SAN LUCAS
Marí ke San Lucas lanaꞌaká Jesucristo yukuna iꞌimaká. Teófilojlo riwakáraꞌa riꞌimaká
1
Kajrú inaꞌukena maárowa iꞌimakaño wátaka Jesucristo yukuna lanaꞌakana. Weꞌiyowá riꞌimaké wakajé, nakaje rilaꞌajikare kaje yukuna, nawata lanaꞌakana palá.
San Lucas 1.1-25
2 Piyukeja nakaje rilaꞌakare iꞌimaká amájeño, penájemina iꞌimakeño riyukuna najló. Riká yukuna nalanaꞌá naꞌapiyá iꞌimaká. Rikeñoꞌoká rijápakaꞌala laꞌakana iꞌimaká wakajé eyá, neꞌemá rijwaꞌaté. Piyukeja nakaje, rewíñaꞌatajikare nakú neká, nemaꞌaké raꞌapiyá. Neká iꞌimakeño riyukuna ajopánajlo, ajopánajlo ke. Wajló waꞌató neꞌemá kaja riyukuna.
3 Eyá nuká kejáꞌari palá riyukuna ajopana inaꞌukena liyá iꞌimaká, rijyuwakami yukuna waꞌató.
4 Ñakele, Teófilo, nuwata piyukeja riyukuna lanaꞌakana palá pijló, piweꞌepíkaloje palá kewákaje purákaꞌaloji nakojé. Kaja nowíñaꞌata piꞌimaká rinaku, piweꞌepíkaloje rinakojé palá raú.
Tupana waꞌatéjeri, jeꞌechú chiyaje, iꞌijnaká Zacarías chaje yukuna marí
5 Herodes iꞌimaká judíona iꞌimakana wakajé, sacerdote Zacarías iꞌimaká. Sacerdote Abías nakiyana riꞌimaká. Riyajalo ií iꞌimari Elisabet. Sacerdote kaja Aarón michú iꞌimaká. Rilakénami nakiyana ruꞌumaká.
6 Palá Tupana pechu iꞌimajika Zacarías nakú, riyajalo waꞌaté. Palá nemaꞌajika raꞌapiyá. Nalaꞌaké nakaje Tupana purákaꞌalo lanaꞌakéjami kemájika ke, raú palá laꞌajeñó neꞌemaká Tupánajlo.
7 Unká nayani iꞌimaké, mewakú riyajalo iꞌimajíkale. Riwakajé kaja pheñawilana wani neꞌemaká.
8 Zacarías laꞌakeri rijápakaꞌala Tupánajlo. Pajewémichaka ke nalaꞌajíkano riká ajopana waꞌaté, riwakajé riká, rijwákeꞌena waꞌaté, laꞌañó najápakaꞌala.
9 Tupana ñakaré chu neꞌemá. E nawakáraꞌa Zacarías mujlúkaꞌaka ukapú chojé, rikáraꞌakaloje aꞌawaná iká reyá iꞌimajemi.
10 Re rikáraꞌaka aꞌawaná iká ketana, ajopana inaꞌukena puraꞌakó Tupana waꞌaté apaꞌalá ukapú chu.
11 Eꞌiyowá ke Tupana waꞌatéjeri, jeꞌechú chiyaje, yaꞌatakó rijló. Re altar iꞌimaké, jipa nakiyá laꞌakanami. Riká nakojé nakáraꞌake aꞌawaná iká. Kaꞌañá chojó mesa tujré ejo pitá nakojó ritáraꞌo, e manaꞌí chiyó Tupana waꞌatéjeri iphari rejé.
12 E Zacarías amari ritáraꞌako. Rinakojé ripechu kapicháñaa rijápakaꞌala, kajrú wani rikeroꞌokole.
13 Rejéchami Tupana waꞌatéjeri puraꞌakó rijwaꞌaté. Rimá rijló:
—Zacarías, pikeroꞌoniño, palá Tupana jemaꞌaká pipuraꞌakó rijwaꞌaté, chuwa raꞌajika piñathé. Rimicha pinaku: “Chuwa ilerú piyajalo iꞌirí iꞌimajika. Ñakele rimothoꞌojika wakajé paꞌajé rií Juan.
