Elías iphaka Ahab chaje yukuna marí
18
Marí ke weꞌechú kaꞌalá iꞌimajika rewá: Kaja weji kele jarechí ketánacha unká wani juni jaꞌaló rewá iꞌimajika. Rejéchami kaja Tupana kemaká piño Elíasjlo:
—Chuwá páchoꞌo maare eyá, piꞌijná iꞌimakana Ahab ejo. Chuwaka nuwakáraꞌajika juni jaꞌakó.
2 E Elías iꞌijnari ají ke neꞌemakana Ahab ejo. Kajrú wani najñaꞌajika meꞌepijí panaku Samaria ewá. 3 Neꞌemakana Ahab jaꞌapiyatéjena wakáraꞌajeri ií iꞌimari Abdías. Kaphí ripechu iꞌimajika Tupana chojé, riphake raꞌapí. 4 Neꞌemakana yajalo Jezabel wakáraꞌake rujwaꞌatéjena nótaka piyuke Tupana purákaꞌalo jaꞌapátajeño iꞌimaká wakajé, Abdías iꞌimatari ruliyá cien nanakiyana iꞌimaká. Rejomi ritamákaꞌata neꞌemaká paliyáaka. Cincuenta riwakáraꞌa jataꞌakó pajluwa ulawí kajruni chojé, ñakele kaja riwakáraꞌa jataꞌakó apoꞌojó. Rejomi raꞌaké najló aꞌajnejí, najñákaloje riká re penaje. Rimichoꞌojnoja riꞌijnatájikano najló aꞌajnejí. 5 Riká penájemijlo Ahab kemari:
—Iꞌijná chuwa, wachiriꞌichacho piyukeja wateꞌeré eꞌiyowá, piyuke waꞌapájika juni iꞌimaká ewá. Watajátaje metaꞌápuru, eyá inaꞌathana, juni iꞌimaká ewá, wamákaloje re kaꞌajná juni rewá wapiránajlo. Apala wephátaje rewá jimichi wakawarútenajlo, natakaꞌañaaka piyá weká.
6 Ilé kaje aú náchoꞌo piyukeja nateꞌeré eꞌiyowá, nakulákaloje rewá juni penaje. Neꞌemakana jáchoꞌoro apoꞌojó rewá juni kulaje. Apú ewá, apú ewá ke, nakulaka juni, ñaké kaja Abdías iꞌijnaká apoꞌojó juni kulaje. 7 E ráchoꞌo reyá, e manaꞌí chiyó riphákaꞌako Elías waꞌaté iñeꞌepú chu. Ramánaꞌapa riꞌimaká, raú rijlámaꞌo rijimaje, rimá rijló:
—¿Piká chi Elías?
8 —Aꞌa —ke rimaká—. Chuwa pipaꞌó, pimiꞌichachi pikariwátejlo nuphaka yukuna.
