Jewíñami ke neꞌemakana Nabucodonosor laꞌakó yukuna marí
4
Rejomi neꞌemakana Nabucodonosor wakáraꞌari marí ke purákaꞌaloji piyuke rijwaꞌatéjena, ejaꞌawá chuwá iꞌimakáñojlo: 2 “Nuwata iweꞌepika mékeka Tupana, ajopana chaje wani iꞌimaká, laꞌaká nojló nakaje palá wani iꞌimaká. Unká na apú cháꞌatalajla nakaje rilaꞌakare iꞌimaká. 3 Kajrú wani weꞌepika nakaje nakojé riká. Raꞌá puꞌuwaká inaꞌukejlo nakaje meꞌechú ke iꞌimakare najló, naweꞌepíkaloje raú palá rinakojé. Rilaꞌá kaja nakaje, unká méñoꞌojo apú laꞌalare kaje. Ñakeja wani rilaꞌajika inaꞌukejlo nakaje, meꞌetení rilaꞌaká najló ke kaja.
4 “Manaꞌija nuꞌumaká maare nuñakaré chu iꞌimaká. Kajrú wani nojló nakaje maare nuñakaré chu, raú palá wani nupechu, kajrú nakaje iꞌimakale nojló. 5 Eꞌiyonaja pajluwaja lapí manaꞌija nuꞌumaká nucamané chu kamátakajo nakú, e nutapúnaꞌa. Kajrú nakaje nomákare nutapú keroꞌótaka nojló, raú kajrú nuꞌujnataka nupéchuwa rinaku iꞌimaká, kaja keroꞌokajo cháꞌata nuꞌumaká. 6 Raú nuwaꞌa kajrú nakaje nakojé weꞌepéjeño, Babilonia teꞌeré nakú iꞌimakaño maná, nemakáloje nojló meke kemakánaka nutapú. 7 Raú piyuke nakaje nakojé weꞌepéjeño, mariꞌichuna, eyá weꞌepiño palá mékeka nakaje iꞌimajika akijñojo inajlo, eyá iwijrina kaje nakú jewíñaꞌajeño, kele iphaño nunaku. Najló nuꞌumá nakaje nutapúnaꞌakare iꞌimaká yukuna, eꞌiyonaja unká pajluwa nanakiyana kemalá nojló meke kemakánaka nutapú iꞌimaká. 8 E kaja penaje Daniel iphari nunaku, wapiyákakare ií Beltsasar ke iꞌimaká, riꞌimakáloje palá wachiꞌinárikana nakú penaje. Unká Tupana weꞌepila puꞌuwaré laꞌakaná. Ripechu wakáraꞌajika ke Daniel laꞌajika nakaje. Rijló nuꞌumá nutapú yukuna, numá rijló paineko marí ke:
9 “Beltsasar, inaꞌuké tukumó weꞌepéjeño wakáraꞌajeri piká. Nuweꞌepí Tupana, unká laꞌalá puꞌuwaré, pechu wakáraꞌaka ke pilaꞌaká nakaje. Piweꞌepí kaja nakaje nakojé, meꞌechuje iꞌimakare inaꞌukejlo. Pemaꞌá nuꞌumajika pijló nakaje, nomákare nutapú iꞌimaká yukuna, rejomi pimaje nojló meke kemakánaka riká.
10 “Marí ke nomaka nakaje nutapú, nukamátako cháyomi iꞌimaká:
‘Re peꞌiyó ejaꞌawá chu nomá pajluwana aꞌawaná táraꞌako waphereni wani.
11 Riká tawáꞌaro kajrú, raú richaje, richaje ke chijlékaka riꞌimaká.
Kaja riphá jeꞌechú jimaje.
Inaꞌuké, juká wani iꞌimakaño riliyá, waꞌató amaño riká.
12 Palá nojé ripaná iꞌimaká, kajrú kaja raꞌaká richawá.
Richa iphari piyuke inaꞌuké nakojé, najñákaloje riká penaje.
Eyá ripaná jaꞌapí, ipeꞌení chu, piyukeja kamejérina watánaꞌaka.
Ñaké kaja najñaka richa nakiyana.
Kajrú kupiraꞌaphana ñakaré iꞌimaká riꞌiché nakuwá.
Riká aꞌawaná palamane waja piyukeja inaꞌukena, kamejérina waꞌaté iꞌimaká’.