14 Puꞌují wani pipechu iꞌimajika rimothoꞌojika wakajé, ñaké kaja ajopana pechu laꞌajiko puꞌují raú.
15 Palá wani Tupana pechu iꞌimajika piꞌirí nakú. Unká riꞌiralaje nakaje jalá amúraꞌatakanami. Unká chiyó rimothoꞌó, kaja Ripechu iꞌimajé rijwaꞌaté.
16 Riꞌimajé Tupana yukuna piyuke Israel lakénamijlo, napajnoꞌotákaloje napéchuwa rinakojé, naweꞌepíkaloje piño rinakojé, iná wakáraꞌajeri wani riꞌimakale.
17 Raꞌapátaje inaꞌukejlo Ripurákaꞌalo yukuna. Inaꞌuké iꞌimatájeri penaje Tupana wakáraꞌajikare, tukumá riꞌimajé najló riyukuna. Kaphí Elías michú pechu iꞌimajika Ripurákaꞌalo jaꞌapátakana nakú inaꞌukejlo iꞌimaká. Ripechu iꞌimaká ke kaja piꞌirí pechu iꞌimajika raꞌapátakana nakú. Raꞌapátaje inaꞌukejlo Ripurákaꞌalo yukuna, raú nayani pechu palaꞌakóloje piyukeja nachiꞌiná waꞌaté. Unká jemaꞌalaño raꞌapiyá, nemaꞌakáloje raꞌapiyá penaje, riꞌimajé kaja riyukuna najló”.
18 E Zacarías kemari rijló:
—¿Na aú chi nuweꞌepeje kewaka kele pimakare nakú nojló? Phíyuꞌuke wani nuká, phíyuꞌukeru kaja nuyajalo, kaja unká méñoꞌojo wayani iꞌimalajla.
19 Raú Tupana waꞌatéjeri kemari rijló:
—Gabriel, Tupana waꞌatéjeri nuká, laꞌarí nakaje riwakáraꞌaka nulaꞌaká ke. Riká wakáriꞌichari nuká majó pichaje riyukuna iꞌimajé pijló. Palani wani riyukuna,
20 eꞌiyonaja unká pachá pilaꞌalacha kewaka nupurákaꞌalo noꞌopiyá, piyurejo chuwa manumaruja aꞌajná piꞌirí mothoꞌojika ejená. Ilé numíchaka pijló keja piꞌirí iꞌimajika. Ñakele riphájika rená chojé wakajé rimothoꞌojé.
21 Ilé ke napuraꞌakó pajwaꞌatéchaka ketana, ajopana inaꞌukena iꞌimaká Zacarías wátakana nakú apaꞌalá ukapú chu. E napechu iꞌimá: “¿Na kaꞌajná rilaꞌalá jupi wani richu?”, ke.
22 E kaja waja ráchoꞌo richiyá. Reyá aꞌajná ñoꞌojó unká méñoꞌojo ripuraꞌaló. Riyátheꞌela aú ja ripuraꞌó najwaꞌaté, manumarú riꞌimakale. Raú nemá rinaku: “¿Na kaꞌajná yaꞌatíyaro rijló ukapú chu, liꞌichari riká ilé ke?”
23 E kaja riphá rená chojé najló, apú jápakaloje Tupana ñakaré chu rapumí chojé. Raú ripaꞌó riñakaré ejo.
24 E meketánaja iꞌimajemi riyajalo iꞌimayo kanupá, raú unká róchoꞌolo nañakaré chiyá pajluwa théꞌela keta keri ketana.
25 Puꞌují rupechu laꞌakó kanupá ruꞌumakale. Rumá: “Kaja Tupana laꞌá nunaku palá, ajopana inaꞌukena iphákaloje noꞌopí penaje. Kaja unká nephake noꞌopí, mewakú nuꞌumajíkale”.
Tupana waꞌatéjeri iꞌijnaká María chaje, riꞌimakáloje Jesús mothoꞌoká yukuna rojló. Riyukuna marí
26 Pajluwa kuwáꞌata keta keri ketana cha Elisabet iꞌimaká kanupá wakajé, Tupana wakáraꞌari rikaja kaja Gabriel, jeꞌechú chiyaje, iꞌijnaká pajimila Nazaret ejo. Galilea teꞌeré nakú riká pajimila.
