José kemaká neꞌemakana faraónjlo meke kemakánaka ritapú yukuna marí
41
Rejomi neꞌemá júpija, iyamá jarechí ketana. E apú wakajé, Faraón tapúnaꞌari kaja. Ritapú ritáraꞌo juni Nilo turená. 2 Re ramá iyamá kuwáꞌata kele jémana pirakana jáchoꞌoko junápiya. Paláruna, imujuláruna neꞌemaká. Neká jáchoꞌoño jimichi ajñaje. 3 Nápumichu ke, ramaka ajopana jáchoꞌoko piño, iyamá kuwáꞌata kele kaja neꞌemaká. Puꞌuwaréruna, iñaphíruna neꞌemaká. Neká lapaꞌañó juni turená, jémana imujuláruna awaꞌá. E kaja puꞌuwaréruna, iñaphíruna, ajñaño imujuláruna jémana piyukeja.
5 Raú Faraón apori, rejomi rikamato piño, ritapúnaꞌa piño. Iyaampe laꞌaká nakú ramá iyamá kuwáꞌata kele trigo ina, ketajmúlaꞌapa nojé riꞌimaká. Palá nojé, imujulá nojé wani richa iꞌimaká pajluwana nakú. 6 Riká pumí chiyá, ramá piño apú trigo, iyamá kuwáꞌata kele kaja riꞌimaká pajluwana nakú. Kapajé nojé, merí nojé wani riꞌimaká. Karená, kamú jáchoꞌoko eyá aphoꞌokare, meríyaꞌatakare penájemi riꞌimaká. 7 Riká ajñari trigo icha palá nojé.
Raú Faraón apori piño, rejéchami riweꞌepika ritapúnaꞌaka. 8 E kaja rijmeꞌetá, kajrú rikawílaꞌako rinakojé. E riwaꞌa piyuke mariꞌichuna, piyuke nakaje nakojé weꞌepéjeño, kele maná, nemakáloje rijló meke kemakánaka ritapú penaje. E nephá rinaku. Riꞌimá najló ritapú yukuna, eꞌiyonaja unká na weꞌepila meke kemakánaka ritapúnaꞌaka iꞌimaká. 9-10 Rejéchami rijló iꞌirakaje jaꞌapátajeño wakáraꞌajeri iꞌijnaká rijwaꞌaté puraꞌajó, rimá rijló:
—Wajé riphíchaka nupechu nakojé mékeka walaꞌaká piꞌimaká puꞌuwaré, pan laꞌajeñó wakáraꞌajeri michú waꞌaté iꞌimaká. Piyúchaꞌako akuwaná pikaꞌá weꞌemaká inaꞌuké wajákelana, piñakaré waꞌaphena wakáraꞌajeri ñakaré chu iꞌimakare chojé. 11 Re weꞌemaká wakajé, pajluwaja lapí watapúnaꞌa rijwaꞌaté michú. Riká michú tapúnaꞌari apoꞌojó kaja, eyá nuká tapúnaꞌari apú ke kaja iꞌimaká. 12 Re wajwaꞌaté apú walijímaka iꞌimari, Hebreo jaꞌa riká. Piwaꞌaphena wakáraꞌajeri waꞌaté rijapa iꞌimaká paineko. Rijló weꞌemá watapú yukuna, e raꞌapata wajló meke kemakánaka riꞌimaká. 13 ¡Rimaká wajló rinaku, ke pilaꞌaká weká! Páchoꞌota nuꞌumaká reyá, nulaꞌakáloje nujápakaꞌala, júpimi nulaꞌajika ke kaja penaje. Eyá apú michú piwakáraꞌa akúwaꞌatakana rinúrupi nakiyá —ke rimaká Faraónjlo.
14 Raú Faraón wáꞌari José maná. Riká penaje neꞌejnaká José jáchoꞌotaje inaꞌuké wajákelana chiyá, iphaño rinaku. Nemá rijló, riꞌijnakáloje najwaꞌaté. Paineko rikaꞌá raꞌarechi, kéchami rapiyákaka raꞌarumaká, rejomi riꞌijná najwaꞌaté faraón ejo. Riphá rinaku, rajalaka riká. 15 E faraón kemari rijló:
—Lapí nutapúniꞌicha iꞌimichaka, eꞌiyonaja unká na iꞌimalá kemárijla nojló meke kemakánaka riká. Nemicha nojló pinaku pemaꞌaká aú iná tapú yukuna, paꞌapata inajlo meke kemakánaka riká.
