Yang Isinulat Ni SANTIAGO
Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa
Yang may sulat taa ti Santiago ang yay sasang nagmaëpët-ëpët tung sam pundaan yang mga tumatalig duun tung siudad yang Jerusalem (Mga Binuat-buatan 15:13-21; Galacia 2:9). Tanya sasang putul ni Ginuung Jesus (Mateo 13:55; Juan 7:3-5). Yang mga tumatalig ang sinulatan nang kada sam pundaan, pulus mga masigkanasyun nang mga Judio. Ug̓aring namagliliitan da tanira duun tung Jerusalem natëtëngëd masyadung pagpandëëg-dëëg tung nira atiing ti Esteban pinagbatu rang inimatay (Mga Binuat-buatan 8:1, 4; 11:19). Purisu nagkarawasak-wasak da tung duma-rumang banwa (1:1). Purisu kumus pag̓irilalaan dang lag̓i tanira ni Santiago, may ubligasyun nang magpaiwan-iwan tung nira maskin alawid da.
Yang sinikad ni Santiagong nagsulat ay ug̓ud mapasanag̓an na ta maayën yang mga kaputulan nang atia. Ay nag̓askëan na ang durung mga bag̓ay ang puiding pagsangkëlan yang pagtaralig̓ën nira tung ni Ginuung Jesus. Ay katulad ka tung yatën simanyan, pirmi kang nag̓apasaran tanira ta mga kaliwag̓an may mga tuksu ang muya yay makanayan ta ipanluw̓ay yang mga isip nira ang asta indi ra ipalusu nira yang kalëlyag̓an yang Dios. Kung indi, magpaguyud da ilëm tung sistimang pangkaliw̓utan. Purisu gustu ni Santiago, paktëlën na yang mga isip nirang magpadayun tung pagtaralig̓ën nira, kag yadwa pa, paamanën na ka dayun ang indi ra ëngëd magbalik tung dating mga ubra-ubra nira.
Ang para madëëp ta yang palaksu yang isip ni Santiagong nagsulat, maayën pang pabilug̓an ta ra kanay yang durug kaimpurtanting intindiën tang tanan ang mga tumatalig.
1. Kaministiran ang mag̓agwantaita tung mga kaliwag̓an ang nag̓apasaran ta kipurki asanita ra magluang mainagwantaën ig magtëg̓asanita ra ka tung pagtaralig̓ën ta, ig asanita ra ka masalapay tung pinalanu yang Dios para tung yatën (1:2-4). Durug tinlu yang mabtangan yang sasang tumatalig ang pag̓agwanta tung mga kaliwag̓an ang asta masalapayan na. Ay kipurki pakdulan da yang Dios yang sasang klasi ta pagpangabuing pinangakuan na tung kumpurming tinu pay pagmaal tung anya (1:12). Tung pag̓aragwantaën ta, simpri may kaministiran ta ang yang mga isip ta mas magwayang ang para maskëitang magtimbang-timbang tung mga isip ta kung unu pay uyun tung kalëlyag̓an yang Dios may yang bëlag. Anday dumang magpaëyang, ya ra yang Ampuan ta kung yay ingalukun ta tung anya ang anday dua-dua tung mga isip ta (1:5-8). Ig kidispuis pa, duruang klasi ta isip ang mawayang. May kawawayangën ta isip ang pangkaliw̓utan ka ilëm ig may kawawayangën ta isip ang nag̓ipaëyang yang Dios. Kung unu pang mga ubra-ubraay ang nag̓ipalua yang duruang klasing atia, ipinasanag ni Santiago tung 3:13-18.
2. Maskin aranëkita tung pagtërëlëngën ta duma, indiita magsinti, kipurki tung pagtërëlëngën yang Dios itay abwat (1:9). Ita ra nganing ay pinilik nang magpalg̓ud tung paggaraëmën na tung baklung kaliw̓utan (2:5). Piru kung natëtëngëd tung mga manggaranën, maliwag yang panampëtan nira tung uri (1:10-11; 5:1-6).
3. Durug kaimpurtanti ang magmaskëitang magsuspindi tung mga nganga ta (1:26) ay kipurki kung indi ta suspindiën, durug kadistrusadu yang apiktar na tung mga kaarumanan ta. Inalimbawa ni Santiago tung apuy may tung dalit (3:1-12). Dapat ang indiita ra ëngëd magriliw̓akan (4:11-12) ig indi ta ra ka panuntan ta sumpa yang pangaku ta tung mga aruman ta. Dapat ang yang ibitala ta purus matuud ang anday lakët nang bukli.
4. Duru kag kaimpurtanti ang yang pagtaralig̓ën yang sasang tau tung ni Jesu-Cristo may kanunut na kang mga matitinlung pag̓urubraën. Ay kung anda, yang pag̓aningën nang pagtaralig̓ën na, andang pisan ay kuinta na ay ya ra ag̓aningay ni Santiagong pagtaralig̓ën ang patay (2:14-26).
5. Yang sasa kang dapat ang amlig̓an ta ta mupia ang indi ëngëd manrusaw yang gëgma ta tung Dios. Yang sasang maktël ang magparusaw kung ipagamën ta yang mga isip ta tung sistimang pangkaliw̓utan. Kung yay pagamënan ta, yang kaalimbawaan ta maning pa tung sasang baw̓ay ang paglimbung tung kasawa na. Ay kalaum ta ang asanita mas mag̓ing kuntintu kay tung pag̓ipakdul tung yatën yang Ampuan tang Dios. Purisu kung magpagamënita tung sistimang pangkaliw̓utan, anday duma, asanita ra magluang kasuay yang Dios. Ay maning pa tung mangimun da tung yatën ang yang gëgma tang bug̓us pa rin tung anya ipinakalaw ta ra tung sistimang pangkaliw̓utan (4:1-10; 4:13-17).
6. Durug kaimpurtanti ang ita madërëp tung pag̓arampuën ta kapin da ëngëd para tung mga putul tang paglaru. Kaministiran ang yang pag̓arampuën ta nunut da ka ta pagtalig ta tung Dios ang yang nag̓aingaluk ta siguradung ipakdul na. Yadwa pa, kaministiran ka ang yang mga buat-buat ta pulus tung magkatama ug̓ud dakulung bag̓ay yang pakaw̓utun yang pag̓arampuën ta ang katulad ka tung ni Elias atiing tukaw (5:13-18).