Un ángel anuncia el nacimiento de Jesús (Lucas 1.26-38)
San Lucas 1.26-56
27 Tupana wakáraꞌari riká rejo María chaje. Inaya joꞌó ruꞌumaká riwakajé, unká joꞌó ruwáꞌakalo iꞌimaká. Napuraꞌó rinaku José waꞌaté, nawáꞌakakoloje pajwaꞌatéchaka penaje. David michú lakénami nakiyana José iꞌimaká.
28 E kaja Tupana waꞌatéjeri iphari María nakú. Rimá rojló:
—Pajalákaje nuꞌujichá majó. Palá wani Tupana pechu pinaku, piñathé aꞌajerí riꞌimakale. Ajopana inaana chaje wani rilaꞌaká pinaku palá.
29 Ilé ke rimaká rojló aú rupechu iꞌimá: “¿Meke kaꞌajná kaji rimá nakú nojló? ¿Naje chi rimá nojló ilé ke?”
30 E rimá piño rojló:
—María, piweꞌepíniña pijluwa, palá Tupana pechu pinaku.
31 Chuwa piyuríjiko kanupá, achiñá piꞌirí iꞌimajika. Eko paꞌá rií Jesús.
32 Palá wani rilaꞌajika piyukeja inaꞌukena nakú. Nemaje rinaku: “Tupana iꞌirí riká. Ajopana chaje wani wakáraꞌaka iꞌirí riká”, ke. Tupana aꞌajeri riká neꞌemakana penaje. David michú iꞌimaká neꞌemakana, ke kaja riꞌimakáloje penaje.
33 Ñakeja wani riꞌimajika Israel lakénami wakáraꞌajeri. Unká ritajnálajo iꞌimajika; unká kaja ráchoꞌolajo richiyá.
34 Raú rumá rijló:
—¿Meke chi kele pimá nakú nojló, ñaké unká joꞌó nuꞌumalá achiñá waꞌaté?
35 Rimá rojló:
—Tupana Pechu iꞌimajeri pijwaꞌaté. Riká makápoꞌojeri Riꞌirí piwó chojé. Ilé kaje aú piꞌirí iꞌimajeri Tupana iꞌirí.
36 Eyá peꞌeweló Elisabet, phíyuꞌukeru wani ruká, eꞌiyonaja Tupana palamane kanupá ruká meꞌetení, mewakú ruꞌumaká eꞌiyonaja. Pajluwa kuwáꞌata keta keri cha ruká kanupá.
37 Tupana weꞌepiri piyuke wani nakaje laꞌakana —ke rimaká rojló.
38 —Ñaké riká. Pimíchaka nojló keja riꞌimajika, Tupana wátaka ke laꞌajeyo nuká.
Ilé ke rumaká rijló ejomi, ripaꞌó.
María iꞌijnaká Elisabet chaje yukuna marí
39 E kaja María iꞌijnayo tuꞌujné ají ke apú pajimila ejo, Judea teꞌeré nakú yenuri eꞌiyowá pajimila iꞌimakare ejo.
40 Ruphaka rejo ee, rumujlúkaꞌa Zacarías ñakaré chojé, e rojalaka Elisabet.
41 Raú Elisabet iꞌirí ñani kawitari rowó chu. Tupana Pechu iꞌimakale rujwaꞌaté,
42 raú kaphí rumaká Maríajlo:
—Palá wani Tupana laꞌaká piká. Ajopana inaana chaje rilaꞌaká piká palá. Ñaké kaja rilaꞌajika palá piꞌirí iꞌimajíkare.
43 Nuwakáraꞌajeri jaló penájeru piká. ¡Palá wani piliꞌichaka nuká majó nuchaje iꞌijnakana aú!
44 Pajalákichaka nuká ee, nuꞌurí ñani kawitíyari nowó chu, puꞌují ripechu iꞌimichákale.
45 Rumá piño rojló:
—Puꞌují pipechu, paꞌakale pinakojó Tupana purákaꞌalo, rimakare pinaku iꞌimaká. Wawakáraꞌajeri kemaká pinaku ke riꞌimajika pijló.