9 Raú Abdías kemari rijló:
—¿Na chi nulaꞌá unká paala, paꞌakáloje nuká weꞌemakana Ahabjlo, rinókaloje nuká penaje? 10 Tupana, kaphí pipechu iꞌimakare chojé ií aú numá pijló: Kewaka kajrú wani nukariwate wakáraꞌaka pikulákana, unká mérowa kalé yuriro unká riwakáraꞌala ewá pikulákana. Kaja riwakáraꞌa purákaꞌaloji piyuke ajopana teꞌeré eyájena wakáraꞌajeñojlo, nemakáloje rijló méreka piká penaje. Nemájika kewá pinaku: “Unká riꞌimalá maárowa”, ke, kewá riwakáraꞌajika naꞌaká Tupana ií aú, riweꞌepíkaloje kewákaka nemájika rijló. 11 Eyá chuwa pimá nojló, nuꞌujnakáloje rijló kemaje: “Maáreka riká”, ke. 12 Apala nuꞌujnajika piyukuna iꞌimajé rijló, ketana kaꞌajná Tupana Pechu wáꞌajika piká méñoꞌojo kaꞌajná, unká nuweꞌepila ejo. Nuꞌumajé kaꞌajná rijló piyukuna, raú kaꞌajná riꞌijnajé pikulaje. Eyá unkájika ee riphata piká, rinoje nuká ripachá. Pijwaꞌaté jápajeri keja nuká. Yuwají nuꞌumaká eyá maárejecha, Tupana jaꞌapí iphakana nakuja nuká. 13 Apala unká kaꞌajná pemaꞌalá marí yukuna: Ahab yajalo Jezabel wakáraꞌake Tupana purákaꞌalo jaꞌapátejeño nótakana iꞌimaká wakajé, notaꞌá ruliyá cien nanakiyana. Rejomi nutamákaꞌata neꞌemaká cincuéntano waja, notaꞌakáloje neká ulawí chuwá. Rejomi noꞌoké najló aꞌajnejí numichoꞌonoja iꞌimajika. 14 Eyá chuwa pimá nojló nuꞌujnakáloje rijló kemaje: “Maáreka riká”, ke. Rinoje kaꞌajná nuká pipachá —ke rimaká rijló.
15 Eꞌiyonaja Elías kemari Abdíasjlo:
—Tupana, piyukeja wani weꞌepika nakaje laꞌakana, waꞌaté jápajeri kaja nuká. Rií aꞌakana aú numá pijló: chuwajá nuꞌujnajé nokó weꞌemakana Ahab chaje.
16 —Je, ñaké riká.
Raú riꞌijná Ahab kulaje, riꞌimakáloje rijló Elías iphaka yukuna. E kaja riphata riká, riꞌimá rijló riyukuna, raú Ahab iꞌijnari, riphákaꞌakoloje Elías waꞌaté penaje. 17 E kaja ramá riká waíchaka, rimá rijló:
—¿Piká ta chi kele laꞌarí nuká chapú wani piyuke israelítana waꞌaté?
18 —Unká nuká kalé wakáraꞌari amaka chapú kaje yajwé. Ipachoja amá chapú kaje yajwé. Piká, pijwaꞌatéjena, kele pachá riká, iyuríkale Tupana purákaꞌalo jaꞌapiyá jemaꞌakana. Rilanakiya ke ilaꞌá ipéchuwa puꞌují Baal, rijwákeꞌena, kélejlo. 19 Ñakele chuwa nuwata pilaꞌaká marí ke: Piwakáraꞌa inaꞌuké nakiyana, nawakátakaloje piyuke israelítana ipuré Carmelo jiꞌiwátaje. Nawakátaje kaja najwaꞌaté rejé cuatrocientos cincuenta Baal purákaꞌalo jaꞌapátajeño. Eyá cuatrocientos Aserá purákaꞌalo jaꞌapátajeño nawakátaje kaja rejé, neká piyajalo, Jezabel, palamane iꞌimakaño —ke Elías kemaká Ahabjlo.
Elías awakako Baal purákaꞌalo jaꞌapátajeño waꞌaté ipuré Carmelo jiꞌiwátaje yukuna marí
20 E kaja Ahab wakáraꞌari rijwaꞌatéjena, israelítana, Baal purákaꞌalo jaꞌapátajeño, kele awakátakana piyukeja ipuré Carmelo jiꞌiwátaje. Raú nawakó piyukeja rejé. 21 E Elías iꞌijnari najimaje, rimá najló:
—¿Meketana júpika iꞌijnatájika ipéchuwa iyamá chuwá? ¿Mékaje chi iná chiꞌinárikana wani: Tupana kaꞌajná, Baal kaꞌajná? Ipechu nakú kewaka Tupana iꞌimajika ee iná chiꞌinárikana, jemaꞌá raꞌapiyá. Eyá Baal iꞌimajika ee ichiꞌinárikana, jemaꞌá raꞌapiyá.
