Si Surat na ni Pablo konran Taga
ROMA
Say Maipaꞌkaꞌ konan Sitin Surat
Si nanurat konan siti ket si Pablo a sinagyat nan Dios nin magꞌin nin apostol na para konran amboꞌ nin Judio. Saulo a ngaran na sa irgon Hebreo (Ginwa-ginwaꞌ 13:9). Main nin napalabas nin tyimpo a pinai-paidap nasaray tumutumbok na ni Cristo a Jesus baleꞌ tinawag naya nin magꞌin yaynan sayay tumutumbok kona (Ginwa-ginwaꞌ 8:1-3; 9:1-19).
Sinurat nayayti ni Pablo sin leleg a itaw ya sa prubinsya nin Acaya (Ginwa-ginwaꞌ 20:2-3), angangko itaw sa syudad nin Corinto, sin 55 o 56 A.D. para konran mammemper kona ni Jesu-Cristo itaw sa Roma a syay sangkaimpurtantiwan nin syudad sin saytaw. Sin sain, kai ya et nin nakapakodtaw sa Roma si Pablo.
Si sayay gagara a sinurat nayayti ket ta pigaw nin iparateꞌ na konran saray taga Roma a plano nan magbisitadtaw konra (1:8-15; 15:22-33), miꞌsa ituloy nay makodtaw sa nasyon nin Espanya. Baleꞌ say muꞌna-muꞌnan gagara na, ket si ipapalaway na konra a maipaꞌkaꞌ sa sangkabistawan nin plano nan Dios nin mangisalba sa tutawo mangibwat sa pammemper ra kona ni Jesu-Cristo. Mabasayti sa 1:16. Wanadtaw a masibulot a pangingilalo na konan sitin Mabistan Patandaꞌ maipaꞌkaꞌ sa ginwaꞌ na ni Cristo sa kudos ta, si Dios, usaren nayaytin main nin pakayadiꞌ nin mangisalba konan siꞌnuman a magmatalek kona ni Cristo.
Naipatukdoꞌ sa sayti a wana (1:16-17), ipapalaway na ni Pablo sa sumunor nin kukapitulo a maipaꞌkaꞌ sa kinamapteg. Manꞌipatandaꞌ na yapoꞌ a say sarban tutawo ket makasalanan, Judio sara man o amboꞌ. Ket no kai sara nin mapapteg sa pangingikit nin Dios, matkap anaod a sintinsyawan nasaran madusa nin Dios. Sumunor, nipapalaway na a kasan tawon mapapteg banaꞌ sa katutulok na sa Gugan-gan a nibi nan Dios banaꞌ ta kasa gapo nin ni saya a makatumbok sa sain. Edet, si Dios, saytaw naya tamoꞌ nin ibilang nin mapteg a siꞌnuman nin tawo no magmatalek ya kona ni Jesu-Cristo (3:20-28).
Sa kapitulo 5-8, manꞌiyakay na ni Pablo a maipaꞌkaꞌ sa kaabigan nin byay nan sayay naipasaya kona ni Cristo. Main nin mabistan pakikalamoꞌ na konan Dios; iti ya anamaet kona a Ispirito nan Dios a manꞌilibri nayan siti sa pakayadiꞌ nin kasalanan. Manꞌibaritaꞌ naynamaet iti ni Pablo a maipaꞌkaꞌ sa:
a) kuston usar nin Gugan-gan a nangibwat konan Dios;
b) no ani a mampilalaban sa kanakman nin tawo;
k) tan say pakayadiꞌ nan Ispirito nan Dios nin tumulong konan sayay mammemper kona ni Jesu-Cristo.
Sa kapitulo 9-11 anamaet, manꞌipapalaway na ni Pablo a plano nan Dios para konran Judio tan amboꞌ nin Judio. Nibaritaꞌ na a si plano nan Dios para sa sarban tawo, ket si maibilang nasaran mapteg banaꞌ sa patiti na ni Jesu-Cristo mangibwat sa ingangaꞌdo nan Dios. Baleꞌ, manꞌandian ran kaꞌbawan ran Judio a si Jesus ket syan pageꞌ a Cristo a nipangakoꞌ nan Dios nin ibakiꞌ nan magꞌin nin adiꞌ ra. Ket, manꞌaburuyan nayti nin Dios ta pigaw nin maikadani nasara kona a amboꞌ nin Judio. Wanin man, tumper sara liꞌ a lamang kona a Judio no marateꞌ a panaon.
Sa kapitulo 12, main nin uakay maipaꞌkaꞌ sa no paꞌnoy pagkabyay ran saray mammemper kona ni Cristo, lalo sa manepeg nin piaaduan ra tan say pangangakoꞌ ra sa saya tan saya. Sa susuyot nin kapitulo, ituloy naytin akay tan ibibilin na nin usaren rayti maipaꞌkaꞌ sa rispunsibilidad ra nin sumunor sa gan-gan nin gubyirno, tan sa napasayan pikakalamoꞌ ra sa pananaros nin katutuꞌwan mataman no amboꞌ nin mipada a pakataros ra no ani a manepeg o amboꞌ nin manepeg.
Sa suyot nin parti nan surat, raywen naya ni Pablo a Dios banaꞌ sa sangkabistawan a plano na.
Say Linaman nan Sitin Surat
Pitatandaan ra tan pangipatandaꞌ nan plano na ni Pablo (1:1-15)
Say pammapteg konran tutawo (1:16–11:36)
Tima: Banaꞌ ta mampagmatalek ya kona ni Cristo a sayay tawo ket mapteg yayna (1:16-17)
Say sager nan Dios konran magkasalanan (1:18–3:20)
Si padalan nan Dios nin maisalba a tawo (3:21–4:25)
Say baꞌyon byay ran naipasaya konan Dios (5:1–8:39)
Say lugar ran Judio sa plano nan Dios (9:1–11:36)
Isukoꞌ moyoy lalaman moyon diri konan Dios (12:1–15:13)
Say pammakumusta tan pammisita na ni Pablo (15:14–16:27)