Nabucodonosor tapúnaꞌaka yukuna marí
2
Iyamá jarechí ketana cha Nabucodonosor iꞌimaká neꞌemakana wakajé, kajrú ritapúnaꞌajika. Keꞌiyapejé nakaje ritapúnaꞌake, raú kajrú riwó kaꞌajiko methú ke ritapúnaꞌajikale, nakojé unká rikamátako palá. 2 Raú riwaꞌa piyukeja mariꞌichuna maná; riwaꞌa kaja inaꞌuké tukumó weꞌepéjeño maná; ñaké kaja riwáꞌaka kajrú nakaje nakojé weꞌepéjeño maná, nemakáloje rijló meke kemakánaka nakaje ritapúnaꞌajikare yukuna. Raú piyukeja riwáꞌakarena maná iꞌijnaño richaje. 3 Nephaka piyuke rinaku ee, rimá najló:
—Re nutapúnaꞌa kajrú nakaje. Notáꞌajla nuweꞌepika nokó rinakojé, nuweꞌepikáloje na tapúnaꞌaka nuñátaka. Ñaké iꞌimaká eꞌiyonaja, unká joꞌó nuweꞌepila na tapúnaꞌaka riká. Raú nowó kaꞌaró kajrú, unkale nuweꞌepila na tapúnaꞌaka nuñátaka ñaké.
4 E piyukeja riwáꞌakarena maná kemaño rijló:
—Weꞌemakana, palani piꞌimakela ñakeja matajnako. Ñakele, wawakáraꞌajeri, chuwa piꞌimá marí pijwaꞌaté jápajeñojlo meke pitapúnaꞌaka yukuna, rejomi wemakáloje pijló meke kemakánaka nakaje pitapúnaꞌakare iꞌimaká yukuna.
E rimá najló:
5 —Marí ke nupechu nakú ilaꞌakana: Paineko nuwata iꞌimaká nojló ikoja palá mékeka nutapúnaꞌaka iꞌimaká yukuna, rejomi imaje kaja meke kemakánaka riká. Unkájika ee iꞌimá nojló richuwá riyukuna, nuwakáraꞌaje ajopana mataꞌataka iká keꞌejiwí piyukeja. Rejomi nakajyaꞌataje piyukeja iñakaré, ritami pitakóloje rewá piyukeja pitakéjami ke penaje. 6 Eyá palá iꞌimajika ee nojló nutapure yukuna, ñaké kaja imajika ee nojló meke kemakánaka riká, e noꞌojé ijló kajrú nakaje. Palá kaja nulaꞌajika inaku rejéchami. Ñakele chuwa iꞌimá nojló nutapure yukuna, rejomi imá nojló mékeka kemakánaka riká.
7 Raú piyuke nakaje nakojé weꞌepéjeño kemaño piño rijló:
—Weꞌemakana, chuwa piꞌimá wajló palá mékeka pitapúnaꞌaka yukuna, rejomi wemaje palá pijló mékeka kemakánaka riká.
Rimá najló:
8 —Palá nuweꞌepika mékajenaka iká ta. Mapeja imaláraꞌataka ta ikó, jemiꞌichákale mékeka numíchaka ijló nakaje nupechu nakú iꞌimichaje nakú. 9 Ñakele unkájika ee iꞌimá palá nojló nutapú yukuna, nuwakáraꞌaje iká piyukeja amaka chapú kaje yajwé. Nuweꞌepí kaja ipuriꞌichako palá pajwaꞌatéchaka, ipajlákaloje nujwaꞌaté mapeja penaje, ipechu iꞌimakale nunaku: “Apala raú ripechu apiyákajo, e kaja unká riwakáraꞌalaje wenótakana”, ke. Ñakele chuwa iꞌimá nojló nutapú yukuna, rejomi imaje kaja nojló mékeka kemakánaka riká.