13 “E manaꞌí chiyó nomá nutapú pajluwa Tupana waꞌatéjeri, jeꞌechú chiyaje, witúkaꞌaka majó. 14 Riká nomaꞌá awíyoꞌoka kaphí wani marí ke:
‘Iꞌiká kele aꞌawaná ta, kéchami imataꞌataka piyuke riꞌiché.
Rejomi ikupátaje piyuke ripaná rinakiyá,
eyá richa ikupátaje makajmala apú ewá, apú ewá ke.
Raú piyuke kamejérina, raꞌapí iꞌimakaño,
kupiraꞌaphana, riꞌiché nakuwá iꞌimakaño, ñaakóloje reꞌiyayá penaje.
15 Riꞌilámija kalé iyureje, raꞌapáremi waꞌaté.
Kureti, pejruꞌuwá nakiyá laꞌakanami, aú jepoꞌotaje riká palá.
Rejomi iyureje riká phuꞌuteni jimichi iꞌimakare ejé,
rejé ijamani ejátakaloje riká wejápaja.
Rewá kamejérina ajñaje jimichi.
Najwaꞌaté riká kaja ajñaje jimichi.
16 Re ripechu apiyákajo, raú ripechu iꞌimajé kamejérina pechu ke kaja.
Ilé ke riꞌimajika chapú kaje waꞌaté iyamá kuwáꞌata kele jarechí ketana.
17 Ilé ke jeꞌechú chiyájena, Tupana awaꞌá iꞌimakaño, wakáraꞌaka riwajákana.
Ajopana chaje wani iꞌimaká Tupana.
Piyuke inaꞌuké weꞌepíkaloje riká wakáraꞌari ajopana chaje,
penaje riwakáraꞌa riwajákana ñaké.
Riká aꞌarí inaꞌuké, riwátakarena aꞌakana,
neꞌemakáloje nawakáraꞌajeño penaje,
neꞌemakáloje íkiꞌiruna inaꞌuké wakáraꞌajeño penaje.
Riwátakachu, raꞌá pajluwaja inaꞌuké kamuꞌují laꞌaká,
riꞌimakáloje piyuke nateꞌeré eyájena wakáraꞌajeri penaje’.
18 “Ilé ke nuká, neꞌemakana Nabucodonosor, tapúnaꞌaka iꞌimaká. Riká yukuna nuꞌumá Beltsasarjlo, numá rijló: Chuwa, Beltsasar, pimá nojló meke kemakánaka nutapure. Kajrú nakaje nakojé weꞌepéjeño, nujwaꞌatéjena nakiyana, liyá nukejáꞌajla riyukuna, eꞌiyonaja unká naweꞌepila meke kemakánaka nakaje nomákare nutapú iꞌimaká. Eyá piká iꞌimajeri nojló palá riyukuna, Tupana Pechu iꞌimakale pijwaꞌaté. Unká laꞌalá puꞌuwaré Tupana.
19 “Ilé kaje ejomi, Daniel yuriro meketánaja manumarú ke ripéchuwa iꞌijnatákana nakú. Riweꞌepika aú meke kemakánaka riꞌimaká aú kajrú rikeroꞌokó, eꞌiyonaja numá rijló: ‘Beltsasar, piꞌijnatániña kajrú wani pipéchuwa nakaje nutapúnaꞌakare nakú. Piꞌijnatániña kajrú pipéchuwa meke kaꞌajná piꞌimajika nojló nutapure yukuna nakú’. Rimá nojló: ‘Weꞌemakana, ajopana chaje iꞌimakare, palani piyuke nakaje pitapú pamákare iꞌimakajla ñaké piyuke chapú pinaku péchurunajlo, eꞌiyonaja unká ñaké kalé riꞌimajika. 20 Riká aꞌawaná waphereni, eyá chijleji wani pamákare iꞌimaká, iphari jeꞌechú jimaje. Eyá piyukeja inaꞌukena, yaꞌajnó wani iꞌimakaño waꞌató, amaño ritáraꞌako. 21 Palá nojé ripaná iꞌimaká, eyá kajrú kaja richa iꞌimaká, iphari piyuke inaꞌuké, kamejérina, eyá piyuke kupiraꞌaphana, kele nakojé, najñákaloje penaje. Eyá raꞌapí kajrú kamejérina kajena watánaꞌaka; ñaké kaja kupiraꞌaphana kajena laꞌaká nañakaró riꞌiché nakuwá. 