Eꞌiyonaja unká na aꞌajipalá rijló. 22 E rimá piño najló:
—Nukaja kalé, pajluwaja, Tupana purákaꞌalo jaꞌapátajeri yuriro kaja penaje. Eyá re cuatrocientos cincuenta Baal purákaꞌalo jaꞌapátajeño maare. 23 Ñakele chuwa iwaꞌa majó iyamana jémana pirakana achiñana. Rejomi ijñaꞌá neꞌiyayá pajluwaja iwátajikare, riká inoje. Rejomi imataꞌataje riꞌimi, kéchami ipitájika riꞌimi jiyá malukúnaꞌatakanaru chaje. Eyá nuká ñaꞌajeri apú jema pirakana, nulaꞌakáloje ñaké kaja penaje. Unká walukúnaꞌatalaje jiyá riꞌimi jaꞌapí. 24 Rejomi ipuraꞌajó ichiꞌinárikana Baal waꞌaté, riwakáraꞌakaloje ijló keraꞌathani, rilukúnaꞌatakaloje ijló jiyá, piraji inóchaje tami jaꞌapí penaje. Eyá nuká puraꞌajero kaja nuchiꞌinárikana Tupana waꞌaté, rilukúnaꞌatakaloje nojló jiyá nuleꞌejé piraji tami jaꞌapí penaje. Wamáijla mékajeka lukúnaꞌatajika jiyá: Tupana kaꞌajná, Baal kaꞌajná. Lukúnaꞌatajeri jiyá, iꞌimajeri kewaka iná chiꞌinárikana.
—Aꞌa, palani riká pimíchaje nakú —ke nemaká piyukeja.
25 Rejéchami Elías kemaká Baal purákaꞌalo jaꞌapátajeñojlo:
—Chuwá ijñaꞌá pajluwaja jema pirakana eꞌiyayá ijluwa. Íkiꞌiruna iká, ñakele iká nójeño riká paineko. Rejomi imataꞌataje riꞌimi, kéchami ipitájika riꞌimi jiyá chaje majopeja, unká aphoꞌotálaje raꞌapí. Rejomi ipuraꞌajó ichiꞌinárikana waꞌaté, rilukúnaꞌatakaloje ijló jiyá raꞌapí penaje.
26 Raú najñaꞌá pajluwaja jema pirakana najluwa, iyamana nephátakarena rejo nakiyana. Riká nenó, rejomi namataꞌatá riꞌimi palá, kéchami napitaka riká jiyá chaje. Rejomi napuraꞌó nachiꞌinárikana Baal waꞌaté, riwakáraꞌakaloje najló keraꞌathani jeꞌechú chiyá, rilukúnaꞌatakaloje jiyá raꞌapí penaje. Lapiyami eyá, napuraꞌó rijwaꞌaté kaápuꞌuku ejená. Kaphí nawíyoꞌoka rijló: “¡Pemaꞌá waꞌapiyá, wachiꞌinárikana Baal!” Altar nalaꞌakare chaje napitá jiyá, riká chaje napitata riꞌimi. Riká nakuwá nachipúkaꞌa arápaꞌakaje nakú. Ilé ke nalaꞌaká, eꞌiyonaja unká raꞌajipalá najló, unká kaja riwakáraꞌala keraꞌathani najló jeꞌechú chiyá. 27 E kaja kaápuꞌuku iꞌimari nachá, rejéchami Elías laꞌaká ramákaja neká. Rikeñoꞌó nanaku iꞌichakana, rimá najló:
—Awíyoꞌo richaje kaphika rijló, ichiꞌinárikana riká. Apala apú nakaje laꞌakana nakú riká. Ejoꞌojé kaꞌajná rijiꞌichá; apala ráchoꞌocho kaꞌajná chiraꞌajó. ¡Apala re joꞌó kaja kaꞌajná rikamátako! Apota riká.