16 Raú José kemari rijló:
—Unká nuliyá iꞌimalá, noꞌopátakaloje pijló meke kemakánaka riká penaje. Eyá riká, Tupana kemájikare nakú, iꞌimajeri palani pijló penaje.
17 E faraón iꞌimari rijló ritapú yukuna, rimá rijló:
—Nutapú nutáriꞌicho juni Nilo turená. 18 Re nomicha iyamá kuwáꞌata kele jémana pirakana jáchoꞌoko junápiya. Paláruna, imujuláruna neꞌemichaka. Neká jáchoꞌochaño jimichi ajñaje. 19 Júpichami ajopana, iyamá kuwáꞌata kele kaja jáchoꞌochako piño junápiya. Puꞌuwaréruna, iñaphíruna neꞌemichaka; unká joꞌó wani nomala jémana neká ke puꞌuwareka marí Egipto teꞌeré nakú. 20 E kaja puꞌuwaréruna, iñaphíruna, ajíchaño piyukeja imujuláruna. 21 Najíchaka neká ejomi, ñakeja nayuríchako piño iñaphíruna.
Raú nopocha, 22 rejomi nukamátiyo piño. Nutapúniꞌicha piño marí ke: Nomicha trigo táraꞌako, pajluwana rina iꞌimichaka. Richa iꞌimichari iyamá kuwáꞌata kele. Palá nojé, imujulá nojé riꞌimichaka. 23 Riká pumí chiyá nomicha piño apú trigo táraꞌako. Pajluwánaja kaja rina iꞌimichaka piño. Riká icha iꞌimichari piño iyamá kuwáꞌata kele kaja; kapajé nojé, merí nojé riꞌimichaka. Karená, kamú jáchoꞌoko eyá aphoꞌoká, meríyaꞌatiyaje riꞌimichaka. 24 Riká ajíchari trigo icha palá nojé. Ilé ke nutapúniꞌichaka. Eyá wajmeꞌetíyaka ejomi, nuꞌumichá riyukuna mariꞌichúnajlo, eꞌiyonaja unká na neꞌiyayá kemalá nojló meke kemakánaka nutapúniꞌichaka.
25 José kemari faraónjlo:
—Weꞌemakana, ajopana chaje iꞌimakare, ñaké waja kemakánaka iyamá pitapú. Tupana kemíchari pijló pitapú, mékeka nakaje iꞌimajika maárowa akijñojo nakú. 26 Iyamá kuwáꞌata kele jémana pirakana palá nojena, imujuláruna pamíchajena: iyamá kuwáꞌata kele jarechí, ke kemakánaka neká. Ñakeja kaja kemakánaka trigo palá nojé, imujulá nojé. Ilé iyamá pitapúniꞌichaje, ñaké waja kemakánaka riká. 27 Iyamá théꞌela kele jémana puꞌuwaré nojena, iñaphíruna, jáchoꞌochaño nápumichu: iyamá kuwáꞌata kele jarechí ke kemakana neká. Ñakeja kaja trigo icha kapajé nojé, karená, kamú jáchoꞌoko eyá aphoꞌoká, meríyaꞌatiyaje iꞌimichaka: iyamá kuwáꞌata kele jarechí ketana, unká na iphálaje namena eꞌiyowá riwakajé, ke kemakánaka riká. 28 Kaja Tupana kemicha pijló, weꞌemakana, nakaje rilaꞌajíkare nakú: 29 Iyamá kuwáꞌata kele jarechí ketana kajrú wani nakaje, aꞌajnejí kaje, iꞌimajika maárowa Egipto teꞌeré nakú. Kajrú kaja nakaje icha arúkaꞌajika. 30 Pumí chiyó iyamá kuwáꞌata kele jarechí iꞌimajemi, kaja unká na iphálaje maárowa ajñakaje penaje. Unká wani aꞌajnejí iꞌimalaje riwakajé. Riwakajé napechu kapicháñaaje mékeka riꞌimaká najló, kajrú naꞌajné iꞌimaká wakajé. Meꞌepijí apichátajeri marí teꞌerí. 31 Kamuꞌují wani nalaꞌajika aꞌajnejí nakú. Kajrú aꞌajnejí iꞌimajika najló, rejomi ritajnáñaaje neká. 32 Piká, weꞌemakana, tapúniꞌichari iyaampe riká waja tapuna, Tupana laꞌajíkale riká, ripechu nakú riꞌimaká ke. Yewíchaja riphaka rená chojé, ñaké riꞌimakáloje penaje —ke José kemaká rijló.
