Kaphí péchuruna Tupana chojé yukuna marí
11
Wapechu iꞌimakachu kaphí Tupana chojé, waweꞌepí kaja keja nakaje iꞌimajika wajló, rimaká rinaku iꞌimaká ke. Unká joꞌó wamala nakaje rimakare nakú, eꞌiyonaja waweꞌepí re riká.
2 Palá Tupana pechu iꞌimaká júpimi iꞌimakaño nakiyana nakú, kaphí napechu iꞌimakale richojé.a
3 Kaphí wapechu iꞌimakale Tupana chojé, waweꞌepí kaja rikeñoꞌótaka piyukeja nakaje ripurákaꞌalo aú ja. Ñakele piyukeja nakaje wamákare meꞌetení, rikeñoꞌota nakaje unká iná amálare iꞌimaká nakiyá aú.
4 Kaphí Abel michú pechu iꞌimakale Tupana chojé aú, raꞌá rijló nakaje riwátakare. Palani riꞌimaká Tupánajlo. Nakaje raꞌakare rijló cháꞌatari nakaje reꞌewé Caín michú aꞌakare rijló, ñakele Tupana weꞌepí Abel nakú: unká japi laꞌalá puꞌuwaré ke. Ritakaꞌaká ejomi, unká napechu kapicháñaala palá rilaꞌakare iꞌimaká.
5 Kaphí kaja Enoc pechu iꞌimajika Tupana chojé, raú unká ritakaꞌalá iꞌimaká, kajmúyaja Tupana wáꞌaka riꞌimaká jeꞌechú chojé. Rejomi unká na amala piño riꞌimaká, Tupana wáꞌakale riꞌimaká. Ripurákaꞌalo lanaꞌakéjami kemá rinaku: “Unká chiyó riwaꞌa riꞌimaká, Tupana wátaka ke laꞌajerí riꞌimaká”, ke.
6 Unkachu iná pechu iꞌimalá kaphí Tupana chojé, unká méñoꞌojo iná laꞌalá nakaje palá rijló. Iná wátakachu raꞌapiyá iꞌimakana, iná pechu rinaku: “Re Tupana; palá rilaꞌaká iná, kajrú iná wátakachu raꞌapiyá jemaꞌakana”, ke.
7 Noé michú pechu iꞌimari kaja kaphí Tupana chojé iꞌimaká, raú raꞌaké rinakojó nakaje Tupana kemájikare nakú rijló, unká chiyó riꞌimá ñaké. Unká na ramala riwakajé iꞌimaká, eꞌiyonaja kalé remaꞌá Tupana jaꞌapiyá. Eyá ajopana, unká jemaꞌalaño raꞌapiyá rijwaꞌaté iꞌimaká, pachá nakapichó iꞌimaká. Noé ja kalé jemaꞌakeri Tupana jaꞌapiyá, ñakele rilaꞌá wapuru ñópoꞌojlo wani iꞌimaká. Richojé riká, riyajalo, riyani eyá riꞌirínuna, keleja iꞌimañó kapichákajo liyá. Eyá ajopana, unká jemaꞌalaño raꞌapiyá iꞌimaká, kapicháño. Tupana pechu iꞌimari Noé nakú: “Unká japi laꞌalá puꞌuwaré ke, ripechu iꞌimajíkale kaphí nochojé”.
8 Tupana kemari Abraham michujlo iꞌimaká: “Chuwa, noꞌojika pijló apú teꞌerí, riꞌimakáloje piteꞌerewa penaje. Páchoꞌo chuwa piteꞌeré eyá, piꞌijnakáloje teꞌerí noꞌojíkare pijló ejo”. b
Kaphí Abraham pechu iꞌimajika Tupana chojé, raú remaꞌá raꞌapiyá iꞌimaká. Ñakele ráchoꞌo riteꞌeré eyá, iꞌijnari menáwaka apú teꞌerí Tupana kemakare nakú rijló ejo.
9 Ripechu iꞌimakale kaphí Tupana chojé, riꞌijná ilé teꞌerí Tupana kemakare nakú rijló iꞌimaká ejo. Riká yuriro rijló riteꞌerewa penaje. Aꞌarumakaji meꞌejñapí nojé nakiyá laꞌakanami riñakaré iꞌimajika. Ñaké kaja riyani michuna, Isaac, Jacob michú, kele iꞌimajika ilé kajé ñakareji jaꞌapija kaja. Najló waꞌató Tupana kemá kaja ilé teꞌerí nakú iꞌimaká, riyuríkoloje najló penaje.