28 E kaja awíyoꞌokeja napuraꞌakó nachiꞌinárikana Baal waꞌaté, waꞌató ke namataꞌataka nekó irajú aú, jajalu kaje aú, nalaꞌajíkano iꞌimajika ke. Mawó nemaká rijló, raꞌakáloje neká rinakojó. Kaja keraphí nanapona iꞌimaká, kajrú nera iꞌijnakale raphumi chiyá. 29 Peꞌiyochá kamú toꞌokó ejená napuraꞌó rijwaꞌaté. Kaja jehuíñamina ke nawíyoꞌojika, ñaké kaja neñoꞌojika. Eꞌiyonaja unká na jemaꞌalá naꞌapiyá, riwakáraꞌakaloje keraꞌathani jaꞌakó jeꞌechú chiyá, rilukúnaꞌatakaloje jiyá raꞌapí penaje.
30 Rejéchami Elías kemaká re awakákañojlo, nawakákoloje rawaꞌajé penaje. Raú nawakó rawaꞌajé. E kaja raꞌó altar, kajena káraꞌatajikareno nakú pirájina Tupánajlo, lamáꞌataje. Kaja kajyaꞌatákeja riꞌimaká. 31 Rijñaꞌá iyamá iphata jiꞌimaji nakojé kele jipa, Jacob michú yaní iꞌimaká lokópaꞌala. Jacob rií iꞌimaká paineko, rejomi Tupana apiyákari rií iꞌimaká, raꞌakáloje rií Israel penaje. 32 Riká jipa rijñaꞌakare aú rilaꞌá piño altar rapumí chuwá, rinaku rikáraꞌatakaloje jema pirakana Tupánajlo penaje. Riñapátaka rilaꞌakana ejomi, richá teꞌerí altar jiꞌilawa, aꞌajná riphátaka riká pajimájechaka ejená. Richojé iná lámaꞌajla veinte litros nakaje icha ijimi. 33 Rejomi ripitá altar chaje, kéchami rimataꞌataka jema pirakana iꞌimi. Riká ripitá jiyá malukúnaꞌatakanaru chaje. 34 E rimá najló:
—Imanoꞌotá paꞌu kaꞌalá iꞌichilá juni aú. Rejomi akhoꞌojé riká ilé jiyá, eyá riꞌimi, kele chaje.
Raú namanoꞌotá iꞌichilá juni aú, riká najlámaꞌata jiyá eꞌiyajé. E riwakáraꞌa najñaꞌaká piño juni, najlámaꞌatakaloje piño riká jiyá eꞌiyajé. Raú najlámaꞌata piño reꞌiyajé juni. Rejomi riwakáraꞌa piño nalaꞌaká ñakeja kaja. Weji ke pe riwakáraꞌaka najlámaꞌaka juni richá, 35 raú kajrú juni yáꞌako rakhókaꞌalo richakare chuwá. 36 E kaja riphá rikáraꞌatakana jená chojé. Rejéchami Elías táraꞌako rawaꞌajé, rimá Tupánajlo:
—Tupana, kaphí Abraham michú pechu iꞌimajíkare chojé, piká. Ñaké kaja Isaac michú, Jacob michú, kele pechu iꞌimajika pichojé kaphí. Chuwa pilaꞌá nakaje, mariruna inaꞌukena weꞌepíkaloje israelítana chiꞌinárikana piká penaje. Kecha naweꞌepíkaloje pijwaꞌaté jápajeri nuká, laꞌarí marí ke meꞌetení, piwakáraꞌakale nulaꞌaká ñaké. 37 Pilaꞌá nojló nakaje numájikare nakú pijló, mariruna inaꞌukena weꞌepíkaloje raú iná chiꞌinárikana piká penaje. Naweꞌepíkaloje kaja raú pimaká najló, napajnoꞌotákaloje napéchuwa piká ejo penaje —ke rimaká rijló.
