejeꞌ sto beṉꞌ ka nadꞌ ladjleni, beṉꞌ c̱hix̱jeꞌileꞌ leꞌ dillaa daa weꞌleneꞌneꞌ.”
38 Naꞌ dii Moisézaꞌ wzoaleneꞌ dii x̱ozxtoꞌchokaꞌ latjaꞌ ganaꞌ bibi chashj chḻeb, naꞌ len anjlaꞌ, beenaꞌ bshaljleneꞌneꞌ lo yaa Sinaínaꞌ, naꞌ Chiozaꞌ beꞌleneꞌneꞌ dillꞌ dii nsaꞌn yeḻꞌ mban daa bikwaaṉleneꞌ choꞌ.
39 ’Naꞌ dii x̱ozxtoꞌchokaꞌ aga goongakileꞌ wzenaggakeꞌ c̱he dii Moisézaꞌ, bzoatezgakeꞌneꞌ kaꞌlə naꞌ goklallꞌgakeꞌ yiyajgakeꞌ Egíptonaꞌ.
40 Naꞌch gollgakeꞌ dii Aarónnaꞌ: “Cheenintoꞌ gonoꞌ to lwaa lsakꞌ dii weꞌlaꞌontoꞌ, kwenc̱he yibialon laontoꞌni. Ka nak Moisézaꞌ, beenaꞌ bibejeꞌ choꞌ Egíptonaꞌ, bi ṉezicho bi ba gok c̱heꞌ.”
41 Naꞌch bengakeꞌ to lwaa lsakꞌ meꞌdoꞌ naꞌ bengakeꞌ lṉi c̱heyin, betgakeꞌ no bayix̱ꞌ kwenc̱he beꞌlaꞌogakeꞌ daa beni ṉiꞌa neekaꞌ.
42 Naꞌch Chiozaꞌ wlej yic̱hjeꞌ ḻegakeꞌ naꞌ biꞌe latj beꞌlaꞌogakeꞌ beljkaꞌ llia xan yabanaꞌ. Bengakeꞌ ka na ḻee libraꞌ daa bzej dii beṉꞌkaꞌ wdix̱jee daa goll Chiozaꞌ ḻegakeꞌ kaniꞌyi, ganaꞌ nan:
Leꞌ, beṉꞌ Israel,
¿Achakile nadaan beꞌlaꞌole kanaꞌ betle bayix̱ꞌkaꞌ lo c̱hoa yizaꞌ wzoale latjaꞌ ganaꞌ bibi chashj chḻeb?
43 Aga nadaan beꞌlaꞌole. Molocanꞌ beꞌlaꞌole, benle to yoo de lechꞌ ganaꞌ beꞌlaꞌolen ka chios c̱hele,
naꞌ beꞌlaꞌole belj c̱he chios c̱hele Refánnaꞌ,
diikaꞌ benḻilallꞌle.
Naꞌ ni c̱heyi diikin kwejꞌ leꞌ lall-leni, naꞌ wseḻaa leꞌ zitꞌ walch aga ka yell Babilónianaꞌ.
44 ’Naꞌ shlak wzoa dii x̱ozxtoꞌchokaꞌ latjaꞌ ganaꞌ bibi chashj chḻeb, bengakeꞌ to yoodoꞌ de lechꞌ dii gak yidob naꞌ yiyoaꞌgakeꞌn. Naꞌ bengakeꞌn kon ka goll Chiozaꞌ dii Moisézaꞌ, naꞌ kon ka bliileꞌneꞌ. Naꞌ ḻoꞌinnaꞌ wlooshaoꞌgakeꞌ yaj taakaꞌ ganaꞌ nyoj ley c̱he Chiozaꞌ.
45 Dii x̱ozxtoꞌchokaꞌ bigaaṉlengakeꞌ yoodoꞌ de lechaa, naꞌ biaꞌgakeꞌn ka wyajlengakeꞌ dii Josuénaꞌ jtiḻ-lengakeꞌ yellkaꞌ ben Chiozaꞌ lallꞌ naꞌgakeꞌ, naꞌ bgaaṉan lallchoni ax̱t ka bllin lla wṉabiaꞌ dii Davinaꞌ.
46 Naꞌ Chiozaꞌ, beenaꞌ beꞌlaꞌo dii x̱ozxtoꞌcho Jacobaꞌ, bibaileꞌ ka ben dii Davinaꞌ. Naꞌ Davinaꞌ wṉabileꞌneꞌ wiꞌe latj goneꞌ to lill xḻatjeꞌ.