10 Unká Abraham laꞌalá riñakaró wani rewá, riꞌijnatájikale ripéchuwa jeꞌechú chu iꞌimakana nakú. Pajimila Tupana laꞌakare nakú ripechu iꞌimaké: riká pajimila unká tajnákajo penaje kalé iꞌimajíkare.
11 Kaphí Abraham pechu iꞌimajíkale Tupana chojé, riꞌirí mothoꞌó iꞌimaká. Phíyuꞌukeru wani riyajalo Sara iꞌimaká, eꞌiyonaja ripechu iꞌimaké kaphí Tupana chojé riꞌirí mothoꞌokáloje, rimaká rijló iꞌimaká ke.
12 Riwakajé phíyuꞌuke wani Abraham iꞌimaká; yewicha riphaka rijló takaꞌakaje jená chojé iꞌimaká ejéchami riꞌirí mothoꞌoká. Rejomi kajrú rilakénami mothoꞌoká, ewá kajrú cha neꞌemaká.
13 Rejéchami kaja nanakiyana keñoꞌoká takaꞌakaje, unká chiyó namá nakaje Tupana kemakare nakú najló penaje iꞌimajíkare, eꞌiyonaja puꞌují napechu iꞌimaká, naweꞌepíkale rilaꞌajika rimaká ke. Marí ejaꞌawá chu neꞌemaká ketana naweꞌepike nanakuwá: “Ajopana teꞌeré eyájena keja weká”.
14 Ilé ke weꞌepíkaño nanakuwá nakú, iná weꞌepí wátaka najluwa apú teꞌerí nañakajelo penaje.
15 Unká napechu iꞌimaké nateꞌeré, náchoꞌokaro iꞌimaká eyá, nakú. Napechu iꞌimakela rinákuja, napaꞌojla piño richaya.
16 Jeꞌechú chu iꞌimakana nakuja napechu iꞌimaké, re iꞌimakana cháꞌatakale ejaꞌawá chu iꞌimakana. Ñakele palá Tupana pechu nanaku, unká rapáñaꞌalo nanaku kemakana aú: “Nuleꞌejena neká”, ke. Ilé ke riꞌimakale najló, rilaꞌá napé pajimila, re neꞌemakáloje penaje.
17 Kaphí Abraham pechu iꞌimakale Tupana chojé, rinojla riꞌirí rijló iꞌimaká, ñaké Tupana wakáraꞌakale rilaꞌaká, raꞌakáloje rijló riká penaje. Tupana wakáraꞌari rilaꞌaká ñaké, raú riweꞌepíkaloje mékeka ripechu raꞌapiyá jemaꞌakana nakú. Unká chiyó riꞌirí mothoꞌó, Tupana kemari Abrahamjlo rinaku iꞌimaká: “Piꞌirí iꞌimajeri”, ke, eꞌiyonaja rinojla riká Tupánajlo. c
18 Tupana kemari kaja rijló iꞌimaká: “Piꞌirí Isaac palamane pilakénami iꞌimajé kajrú”, ke.
19 Ilé ke rimaká rijló iꞌimaká eꞌiyonaja, rinojla riꞌimaká ripechu iꞌimakale: “Nonójika ee riká, Tupana makápoꞌoje piño riká”, ke. Kaja rinojla riꞌimaká, eꞌiyonaja Tupana awíyoꞌo rijló richá iꞌimaká, rinoka piyá riꞌimaká, raú riꞌimaó. Ripaꞌatá raraꞌapajlo riká riꞌimakáloje rijwaꞌaté penaje.
20 Eyá ñaké kaja Isaac michú pechu iꞌimajika Tupana chojé kaphí. Iyamá riyani iꞌimaká: Jacob, Esaú waꞌaté. Kaphí ripechu iꞌimakale Tupana chojé, rimá nanaku rijló, rilaꞌakáloje neká palá penaje, neꞌemakáloje reyá aꞌajná ñoꞌojó palá penaje.
21 Kaphí Jacob pechu iꞌimakale Tupana chojé, rimá riꞌirí José yaní nakú, rilaꞌakáloje neká palá penaje. Iyamá achiñana José yaní iꞌimaká. Ritakaꞌaká yámona, rimá nanaku pajluwano, pajluwano ke, Tupana laꞌakáloje neká palá penaje. Rikutiware lupukuje rijlámaꞌako ejomi, ripuraꞌó rijwaꞌaté nanaku, riphákale wani raꞌapí.