33 E rimá piño rijló:
—Ñakele palani pikulákajla pajluwaja inaꞌuké kapechuni, weꞌepiri kajrú nakaje nakojé, raꞌakáloje rinakojó piteꞌeré penaje. 34 Weꞌemakana, marí ke pilaꞌajika: Paꞌajé kajrú inaꞌukena paꞌapiyatéjenawa penaje, neꞌejnakáloje piyuke piteꞌeré eꞌiyowá, nawakáraꞌakaloje kajrú aꞌajnejí awakátakana riñakarelana chojé penaje. Kajrú aꞌajnejí iꞌimajika iyamá kuwáꞌata kele jarechí ketana, piyuke inaꞌuké ajopana, ajopana ke, awakátakaloje riká riñakarelana chojé namena eꞌiyayá. Pajluwa théꞌela ke kaꞌalá kuwáꞌala iꞌimajika wakajé puꞌutheno waja trigo aú, nawakáraꞌaje nalamáꞌataka pajlúwaꞌala kuwáꞌala ke rinakiyana, riñakarelana chojé. 35 Kajrú trigo iꞌimajika wakajé, rilamáꞌatakana iꞌimajé riñakarelana chojé. Apú pajimila ewá, apú pajimila ewá, ke nalamáꞌatajika riká, aꞌajnejí iꞌimakáloje akijñójojlo penaje. 36 Ilé ke pilaꞌajika ee, trigo iꞌimajé lamáꞌatakeja maáreyajenajlo, natakaꞌaká piyá meꞌepijí nakú, nalaꞌajika wakajé kamuꞌují aꞌajnejí nakú. Iyamá kuwáꞌata kele jarechí ketana nalaꞌajika kamuꞌují aꞌajnejí nakú marí Egipto teꞌeré nakú —ke José kemaká Faraónjlo.
Neꞌemakana aꞌaká José raꞌapiyaté penaje yukuna marí
37 E neꞌemakana, raꞌapiyatéjena, kele puraꞌañó meketánaja pajwaꞌatéchaka nakaje rimakare nakú. Palani riꞌimaká najló. 38 Raú faraón kemari najló:
—Unká mérowa kalé wephátajla apú inaꞌuké, riká ke kaja, Tupana Pechu iꞌimakare waꞌaté.
39 E rimá Josejlo:
—Unká apú iꞌimalá kapechuni, kajrú weꞌepika nakaje nakojé, piká ke kaja. Kaja Tupana aꞌá pijló péchuji, piweꞌepíkaloje marí kaje nakojé penaje. Ñakele noꞌojé piká, paꞌakáloje pinakojó nujwaꞌatéjena. Piyuke nemaꞌajika paꞌapiyá, nukaja kalé iꞌimajeri pichaje wakáraꞌajeri, neꞌemakana wani nuꞌumakale. 41 Pamá, meꞌetení noꞌochaka piká, piꞌimakáloje piyukeja nujwaꞌatéjena, Egipto teꞌeré eyájena wakáraꞌajeri penaje nopumí chojé —ke rimaká Josejlo.
42 Ilé kaje aú neꞌemakana kaꞌarí riyatewana nakiyá rileꞌejé anillo, purákaꞌaloji lanaꞌakéjami nakojé richútaꞌajikare. Namájika aú rilajnere, naweꞌepike neꞌemakana purákaꞌalo ka riꞌimajika. Riká anillo rikaꞌá riyatewana nakiyá, raꞌakáloje José yatewana nakojé riká penaje. Raú José yuriro rijwaꞌatéjena wakáraꞌajeri penaje. Riwakáraꞌa kaja naꞌaká rijló aꞌarumakaji palá nojé wani, raꞌakáloje rinakuwá penaje; naꞌá kaja rinúrupi nakojé rilaꞌajowa, oro nakiyá laꞌakanami chipúkaꞌatakanami. 43 Kéchami riwakáraꞌaka riyáꞌako peꞌiyowa jaꞌapaka, kawaruna chíraꞌakare chu. Apú raꞌapiyateje iꞌijnari ritukumá apú peꞌiyowa jaꞌapaka chu. Awíyoꞌokeja rimaká inaꞌukejlo: “Ijmeꞌetá wapu, ijmeꞌetá wapu”, ke. Raú inaꞌuké weꞌepíkeño neꞌemakana waíchaka. Ilé ke naꞌaká José piyuke Egipto teꞌeré eruna wakáraꞌajeri penaje.
