Rawarawa Faꞌaꞌarewai Warea
Fei Manufau Fiꞌugaia na paꞌi 27 buꞌu. Hepapalo buꞌu na paꞌi Warefaꞌaia. Fei warefaꞌaia abaa paꞌaa paolaa fei Buꞌu Apuna maꞌuaa faꞌaꞌarewai ei neꞌia lalona. Aleꞌei hini i neꞌinia, tani i neꞌinia, hini ba ro tonia mawe hefiꞌadiai manumanu.
Laloo hepapalo chapter na paꞌi hefiꞌa fafasuii ei warewarea napaꞌaa hararapaꞌo ba i faꞌarewaiaa ei neꞌia harona. Ma laloo ei Buꞌu Matthew, Mark, Luke ma John na paꞌi hefiꞌa parenthesis ( ) ma lalona rona paꞌi hefiꞌadiai reference aleꞌei chapter ma verse, ei na fiminaꞌei ei uꞌuga. Aleꞌei Matthew 1:1-17 ina paꞌi (Luke 3:23-38) pafona uaa na fiminaꞌei maꞌida guapaloei.
Fei paꞌaa Manufau Fiꞌugaia noranamai aꞌa fei warea Greek. Ma fei paꞌaa warea fei, lomi nadoꞌo paꞌi chapter ma verse. Guapaloei, auꞌuaa roꞌou hinene ba i hadumaa mei igoa. Fei Rawarawa Fiꞌugaia (Gen.–Mal.) neꞌiaa roꞌou warea Hebrew ma Aramaic. Laloo fei Buꞌu Apuna nabaa fei neꞌia aleꞌei Fasu, fei paꞌaa warea Hebrew ba Adonai ma paꞌaa hanuna ba fasu. Ma nabaa na fei neꞌia aleꞌei FASU, fei paꞌaa warea Hebrew ba YHWH. Sifei fei paꞌaa haraa mei Haidaa ma ina nomai aꞌa fei Rawarawa Fiꞌugaia (fihawawaginaa Psalm 110:1 ma Mark 12:36).
Hefiꞌa warea lomi na paꞌi aꞌa fei maumau gufu o fei wareagufu aleꞌena camel, maugeni, o aꞌaro. Siꞌei i paꞌi ua ei wareaa hefiꞌadiai gufu.
Laloo feni buꞌu ana na paꞌi hefiꞌa haduhaduu mei igoa nabaa i labaginaa hefiꞌadiai naranara wagii fei na igoia aleꞌei, ei cross-reference, fei Glossary, ei footnote, ei hanunu, ei map, ma ei Baua Naranara. Hefiꞌa neꞌia Greek na paꞌi watauda naranara ma siꞌei hefiꞌa verse na paꞌi footnote wagina ma ei footnote ei fi famaꞌaiaa hepalodiai naranara wagii fei verse fei.
Fei paꞌafii fei pigua, sifei ba ei ramaꞌa nei apaꞌifarawaninaa Jesus Christ, mei Naꞌuu mei Haidaa. Feni pigua, baua bigiꞌa ma nunumiaa ei ro piguia ba mei Haidaa nei to hawerana wagina.
Ei Lao Warea
Consonants
b, d/l, f(v), h, m, n, p, r(g) s/t, w, y, ꞌ
Fei lao r na paꞌi maꞌida lalerena onoꞌono aleꞌei warea. Hefiꞌa Aua ma hefiꞌa Fufudu, lao roꞌou aleꞌena fei lao r wareaa pidaua.
Na paꞌi guapalo laona fei s. Hepalo ana aleꞌei fei lao s wareaa pidau ma hepalodiai ch aleꞌei wareaa pidaua.
Vowels
a, e, i, o, u
Diphthongs
ei, ai, ao, au, oi
Hefiꞌa warea na paꞌi guapalo vowel pedupeduna. Fei wareaa pidaua ba geminate (hanuna ba fiwatai). Nabaa fei warea na paꞌi geminate vowel, fei laona i filogii maꞌida.
Famaꞌamaꞌa:
Fei bigiꞌa.
Bigiꞌaa fei.
Fei warea.
Wareaa fei.
Fei humu.
Fei humuu roꞌou.
Laloo fei Buꞌu Apuna ana na paꞌi hefiꞌadiai alphabet lomi na paꞌi wareagufu aleꞌei c, j, k, q, x, ma z
Puduu Rarabaa, Tatapai, ma Mugoo Poꞌi
| Puduu Rarabaa | ||||
| Greek | KJV | Ratio | Metric | Equivalent US |
| Litra | pound | 0.34 kg. | 12 oz. | |
| Talanton | talent | 26-36 kg. | 58-80 lb. | |
| Rarabaa Piye o Ranu | ||||
| Koros | measure | 11-17 bushel | ||
| Batos | measure | 72 sextarii | 39.6 litre | 10.4 gallon |
| Metretes | firkin | 35 litre | 59 gallon | |
| Saton | measure | 24 sextarii | 13.2 litre | 12 mamara quart |
| Modios | bushel | 16 sextarii | 8.8 litre | 1 peck |
| Choinix | measure | 2 sextarii | 1.1 litre | 1 quart |
| Xestes | pot | 1 sextarii | 0.55 litre | 1 pint |
| Rauana | ||||
| Milion | mile | Roman mile | 1.48 kilometre | 4,854 feet |
| (1000 talawaꞌaia) | ||||
| Stadion | furlong | 1/8 Roman mile | 185 metre | 607 feet |
| Orguia | fathom | 4 cubit | 1.85 metre | 6 feet |
| Pechys | cubit | 46.25 centimetre | 18 inch |
| Mugoo Poꞌi | |||
| Jewish | Greek | Roman | Approximate US Equivalent |
| Lepton | (“mite”) | 1/2 quadras | 1/8 cent |
| quadrans | (“farthing”) | 1/4 cent | |
| assarias | (“farthing”) | 1 cent | |
| drachma | denarius | (“penny”) | 16 cents |
| didrachma | 2 denarii | 32 cents | |
| stater | 4 denarii | 64 cents | |
| 25 drachma | aureus | 4 dollars | |
| mina (“pound”) | 100 denarii | 16 dollars | |
| talent | 240 aurei | 960 dollars |