46 María kemayo rojló:
“Puꞌují wani nupechu Tupana nakú,
47 riꞌimatákale nuká kapichákajo liyá.
48 Palá nupechu, riweꞌepíkale nuká.
Mapeja iꞌimakayo nuká; rijló jápajeyo keja.
Chuwa marí kaje ejomi piyukeja inaꞌukena kemájika nunaku:
‘Meke palá wani Tupana laꞌalaka runaku’, ke.
49 Palá wani joꞌó Tupana laꞌaká nunaku.
Piyukeja wani weꞌepika palá nakaje laꞌakana riká.
Unká méñoꞌojo rilaꞌalá puꞌuwaré.
50 Ñakeja wani riweꞌepika raꞌapí iphájeño muꞌují.
51 Piyukeja wani laꞌajeri riká.
Re inaꞌuké nakiyana, laꞌañó nanakuwá kajrú nakaje nakojé weꞌepéjeño ke.
Ilé ke péchuruna pechu rapichata najló, nalaꞌaká piyá nawátaka ke.
52 Neꞌemakana wani ráchoꞌotaje neꞌemakana kaje chiyá.
Eyá mapeja iꞌimakaño ñathé raꞌajé palá.
53 Kamuꞌují laꞌakáñojlo raꞌajé nakaje palani.
Eyá kajrú leꞌejepeláruna riwakáraꞌaje aꞌajná ñoꞌojó mapeja, unká na iꞌimalaje nakapi.
54 Tupana leꞌejena inaꞌuké, Israel lakénami,
ñathé raꞌajé, riweꞌepíkale namuꞌují.
55 Rimaká najló iꞌimaká ke Tupana weꞌepika namuꞌují.
Unká riyurila Abraham michú muꞌují weꞌepíkana iꞌimaká.
Ñaké kaja riweꞌepíjika rilakénami muꞌují piño”, ke María puraꞌakó palá Tupana nakú.
56 Weji keta keri ketana María yuriko Elisabet waꞌaté iꞌimaká, rejomi rupaꞌó reyá.
Juan el Bautista mothoꞌoká yukuna marí
57 E kaja Elisabet iphayo roná chojé ruwáꞌakaloje ruꞌurí penaje.
San Lucas 1.57-80
58 Puꞌují pajñakani neꞌemakárena waꞌaté pechu laꞌakó raú, Tupana laꞌakale palá wani runaku, raú neꞌejná ruchaje ruyájlepana laꞌajé.
59 E kaja weji ke kuwáꞌata ke (8) kala cha riꞌimaká ejomi, neꞌejná kerákoꞌopa chinuma mataꞌajé. Nawata rií aꞌakana raraꞌapá ií ke kaja.
60 Eꞌiyonaja raló kemayo najló:
—Unká waꞌalaje rií raraꞌapá ií ke. Waꞌajé rií Juan.
61 Raú nemá rojló:
—¿Naje chi paꞌá rií Juan? Unká na pejena nakiyana ií iꞌimalá ñaké.
62 Rejéchami nemaká nayátheꞌela aú kerákoꞌopa jaraꞌapajlo, namákaloje naka raꞌaká rií.
63 Raú rikejaꞌa naliyá papera riyáꞌatakaloje najló rií richojé. E riyáꞌata rií Juan, ke, raú ajopana pechu iꞌimá: “¿Meke chi kaji?”
64 Rejéchami Zacarías purákaꞌalo iphaka ripuraꞌakóloje piño. E ripuraꞌó palá Tupana nakú.
65 Ilé ke rawaꞌá iꞌimakaño amaka aú, kajrú nakeroꞌokó. Ilé kaje ejomi piyuke Juan mothoꞌoká yukuna jemaꞌakó rewá. Judea teꞌeré ewájena, eyá yenuri eꞌiyowá iꞌimakaño, waꞌató jemaꞌañó riyukuna piyukeja.