10 Raú nemá rijló:
—Unká na iꞌimalá iꞌimarijla pijló piyukeja nakaje piwátakare weꞌepíkana nakojé yukuna. Kajrú júpimi weꞌemakana michuna, pipiyá iꞌimakaño michuna waꞌatéjena iꞌimajika. Eꞌiyonaja maárejecha unká joꞌó wani nanakiyana penájemina kemalá kajrú nakaje nakojé weꞌepíkañojlo, nalaꞌakáloje nakaje, piwátakare walaꞌaká pijló ke. 11 Nakaje pimíchaje nakú wajló, walaꞌakáloje pijló penaje, puwichani wani riká. Unká na kalé iꞌimarijla palá pijló riyukuna; apala inaꞌuké chiꞌinárikanaja kalé iꞌimarijla pijló palá riyukuna. Eꞌiyonaja unká neꞌemalá marí ejaꞌawá nakú wajwaꞌaté, neꞌemakáloje wajló riyukuna penaje.
12 Ilé ke remaꞌaká nemaká rijló aú, kajrú wani riyúchaꞌako. Raú riwakáraꞌa nenótaka piyukeja kajrú nakaje nakojé weꞌepéjeño, riteꞌeré Babilonia nakú iꞌimakaño. 13 Kaja nalanaꞌá piyuke nenótakana nakojé papera kaje chojé. Rejomi neꞌejná Daniel, eyá rijwákeꞌena, kele kulaje, nenókaloje kaja neká najwaꞌaté penaje.
14 Daniel jemaꞌaká aú neꞌemakana wátaka nenótakana yukuna, riꞌijná neꞌemakana ñakaré waꞌaphena wakáraꞌajeri Arioc waꞌaté puraꞌajó. Kaja neꞌemakana wakáraꞌa Arioc, piyukeja rijwaꞌatéjena waꞌaté, nótaka piyuke kajrú nakaje nakojé weꞌepéjeño. Kaja ewaja Daniel iphá rinaku, re ripuraꞌó rijwaꞌaté palá, kapechuni puraꞌakó ke. 15 Rimá rijló:
—¿Naje chi weꞌemakana wakáraꞌa ilé ke wani walaꞌakana chapú?
Raú Arioc iꞌimá rijló nájeka riwakáraꞌaka nenótakana yukuna. 16 Raú Daniel iꞌijnari neꞌemakana ñakaré ejo rijló kemaje, riyuríkaloje riꞌimaká re joꞌó kaja meketánaja, rimakáloje rijló mékeka ritapú yukuna, eyá meke kemakánaka riká. 17 Ilé ke rimaká rijló ejomi, ripaꞌó riñakaré ejo rijwákeꞌena Ananías, Misael, Azarías, kélejlo riyukuna iꞌimajé. 18 Ripaꞌó najló riyukuna iꞌimajé, napuraꞌakóloje rinaku, Tupana jeꞌechú chu iꞌimakare waꞌaté, riꞌimakáloje palá rijló mékeka ritapúnaꞌaka yukuna, nenoka piyá neká, ajopana Babilonia teꞌeré eyájena, kajrú weꞌepíkaño nakaje nakojé waꞌaté. 19 E riká lapija Tupana aꞌarí puꞌuwaká Danieljlo mékeka neꞌemakana tapúnaꞌaka iꞌimaká, riweꞌepíkaloje palá rijló rinaku kemakana, ñaké kaja rimakáloje rijló meke kemakánaka riká. Tupana, jeꞌechú chu iꞌimakare, aꞌakale puꞌuwaká Danieljlo nakaje meꞌechuje iꞌimakare inaꞌukejlo aú, ripuraꞌó palá rinaku. Rimá:
20 “Palani inaꞌuké puraꞌakó ñakeja wani Tupana nakú palá,
riweꞌepíkale palá piyukeja nakaje nakojé,
riweꞌepikale kaja piyukeja nakaje laꞌakana nakojé.