38 Rejéchami Tupana wakáraꞌaka keraꞌathani jaꞌakó jeꞌechú chiyá. Riká káraꞌatari piyuke riꞌimi, jiyá, jipa kaje waꞌató. Juni, rakhókaꞌalo rilaꞌakare chuwá iꞌimakare, waꞌató kapicharo raú. 39 Ilé ke namaka aú, piyuke najlámaꞌako teꞌerí eꞌiyajé, nemá:
—¡Iná chiꞌinárikana joꞌó Tupana! ¡Iná chiꞌinárikana joꞌó Tupana!
40 E Elías kemari najló:
—Chuwa ipatata piyukeja Baal purákaꞌalo jaꞌapátajeño, unká na kalé ñaajero maare eyá.
Raú napatata neká, rejomi Elías wáꞌari neká inaꞌathana Quisón turenajo. Re rinótari neká piyukeja. 41 Rejomi rimá neꞌemakana Ahabjlo:
—Chuwa pajicha paꞌajnewá, nomaꞌá kajrú wani juni jaꞌakó mejé.
42 Raú Ahab iꞌijná raꞌajnewá ajñaje; aꞌapona ke Elías iꞌijnaká piño ipuré Carmelo jiꞌiwátaje. Re ritáraꞌo riꞌirúpachi aú, rejomi rakúwaꞌata rihuílaꞌaru riꞌirúpachi jiꞌiwami chojé. 43 E rimá rijwaꞌaté jápajerijlo:
—Chuwa piyakáꞌichakojla juni jalomi chaje.
Raú riꞌijná yakáꞌajo, júpichami riphaka piño rapumí chuwá.
—¿Yuka?
—Unká na nomálacha.
Elías kemari piño rijló:
—Piyakáꞌichakojla piño, pamáijla juni waícha.
E ripaꞌó piño yakáꞌajo, ripaꞌó piño rapumí chuwá.
—¿Yuka?
—Unká na nomálacha.
Rimá piño rijló:
—Piyakáꞌichakojla piño.
Raú ripaꞌó piño rapumí chuwá, ñakeja kaja unká ramala juni waícha. Ilé ke riꞌijnaká iyamá kuwáꞌata ke pe yakáꞌajo. 44 Iyamá kuwáꞌata ke pe laꞌaká nakú ramá juni juwákaꞌala jáchoꞌoko majó, juni jalomi chaya. Raú ripaꞌó rapumí chuwá piño riyukuna iꞌimajé Elíasjlo.
—¿Yuka?
—Aꞌa, chuwata nomicha juni juwákaꞌala jáchoꞌochako juni jalomi chaya majó. Kamuꞌujini wani kalé riꞌimichaka ñani, iná yáteꞌela keja.
Raú Elías kemari rijló:
—Chuwa piꞌijná, pimakáloje Ahabjlo, ripaꞌakóloje maare eyá rileꞌejé peꞌiyowa jaꞌapaka chu, juni itaká piyá rapu.
—Je —ke.
45 Riꞌijná riyukuna iꞌimajé rijló, iphari rinaku, riꞌimá rijló riyukuna. Raú Ahab jáchoꞌoro rileꞌejé peꞌiyowa jaꞌapaka chojé yáꞌajo, ripaꞌakóloje richu pajimila Jezreel ejo penaje. Meketana iꞌimajemi kajrú wani juni juwákaꞌala awakako; kalájmaꞌani iꞌimari rejéchami. Waꞌató ke karená keñoꞌoká raꞌapiwá ñaꞌakana, rejéchami kajrú juni jaꞌakó. 46 Eyá Elías jepoꞌotari raꞌarumaká, rechoꞌokóloje penaje. Tupana aꞌarí rijló ritejmú, rechoꞌokóloje peyajwé rejo penaje, raú jechoꞌokelo riphaka Jezreel ejo, neꞌemakana Ahab piyá.