22 Ñaké kaja José pechu iꞌimajika kaphí Tupana chojé. Kaphí ripechu iꞌimakale richojé, riweꞌepí rejena jáchoꞌojiko Egipto teꞌeré eyá. Ñakele ritakaꞌaká yámona, rimá najló: “Nutakaꞌajika ejomi, júpichami jáchoꞌojo maáreya ipaꞌakóloje wateꞌeremi ejo. Rejo ipaꞌajiko wakajé, ijñaꞌajé nophínami ijwaꞌató, ijaꞌakáloje riká rejo wachiꞌiná michuna teꞌeré nakojé”.
23 Ñaké kaja Moisés chiꞌiná pechu iꞌimajika kaphí Tupana chojé. Kaphí napechu iꞌimakale richojé, nataꞌá neꞌerí kerákoꞌopa riꞌimaká wakajé suráana liyá, nenoka piyá riꞌimaká, namákale palani neꞌerí amako. Weji keta keri ketana riꞌimaká meꞌechú kaje chu naliyá. Neꞌemakana wakáraꞌari Israel lakénami achiñana, wajé mothoꞌokaño, nótakana. Unká Moisés chiꞌiná keroꞌoló raú iꞌimaká,
24 unká nenola riꞌimaká. Rejomi neꞌemakana itu lamáraꞌayo riꞌimaká. Riñapaka ejomi, unká riwátala ajopana kemaká rinaku: “Weꞌemakana itu iꞌirí riká”, ke. d
25 Kaphí ripechu iꞌimakale Tupana chojé, riwata Tupana leꞌejena inaꞌukena waꞌaté iꞌimakana. Meketánaja iná pechu puꞌují, iná laꞌakachu iná wátaka ke puꞌuwaré. Unká Moisés wátala ripechu iꞌimaká puꞌují ilé kaje aú meketánaja, richaje riwátakale chapú kaje yajwé amákana Tupana leꞌejena inaꞌukena waꞌaté.
26 Ripechu iꞌimakare rinakuwá: “Palani chapú kaje yajwé amákana, nupechu iꞌimakale kaphí weꞌematájeri chojé. Riká, Tupana wakáraꞌajikare majó, chojé nupechu iꞌimajé kaphí. Piyuke nakaje kawemini wani Egipto e iꞌimakare, chaje wani palaka riká nojló”, ke ripechu iꞌimaká. Kaja Moisés yurí riyámojo nakaje ejaꞌawá chu iꞌimakare, riweꞌepíkale Tupana aꞌajika rijló nakaje richaje palaka jeꞌechú chu.
27 Kaphí Moisés pechu iꞌimajíkale Tupana chojé, ráchoꞌo Egipto teꞌeré eyá iꞌimaká. Unká rikeroꞌoló neꞌemakana yuchá piyá. Unká kaja ráchoꞌolo kaphí ripéchuwa laꞌakana chiyá Tupana, unká iná amálare, nakuja ripechu iꞌimakale.
28 Kaphí ripechu iꞌimajíkale richojé, rilaꞌaké riwakáraꞌajika ke. Reyá Tupana kemari rijló, riwakáraꞌakaloje Israel lakénami noka ovéjana iꞌirí, nawichaꞌakáloje rírami nakiyana pají numaná paná nakojé. Raú unká Tupana waꞌatéjeri, jeꞌechú chiyaje, kapichátala Israel lakénami iꞌirí, paineko mothoꞌokare, rikapichátaka Egipto eyájena nakiyana ke iꞌimaká.
29 Ilé kaje ejomi, Israel lakénami jáchoꞌo Egipto teꞌeré eyá iꞌimaká, eꞌiyonaja juni jalomi itá napu. Kaphí napechu iꞌimakale Tupana chojé, nakuwaꞌa juni jalomi kerálani teꞌerí nakuwá. Tupana mataꞌarí najló juni iñeꞌepú ke, riká chuwá nakuwaꞌa ají ke paꞌanajo pitá. Riwakajeja Egipto eyájena jechoꞌota neꞌemaká. Rejéchami juni paꞌakó rapumí chuwá nachá iꞌimaká, rejé nakapichó piyukeja iꞌimaká.
30 Tupana wakáraꞌari Israel lakénami iꞌijnaká pajimila Jericó ejo, nakapichátakaloje napinana penaje. Jipa nakiyana juraka chipúkaꞌakeri tujlá ke pajimila nakuwá, najmeñátakoloje richojé penaje. Israel lakénami pechu iꞌimakale Tupana chojé kaphí, riká kurara kojnoꞌó najló iꞌimaká. Paineko pitúkaꞌakeja nachipúkaꞌajika rinakuwá weꞌechú kaꞌalá keja. Iyamá kuwáꞌata ke kala ketana nachipúkaꞌaka rinakuwá, rejéchami kurara kojnoꞌoká, raú namujlúkaꞌa pajimila eꞌiyajé napinana kapichátaje.