21 Riká wakáraꞌari jarechí iꞌimaká,
riwakáraꞌa kaja yawijá iꞌimaká rená chuwá.
Ráchoꞌota kaja neꞌemakánana iꞌimakaño,
neꞌemaká piyá najwaꞌatéjena wakáraꞌajeño,
raꞌakáloje ajopana inaꞌukena nakiyana napumí chojé penaje.
Raꞌá kaja kajrú nakaje nakojé weꞌepéjeño ñathé,
naweꞌepíkaloje richaje nakaje nakojé.
Raꞌá kaja inaꞌuké, kiñaja weꞌepíkaño nakaje nakojé ñathé,
neꞌemakáloje kapechúruna wani raú.
22 Raꞌá kaja inaꞌukejlo puꞌuwaká,
nakaje meꞌechuje iꞌimakare najló,
naweꞌepíkaloje meke kemakánaka riká.
Riꞌimá kaja inaꞌukejlo nakaje meꞌechú iꞌimakare najló yukuna.
Riweꞌepí kaja naka kalajeruni chu,
rijwaꞌateja mejámaꞌatani iꞌimakale”,
ke Daniel kemaká Tupana nakú.
E rimá Tupánajlo:
23 “Tupana, kaphí nuchiꞌiná michuna pechu iꞌimajíkare chojé piká,
raú numá pijló: Palá piliꞌichaka nuká.
Pinákuja kalé nupuraꞌó palá,
pipalamane nuꞌumakale kapechuni.
Kaliyani kaja nuká pipalamane.
Kaja paꞌachá nojló puꞌuwaká nakaje wakejáꞌichaje piliyá.
Kaja paꞌachá puꞌuwaká wajló nakaje weꞌemakana pechu kawílaꞌakaro nakojé”.
24 Ilé ke Daniel puraꞌakó Tupana waꞌaté ejomi, riꞌijná Arioc chaje. Riká neꞌemakana wakáraꞌa nótaka piyuke Babilonia teꞌeré nakuwá kajrú nakaje nakojé weꞌepéjeño. Daniel iphaka rinaku ee, rimá rijló:
—Pinótaniña piyuke wani kajrú nakaje nakojé weꞌepéjeño. Piwaꞌa nuká weꞌemakana ejo. Nuká iꞌimajeri rijló palá mékeka ritapúnaꞌaka iꞌimaká yukuna.
25 Riká penájeja Arioc wáꞌaka Daniel neꞌemakana Nabucodonosor ejo. Riphaka rinaku ee, rimá rijló:
—Judíona, wawáꞌakarena majó nateꞌeré eyá iꞌimaká, eꞌiyá nuphátiya pajluwaja, iꞌimajeri palá pijló pitapure yukuna.
26 E neꞌemakana kemari Daniel, napiyákakare ií napuraꞌakó chu Beltsasar kejlo:
—¿E chi piꞌimajika palá nojló mékeka nutapúnaꞌaka iꞌimaká yukuna, eyá ñaké kaja meke kemakánaka riká?
