Yang Isinulat Ni JUAN Natëtëngëd Tung Ni Jesu-Cristo
Patkaw Ang Pasanag Tung Kumpurming Magbasa
Yang nagsulat yang librung naa ti Juan ang yay sasa kang pinilik ni Ginuung Jesu-Cristong magpaugyat tung anya pagkatapus mangërëngan da ka tung anya bilang sasang apustul na. Kung unu pay sinikad nang nagsulat, sinambit na tung 20:31: “...ug̓ud basi pa ra ilëm ang ta yamung pagbasa, manangëramu ra ka ang ti Jesus ya ra ka man yang pag̓aningën ang Cristong pinilik yang Dios ang maggaraëmën, bilang yang pag̓aningën nang Ana Na. Yadwa pa ug̓ud tung pagtalig mi yang mga sadili mi tung anya, asanamu ra ka nga paëyangay na ta ipagpangabui ming baklu ang ya ray pagnatisan ming asta tung sampa.”
Tung librung naa, durung magkarabasa ta natëtëngëd tung pagkadios ni Jesus, ig kung unu pay kamtangan yang ustung pagtalig tung anya. Mabilug̓an ta kung unu pay palaksu yang baklung pagpangabui ang ipaëyang na tung kumpurming tinu pay magtalig yang sadili na tung anya. Yang pagpangabuing atia, may luluaan na simanyan ang buiita pa taa tung kaliw̓utan ang naa pati tung uri ang yang sasang tumatalig lugtan da ka yang Dios ang magpasapën tung anyang asta tung sampang anday katapus-tapusan na.
Tung Intrada yang librung naa (1:1-18), may sasang maning pa tung bitalang ipinag̓aning yang Dios ang disti pa tung primiru asan da kang lag̓i baklu ra nag̓ingtaung bilug. Katulad tung yatën ang mga tau ang tung bitala ta ngaintindiay yang mga aruman ta kung unu pay palaksu yang pag̓irisipën ta, maning ka tia tung nag̓ingtaung bilug ang naa ang asan da ka ngaintindiay ta kung unu pay palaksu yang pag̓irisipën yang Dios.
Tung katuglayunan yang isinulat ni Juan ang naa, may sinambit na kang pitu nga pruibaan ang makabëw̓ërëng ang ipinagpalua ni Jesus ang yay nagpailala tung pagkadios na: (1) May waing inimu nang binu (2:1-11); (2) May mulang tag̓umatayën dang pinamaayën na maskin indi na ra inangay (4:43-54); (3) May sasang taung naglaru ta tantung kabuay ra ang yay pinamaayën na duun tung may pagdirigwan (5:1-18); (4) Nagpapaan tung limang liw̓u nga tauan (6:6-13); (5) Nagpanaw tung ulit yang aw̓uyuk (6:16-21); (6) Nagpabuskad tung mata yang sasang buray ang kinatau na yang pagkaburay na (9:1-12); (7) Nagpabungkaras tung ni Lazarong napatay ra (11:17-27). Dispuis tung pitung atia may limang bilug ang indi nagkarasambit tung isinulat na Mateo, ni Marcos, may ni Lucas. Tëëd ilëm tung isinulat ni Juan ngaitaay ta yang mga pruibang 1, 2, 3, 6, may 7.
Dispuis, magkarabasa ta ka asan yang sari-saring pananglit ang sinambit ni Ginuung Jesus natëtëngëd tung sadili na ang maning taa tung pitung magdarasun ang naa: (1) pamangan (6:35), (2) sasang kaas ang pagpasadlaw tung mga tau (8:12; 9:5), (3) sasang purta (10:7), (4) sasang manig̓asikasu ta kaayëpan (10:11), (5) sam pasi ta trigu (12:24), (6) sasang dalan (14:6), (7) ig sasang kapungul ta luak (15:1).
Dispuis pa duru kang magkarabasa ta asan natëtëngëd tung kaampiran ni Jesus tung Dios ang yay pag̓aningën nang sadiling Ama Na (5:17-18). Sinambit ni Jesus ta subra sanggatus ang bisis. Bilang tung pagparanëk nang nag̓ing taung bilug ang katulad ka tung yatën, yang Dios ya ray ipinabëtang nang Ama Na ig ya ra kay Dios na ang nag̓apanalig̓an na. Bistu ra tung inaning na tung ni Mariang tag̓a Magdala tung 20:17 ang mag̓aning, “Maria, ustu ra tiang pagpërëg̓ësën mu tung yëën. Palpasayaw ra kanay nuyu ay indiaw pa nag̓apaabwat duun tung ni Ama. Maayën pa, angayën mu ra kanay yang mga tauanung agkaw̓ig̓ënu rang mga putulu. Aningën mu ang yuu magpaabwataw ra tung Amaw ang simanyan ya ra kay nagyaring Ama ra ka nira. Ya ka man mismu ay Diosu ig Dios ka nira.” Kung natëtëngëd tung Espiritu Santong Dios ka, duru kang maskëan ta natëtëngëd tung anyang napabtang tung Kapitulu 14, 15, 16.
Dispuis pa, durung pinag̓aning ni Jesus ang taa ilëm tung librung naa napabtang. Katulad da asan tung pagkësën nira ni Nicodemo natëtëngëd tung pagkapanganang uman (3:1-15), pati yang pinagkësënan nira yang sasang baw̓ay ang Samaritano natëtëngëd tung waing bui (4:1-26), pati yang ipinagpasanag na tung mga tau tung Pista Yang Mga Layang-layang duun tung Jerusalem (7:14-39), pati yang ipinag̓ampu na tung ni Ama na baklu ra nga dëëpay (Kapitulu 17).
Yang Kamtangan Yang Sulat Ang Binulus-bulus
1:1-18 Yang Intrada Natëtëngëd Tung Sasang Maning Pa Tung Ipinag̓aning Yang Dios Ang Nag̓ingtaung Bilug
1:19-51 Natëtëngëd Tung Ni Juan Ang Manigbënyag Ig Tung Ëpat NGa Tauan Ang Pinilik Ni Jesus Ang Ugyatan Na
2:1–12:50 Natëtëngëd Tung Nagkarabuat Ni Jesus Pati Ipinagtulduk Na Tung Mga Tau
13:1–17:26 Natëtëngëd Tung Ipinagpasanag Ni Jesus Tung Mga Taung Nag̓apangugyatan Na Baklu Dëëpay
18:1–19:42 Natëtëngëd Tung Pagdëëp Tung Ni Jesus, Ig Yang Pagbista Tung Anyang Asta Sinintinsiaan Dang Ilansang Da Tung Krus Ang Pagkatapus Ipinalg̓ud Da Tung Sasang Lëyang
Kapitulu 20 Natëtëngëd Tung Pagkabui Si Kang Uman Ni Jesus Pati Pagparaitaën Na Tung Mga Taung Nag̓apangugyatan Na
Kapitulu 21 Natëtëngëd Tung Pagpaita Ni Jesus Tung Mga Taung Nag̓apangugyatan Nang Pitu Pati Pagpaulik Na Tung Ni Pedrong Nag̓ingwara Tung Anya