22 Riká aꞌawaná, pamákare tawáꞌako kajrú, ke piká, weꞌemakana, kajruni. Ajopana chaje wani piká. Kajrú kaja pijwaꞌatéjena, ajopana teꞌeré eyájena, ajopana teꞌeré eyájena ke. Ñakele riká aꞌawaná, pamákare kajruni wani iꞌimaká, ke piká, inaꞌuké iꞌimakale pijwaꞌatéjena piyukeja wani ejaꞌawá chuwá. 23 Piká, weꞌemakana, amari kaja pajluwa jeꞌechú chiyaje witúkaꞌaka majó jeꞌechú chiyá pitapú. Riká pemaꞌá kemaká kaphí wani: Iꞌiká kele aꞌawaná ta; ikapichata riká ta piyuke. Eyá riꞌilami, raꞌapáremi waꞌateja kalé iyureje teꞌerí eꞌiyá, rejomi jepoꞌotaje riká palá kamachá kureti, pejruꞌuwá nakiyá laꞌakanami aú. Kéchami iyuríjika riká jimichi, phuꞌuteni chu iꞌimakare eꞌiyá, rejé ijamani jaꞌakóloje rinakojé. Re rajñaje kamejérina waꞌaté jimichi. Ilé ke riꞌimajika chapú kaje waꞌaté iyamá kuwáꞌata kele jarechí ketana. 24 Marí ke kemakánaka riká: Tupana, ajopana chaje wani iꞌimaká, wajájeri piká. 25 Ñakele chuwaka piká, weꞌemakana, iꞌimajeri apoꞌojó piyuke inaꞌuké liyá. Kamejérina waꞌateja piꞌimajé. Jémana pirakana ajñaka jimichi, ke kaja pajñájika riká. Eyá piyuke ijamani ejátajika pinapona. Ilé ke pamájika chapú kaje yajwé, iyamá kuwáꞌata kele jarechí ketana, aꞌajná piweꞌepíjikaja Tupana iꞌimaká ajopana nawakáraꞌajeño chaje wani wakáraꞌajeri ejená. Raꞌá kaja, riwátakarena, neꞌemakáloje inaꞌuké wakáraꞌajeño penaje. Aꞌajná piweꞌepíjikaja ñaké riká ejená, pamaje chapú kaje yajwé. 26 Riká jeꞌechú chiyaje, pamákare iꞌimaká, wakáraꞌari nayurika riꞌilami, raꞌapáremi waꞌaté iꞌimaká. Marí ke kemakánaka riká: Tupana paꞌatájeri piño piká papumí chuwá neꞌemakana penaje. Puꞌuwaká kaja piweꞌepíjikaja Tupana iꞌimaká ajopana inaꞌukena wakáraꞌajeño chaje wani wakáraꞌajeri ejéchami, ripaꞌatájika piño piká neꞌemakana penaje. 27 Ñakele, weꞌemakana, numá pijló, pilaꞌakáloje marí numájika pijló ke: Pilaꞌá palá nakaje; piyurí kaja piliyó piyukeja puꞌuwaré laꞌakana; paꞌá kaja kamuꞌují laꞌakaño ñathé. Apala ilé ke pilaꞌajika aú piꞌimajé palá ajopana inaꞌukena waꞌaté. Palá kaja nakaje pilaꞌajíkare jáchoꞌojiko pijló’, ke Daniel kemaká nojló”, ke nuká Nabucodonosor kemaká.
28 Piyukeja nakaje Daniel kemakare nakú rijló iꞌimari ñaké rijló aꞌajná ñoꞌojó chami. 29 Pajluwa jarechí jaꞌapari riꞌimaká rijló ritapú yukuna iꞌimaká ejomi, e neꞌemakana jáchoꞌoro riñakaré jiꞌiwátawa chiraꞌajó. 30 Riꞌiwata riꞌimaká ee, riꞌijnatá ripéchuwa marí ke: “¡Meke kajruni wani nuteꞌeré Babilonia. Ajopana chaje wani nuꞌumakale, nuwakáraꞌa piyuke nujwaꞌatéjena laꞌaká marí pajimila kajruni wani, riꞌimakáloje nuweꞌepéjona penaje”, ke riꞌijnataka ripéchuwa.