47 Per Salomónnaꞌlə, beenaꞌ nak xiiṉeꞌ, beneꞌn
48 ḻaꞌkzi Chiozaꞌ, beenaꞌ nak ḻiizelozi beṉꞌ choo beṉꞌ xen, bi zoeꞌ to ḻoo yoo dii chon beṉꞌ yell-lioni. Ḻaꞌ ka wna dii beenaꞌ wdix̱jee daa goll Chiozaꞌneꞌ kaniꞌyi:
49 Yabanaꞌ nakan ganaꞌ chiꞌa chṉabiꞌa,
naꞌ lo yell-lionaꞌ nzoaꞌ ṉiꞌani.
¿Nakran chakile gonle yoonaꞌ ganaꞌ soaꞌ?, na X̱anchonaꞌ.
¿Achakile chyallj ga yiziꞌlallaa?
50 ¿Abi chwiale nadaan benꞌ yogꞌḻoḻ dii de?
51 ’Naꞌch Estébannaꞌ chiꞌe beṉꞌkaꞌ lleꞌ naꞌ:
―Ḻe beṉꞌ yic̱hjlallꞌdoꞌ wal nakle. Bi chzenagle c̱he Chiozaꞌ naꞌ chonle ka beṉꞌ bi nombiaꞌ Chiozaꞌ. Nakle beṉꞌ widenag ka gok dii x̱ozxtoꞌchokaꞌ. Bikzə chzenagle c̱he Espíritu Sántonaꞌ.
52 Dii x̱ozxtoꞌchokaꞌ bc̱hiꞌ bsakꞌgakeꞌ yogꞌ dii beṉꞌkaꞌ wdix̱jee daa goll Chiozaꞌ ḻegakeꞌ kaniꞌyi. Betgakeꞌ beṉꞌkaꞌ beꞌ dillꞌ nan Chiozaꞌ wseḻee beenaꞌ zeelo nak beṉꞌ ḻi beṉꞌ shaoꞌ. Naꞌ ka bideꞌ naꞌ bénleneꞌ lo naꞌ beṉꞌkaꞌ betgakeꞌneꞌ.
53 Ḻaꞌkzi nombiaꞌle ley daa beꞌ anjlkaꞌ dii Moisézaꞌ, bi chzenagkzlen.
Betgakeꞌ Estébannaꞌ
54 Ka beni beṉꞌkaꞌ daa goll Estébannaꞌ ḻegakeꞌ, ḻe bllaagakeꞌ ax̱t chaoyaax̱ax̱j ḻeyeꞌkaꞌ.
55 Naꞌ Estébannaꞌ, chṉabiaꞌchga Espíritu Sántonaꞌ ḻeꞌ, naꞌ bḻis laweꞌnaꞌ yabanaꞌ bleꞌileꞌ yeḻꞌ chey cheeniꞌ c̱he Chiozaꞌ, naꞌ bleꞌteileꞌ ze Jesúzaꞌ kwit de shḻi c̱he Chiozaꞌ.
56 Naꞌch golleꞌ ḻegakeꞌ:
―¡Ḻi wwia! Chleꞌidꞌ nyalj yabanaꞌ, naꞌ Beenaꞌ Bseḻꞌ Chiozaꞌ Yell-lioni zieꞌ kwit Chiozaꞌ shḻaa de shḻinaꞌ.
57 Naꞌ beṉꞌkaꞌ lleꞌ naꞌ bsej nagueꞌkaꞌ kwenc̱he bi bengakileꞌ xtilleenaꞌ, naꞌ de chosyaadiazgakeꞌ bex̱ꞌgakeꞌneꞌ.
58 Naꞌ wlejgakeꞌneꞌ yell Jerusalénnaꞌ jalliagakeꞌneꞌ yajaꞌ. Naꞌ beṉꞌkaꞌ ben kaꞌ bkwaaṉlen xeꞌkaꞌ daa ndobgakeꞌ to biꞌ wewꞌ le Saulo kwenc̱he wdapbaan.
59 Naꞌ ka chlliagakeꞌneꞌ yajaꞌ, beꞌḻwilleꞌ Jesúzaꞌ, chiꞌeneꞌ:
―Jesús, liꞌ nakoꞌ X̱anꞌ, biziꞌ bikaagach nadꞌ.
60 Naꞌ biyoll wneꞌ kaꞌ, naꞌ bc̱hekꞌ xibeꞌnaꞌ naꞌ wṉieꞌ zillj, wneꞌ:
―X̱anꞌ, wxiꞌxen c̱he beṉꞌki dga chongakileꞌ nadꞌ.
Naꞌ biyoll wneꞌ kaꞌ witeꞌ.