31 Rikaja kaja pajimila e pajluwájaru inanaru iꞌimayo, Rahab ruí, wapichá ruꞌumaká. Apú wakajé rotaꞌá napinana liyá pajimila kejílaꞌajeño iꞌimaká, Israel lakénami nakiyana. Kaphí rupechu iꞌimakale Tupana chojé, unká nakapichátala ruꞌumaká, nakapichátaka ajopana unká jemaꞌalaño Tupana jaꞌapiyá ke. e
32 Ajopana pechu iꞌimari kaja ñaké kaphí péchuruna Tupana chojé. Nanakiyana iꞌimaño: Gedeón michú,f Barac michú, Sansón michú, Jefté michú, David michú, Samuel michú, Tupana purákaꞌalo jaꞌapátajeño michuna, kajena neꞌemaká. Unká weꞌechú kaꞌalá iꞌimalá palá nojló meꞌetení nuꞌumakáloje piyukeja nayukuna penaje.
33 Nanakiyana cháꞌataño ajopana teꞌeré eyájena nókakajo aú iꞌimaká. Nawakáraꞌajeño nakiyana wakáraꞌaño najwaꞌatéjena palá, napechu iꞌimakale kaphí Tupana chojé. Ajopánajlo Tupana aꞌarí nakaje rarukákare najló iꞌimaká, napechu iꞌimakale kaphí richojé. Ajopana nakaꞌá yáwina, ejaꞌawá eꞌiyowájena, eꞌiyajé, nenókaloje neká penaje, eꞌiyonaja unká nenola neꞌemaká, Tupana aꞌakale nañathé.
34 Nakaꞌá kaja nanakiyana keraꞌathani chojé iꞌimaká, eꞌiyonaja unká meke nalaꞌaló raú. Napechu iꞌimakale kaphí Tupana chojé, raꞌá nañathé iꞌimaká. Matejmúruna iꞌimakáñojlo raꞌá tejmuji. Nanakiyánaja kaja iꞌimaño cháꞌatajeño wani nókakajo aú. Kajrú naꞌapaka napinana nakú naliyá raú iꞌimaká. Ilé ke nalaꞌaká, napechu iꞌimakale kaphí Tupana chojé, raꞌakáloje nañathé penaje.
35 Tupana makápoꞌori piño inaana nakiyánajlo nayani iꞌimaká, napechu iꞌimakale richojé kaphí. Eyá neꞌiyajena, kaphí Tupana chojé péchuruna, takaꞌañó iꞌimaká. Chapú wani napinana laꞌaká neꞌemaká, nemaꞌakale Tupana jaꞌapiyá, eꞌiyonaja unká náchoꞌolo richiyá raú iꞌimaká, naweꞌepíkale rimakápoꞌojika piño neká, neꞌemakáloje palá rijwaꞌaté jeꞌechú chu.
36 Eyá neꞌiyajena laꞌañó kaja neꞌechajnó. Nañaꞌatá kaja ajopana; nakaꞌá kaja ajopana inaꞌukena wajákelana chojé; nepoꞌotá kaja neká kureti aú.
37 Nenó kaja Tupana jaꞌapiyá jemaꞌajeño nakiyana jipa aú; ajopana namataꞌá peꞌiyowá aꞌawaná irajona aú; nanakiyana kaja nenó jajalu kaje aú. Ajopana chiraꞌakeño kaja mapeja. Ovéjana ímami, kawayá pirakana kaje ímami iꞌimakeri naꞌarumaká. Ajopana laꞌakeño kaja kamuꞌují nakaje nakú. Chapú napinana laꞌajika neká, eꞌiyonaja unká nayurike Tupana jaꞌapiyá jemaꞌakana raú.
38 Palá laꞌajeñó wani neꞌemaká, eꞌiyonaja chapú ajopana laꞌajika neká, ñakele nachiraꞌajiko mateꞌeréruna keja rewá. Desierto chuwá, yenuri eꞌiyowá, nachiraꞌajiko. Ulawí chuwá nakamátajiko, jipa aphú kaje chuwá waꞌaté.
39 Neká, numakárena nakú, kaphí péchuruna Tupana chojé neꞌemaká. Palá Tupana pechu iꞌimaká nanaku, eꞌiyonaja riwakajé unká raꞌalá najló piyuke nakaje rarukákare najló iꞌimaká,
40 riwátakale wanaku waꞌató laꞌakana palá. Riwata weꞌemaká pajñakani palá péchuruna najwaꞌaté.