31 Re joꞌó kaja riꞌijnataka ilé ke ripéchuwa rinaku ee, remaꞌá na pajaká kemaká rijló jeꞌechú chiyá marí ke: “Pemaꞌá marí, neꞌemakana Nabucodonosor, chuwa kaja unká pijwaꞌatéjena iꞌimalaje piño pijwaꞌaté. 32 Apoꞌojó piꞌimajé chuwa naliyá, kamejérina waꞌaté piꞌimajé. Jémana pirakana ajñaka jimichi, ke kaja pajñájika jimichi iyamá kuwáꞌata kele jarechí ketana. Tupana, riká piyuke marí ejaꞌawá chu iꞌimakaño wakáraꞌajeño chaje; rikaja kalé kaja aꞌarí riwátakarena, neꞌemakáloje ajopana inaꞌukena wakáraꞌajeño penaje. Aꞌajná piweꞌepíjikaja marí kaje nakojé ejená, piꞌimajé kamejérina waꞌaté”, ke rimaká rijló.
33 Rejéchami riwajákana jená, Daniel kemakare nakú rijló iꞌimaká, iphaka rijló rená chojé. Raú apoꞌojó Nabucodonosor iꞌimaká inaꞌuké liyá. Rewá rajñake jimichi, jema pirakana ajñájika riká ke kaja; ijamani ejátake kaja rinapona; kajrú kaja riwilá pitúkaꞌaka; ñaké kaja rijuꞌupá tawáꞌako. Kaja perí chijné ke riwilá iꞌimaká, eyá ñaké kaja rijuꞌupá iꞌimaká, perí juꞌupá ke kaja.
Kaja Nabucodonosor pechu palaꞌakó palani chojé yukuna marí
34 Marí ke Nabucodonosor iꞌimaká riyukúnawa: “Kaja riphá Tupana aꞌaká nojló rená chojé iꞌimaká, riyuríkaloje nuwajákana penaje. E nuyakaꞌo jeꞌechú chojé, rejéchami jewíñami ke nuꞌumakare iꞌimaká jaꞌapaka nuliyá. Raú nupuraꞌó Tupana, ajopana chaje wani iꞌimakare nakú palá. Marí ke numaká matajnako wani iꞌimajíkajlo:
‘Ñakeja wani weꞌepika riká nakaje laꞌakana nakojé.
Papumí chojéchaka, papumí chojéchaka ke,
inaꞌuké iꞌimajika nanakiyana wakáraꞌajeño.
Eyá riká iꞌimajeri ñakeja kaja wakáraꞌajeri.
35 Mapeja keja rijló piyukeja inaꞌukena,
marí ejaꞌawá nakú iꞌimakaño.
Rilaꞌá nakaje ripechu nakú riꞌimaká ke.
Rilaꞌaká nakaje jeꞌechú chu,
keja kaja rilaꞌaká nakaje marí teꞌerí nakú.
Unká na kalé itárijla rapu,
rilaꞌaká piyá nakaje ripechu nakú riꞌimaká ke.
Unká kaja na kalé kejáꞌarijla riliyá riyukuna
nájeka rilaꞌaká nakaje rilaꞌaká riká ke’ ”,
ke numaká Tupana nakú riwakajé.
36 “Riwakajeja nupechu iphá piño nojló, nuꞌumakáloje piño júpimi nuꞌumaká ke kaja, kajrú nujwaꞌatéjena waꞌaté. Palá nojé nakaje iꞌimari nukapi. Nephá piño noꞌopí iꞌimaká. E piyuke nonakú laꞌajeñó, noꞌopiyatéjena, ajopana chaje iꞌimakaño, kele iphaño nunaku, nawáꞌakaloje piño nuká reyá, napaꞌatákaloje piño nuká nopumí chuwá nujwaꞌatéjena wakáraꞌajeri penaje. Rejomi nuꞌumá piño neꞌemakana. Kajrú nujwaꞌatéjena iꞌimaká piño, júpimi neꞌemajika chaje neꞌemaká.
37 “Ñakele chuwa nuká, Nabucodonosor, puraꞌaró Tupana nakú palá wani, nuphá wani raꞌapí. Nuwata piyuke nakaje laꞌakana palá, ajopana inaꞌukena pechu iꞌimakáloje palá jeꞌechú chu iꞌimakaño wakáraꞌajeri nakú. Piyuke nakaje rilaꞌakare, rilaꞌá kewákaje purákaꞌaloji chuwá. Laꞌañó nekó kajrú weꞌepíkaño ke, riweꞌepí laꞌakana mapéjaruna ke”, ke Nabucodonosor kemaká.