44 E kaja faraón kemari rijló:
—Faraón nuká, neꞌemakana wani, eꞌiyonaja nujwaꞌatéjena iꞌimajeño pipurákaꞌalo jaꞌapiyá.
45 Faraón apiyákari José ií. Napuraꞌakó chu rií iꞌimari Zafnat-panea, ke. Raꞌá kaja rijló inaná riyajálowa penaje. Ruí iꞌimari Asenat, Potifera itu ruꞌumaká. Sacerdote roraꞌapá iꞌimaká pajimila On e. Kaja ilé ke José yuriko Egipto teꞌeré eyájena wakáraꞌajeri penaje. 46 Treinta jarechí José iꞌimaká wakajé, nawaꞌa riꞌimaká neꞌemakana faraón ejo.
E kaja José kejáꞌari rikó neꞌemakana liyá, richiraꞌakóloje piyuke Egipto teꞌeré nakuwá penaje. 47 Kajrú wani trigo icha iꞌimaká iyamá kuwáꞌata kele jarechí ketana. 48 Kajrú riwakáraꞌajika napitaká trigo icha riñakarelana chojé, apú ewá, apú ewá ke. Apú pajimila, apú pajimila ejo ke, neꞌejnatájika riká, teꞌerí rewá iꞌimakare nakiyá. 49 Kajrú riwakáraꞌajika napitaká trigo. Kajrú wani riꞌimajika, keꞌepé iꞌimaká juni jalomi turenawa ke. Unká méñoꞌojo najñaꞌaké rená, kajrú wani rawakájikole najló.
50 Unká chiyó nephá kamuꞌují laꞌakana jená chojé, José yaní iꞌimaño iyamá, riyajalo Asenat waꞌaté. 51 Raꞌá pheꞌejrí ií Manasés. “Iná pechu nakiyá nakaje kapichátajeri”, ke kemakánaka rií iꞌimaká, ke raꞌaká rií, Tupana laꞌakale riká palá. Raú ripechu kapicháñaari chapú kaje yajwé ramákare iꞌimaká; ñaké kaja ripechu kapicháñaaka chapú rejena laꞌakare riꞌimaká. 52 Raꞌapejé iꞌimaká ií raꞌá Efraín. “Kayanikeni”, ke kemakánaka rií iꞌimaká, ke raꞌaká rií, Tupana laꞌakale riká palá. Raú riyani iꞌimaño ajopana teꞌeré nakú, ramájikare ewá chapú kaje yajwé.
53 Kaja kajrú trigo icha iꞌimaká jená jaꞌapari. Iyamá kuwáꞌata kele jarechí ketana nakaje icha iꞌimaká kajrú najló rewá. 54 Kaja ewaja riphá kamuꞌují nalaꞌaká nakaje nakú jená chojé, raú unká nakaje iphake namena eꞌiyowá Egipto teꞌeré e, José kemaká najló iꞌimaká ke. Ajopana teꞌeré, ajopana teꞌeré nakuwá ke, najñaꞌajika meꞌepijí panaku. Eyá Egipto e unká ñaké kalé riꞌimajika, re aꞌajnejí iꞌimajíkale lamáꞌatakeja najló. 55 Egipto eyájena keñoꞌoká aú meꞌepijí ñaꞌakana panaku, neꞌejnakeno faraón ejo trigo chaya. Riká wakáraꞌakeri neká José chaje, rimaké najló:
—Iꞌijná José chaje, eko ilaꞌá riwakáraꞌaka iká ke.
56 Kaja najñaꞌaké meꞌepijí panaku piyuke Egipto teꞌeré eꞌiyowá. Eyá José wakáraꞌakeri najmeꞌetaka aꞌajnejí ñakarelana, nawarúwaꞌakaloje najluwa richiyá aꞌajnejí penaje. Kaja richaje, richaje ke, nalaꞌajika kamuꞌují aꞌajnejí nakú. 57 Ajopana teꞌeré, ajopana teꞌeré eyá, ke nephájika José chaje aꞌajnejí warúwaꞌaje, unká mérowa aꞌajnejí iꞌimaké ajopana teꞌeré nakú.