66 Piyuke riyukuna jemaꞌajeño iꞌijnataka napéchuwa rinaku kajrú. Nemá pajlokaka rinaku: “¿Na penaje kaꞌajná kele kerákoꞌopa mothoꞌó?” Nemá rinaku ñaké, naweꞌepíkale kajrú Tupana aꞌajika riñathé.
Zacarías puraꞌakó palá Tupana nakú yukuna marí
67 Kajrú Tupana Pechu iꞌimaká kele kerákoꞌopa jaraꞌapá waꞌaté. Ñakele riwakáraꞌaka ke ripuraꞌakó raꞌapiyá, raú rimá:
68 “Wapuraꞌachó palá Tupana nakú. Israel lakénami wakáraꞌajeri riká.
Rileꞌejena inaꞌukena kaja weká.
Wachiꞌinárikana riká.
Chuwa riꞌimatájika weká kapichákajo liyá.
69 Raꞌajé wajló pajluwaja inaꞌuké weꞌematájeri penaje.
Piyuke laꞌajeri riꞌimajika.
Tupana waꞌaté jápajeri, David michú
lakénami nakiyana, riꞌimajika.
70 Riyukuna Tupana iꞌimaké ripiyá Ripurákaꞌalo jaꞌapátajeño michúnajlo.
71 Rimaké najló wanaku:
‘Nuꞌumataje neká napinana liyá.
Chapú nanaku péchuruna liyá waꞌató nuꞌumataje neká’, ke.
72 Rimaké kaja wachiꞌiná michuna nakú:
‘Nuweꞌepeje imuꞌují. Unká nupechu kapicháñaalaje
nakaje numakare nakú ijló iꞌimaká.
Noꞌojé iñathé’, ke Tupana kemaká najló iꞌimaká.
73 Rimá kaja waꞌajuta Abraham michujlo nakaje rilaꞌajíkare nakú.
74 Rijló rimá wanaku iꞌimaká:
Riꞌimataje weká wapinana liyá,
raú unká wakeroꞌolajo napiyá.
Raú walaꞌajé palá nakaje Tupánajlo.
75 Ilé ke rilaꞌajika wanaku palá, walaꞌakáloje riwátaka ke penaje.
Palá laꞌajeñó weꞌemajika raú,
weꞌemajika marí ejaꞌawá chu ketana”, ke Zacarías kemaká Tupana nakú.
76 Rejomi Zacarías kemari riꞌirí ñánijlo:
“Nuꞌurí ñani, pinaku nemaje:
‘Tupana purákaꞌalo jaꞌapátajeri penaje riká’, ke.
Ajopana wakáraꞌajeño wakáraꞌajeri chaje Tupana.
Riká purákaꞌalo jaꞌapátajeri piꞌimajika.
Ñakele piꞌijnajé wawakáraꞌajeri wani tukumá
riyukuna iꞌimajé inaꞌukejlo, napalaꞌatákaloje napéchuwa puꞌuwaré nalaꞌakare liyá ripé.
77 Piꞌimajé riyukuna najló, raú naweꞌepíkaloje
Tupana amako nachaje puꞌuwaré nalaꞌakare liyá,
raꞌapiyá jemaꞌakana aú neꞌemakóloje kapichákajo liyá.
78 Palá wani Tupana weꞌepika wamuꞌují,
ñakele wajé nakaje chuwá weꞌemajé maare eyá aꞌajná ñoꞌojó.
79 Unká méñoꞌojo inaꞌuké iꞌimatala nekó kapichákajo liyá.
Chuwa naweꞌepíjika re pajluwa neꞌematájeri penaje.
Riká laꞌajeri kaja wapechu palá,
weꞌemakáloje palá pajwaꞌatéchaka ripalamane aú”,
ke Zacarías kemaká Tupana Pechu jaꞌapiyá ke.
80 Riꞌirí tawáꞌaro iꞌimaká. Ewá riñapaka, kajrú ripechu iꞌimaká rijluwa. Desierto chuja riꞌimaké, ewá riphaka rená chojé rijló raꞌapátakaloje Tupana purákaꞌalo yukuna ajopana inaꞌukénajlo. Ñaketana riꞌimaká desierto chu.