27 Daniel kemari rijló:
—Unká kajrú nakaje nakojé weꞌepéjeño eꞌiyá na iꞌimalá. Unká kaja inaꞌuké tukumó weꞌepéjeño, mariꞌichuna, iwijrina nakú jewíñaꞌajeño, kele eꞌiyá unká na iꞌimalá, riꞌimakáloje palá pijló nakaje piwátakare yukuna weꞌepíkana. 28 Eꞌiyonaja kalé re pajluwaja jeꞌechú churí, Tupana. Riká aꞌarí puꞌuwaká inaꞌukejlo nakaje meꞌechú iꞌimakare, naweꞌepíkaloje raú palá rinakojé penaje. Riká aꞌarí piká weꞌemakánajlo nakaje puꞌuwaká akijñojo iꞌimajíkare. Ñakele chuwa nuꞌumajika pijló nakaje, pitapúnaꞌakare iꞌimaká pikamátako iꞌimaká cháyomi, yukuna. 29 Manaꞌija piká, weꞌemakana, toꞌokó picamané chu iꞌimaká, reyá toꞌojomi piꞌijnatá pipéchuwa mékeka nakaje iꞌimajika aꞌajná ñoꞌojó chami nakú. Raú riká, aꞌarí inajlo puꞌuwaká nakaje meꞌechuje iꞌimakare, yaꞌatari pijló mékeka nakaje iꞌimajika aꞌajná ñoꞌojó chami. 30 Ñaké kaja riꞌimaká nojló nakaje meꞌechuje pijló iꞌimakare yukuna. Unká kapechuni wani kalé nuká ajopana chaje, raꞌakáloje nojló riká puꞌuwaká penaje. Nuꞌumakáloje piká weꞌemakánajlo palá meke kemakánaka pitapú yukuna, penaje raꞌá nojló riká puꞌuwaká, piweꞌepíkaloje raú palá nakaje, kajrú piꞌijnatákare nakú pipéchuwa nakojé —ke Daniel kemaká rijló.
31 Rejomi riꞌimá rijló mékeka ritapúnaꞌaka yukuna, rimá rijló:
—Pitapú chu piká, weꞌemakana, amari pajluwa inaꞌuké jenami kajruni wani jáchoꞌoko táraꞌajo. Kajrú serephi ramako, mapeja keroꞌótaka inajlo. 32 Oro nakiyá laꞌakanami riká, nakaje jenami wílaꞌaru iꞌimaká; eyá riꞌikú, raꞌanapitá waꞌaté, iꞌimari plata nakiyá laꞌakanami; eyá riwó, rikujyú waꞌaté, iꞌimari bronce nakiyá laꞌakanami; 33 eyá ritajné iꞌimari hierro nakiyá laꞌakanami; eyá riꞌimá iꞌimari hierro, pukapé waꞌaté nakiyá laꞌakanami. 34 Piyakáꞌako richaje ketana, pajlúwaꞌala jipa pilákako mapeja ipuré jiꞌiwátaya, unká na pilákatala riká eꞌiyonaja. Riká jaꞌaró inaꞌuké jenami jiꞌimá nakojé, majákaꞌatari piyuke riꞌimá. 35 Waꞌató ke piyukeja renami jaꞌakó kawakaje kaphí wani. Raú piyuke hierro, pukapé, plata, bronce, eyá oro, kele yuriko piyuke muꞌupé penaje. Jarechí wakajé natojroꞌokachu trigo icha, kajrú muꞌupé riwakajé. Rejomi kalé karená ajata riká muꞌupé, raú ujwí ke rikapichako. Ilé ke kaja pamaka renami yuriko muꞌupé ke. Eyá ilé jipa, majákaꞌatari kajruni wani nakaje jenami, jewíñaꞌaro kajruni wani ipuré penaje. Riká yuriro piyukeja ejaꞌawá chu. 36 Marí ke pitapúnaꞌaka iꞌimaká —ke Daniel kemaká neꞌemakánajlo.
E rimá piño rijló:
—Chuwa numájika palá pijló meke kemakánaka kele nakaje pamákare pitapú iꞌimaká: 37 Piká weꞌemakana, ajopana wakáraꞌajeño chaje wani piká. Tupana, jeꞌechú chu iꞌimakare, aꞌakale piꞌimaká piꞌimakáloje weꞌemakana penaje. Piwakáraꞌaka nalaꞌaká ke pijwaꞌatéjena laꞌaká. Ajopana chaje piꞌimakale, nephá wani paꞌapí. 38 Piyuke inaꞌuké iꞌimaká ewá, ñaké kaja kamejérina, kupiraꞌaphana, kajena iꞌimaká ewá, wakáraꞌajeri kaja piká. Pamákaloje neká palá piyuke penaje Tupana aꞌarí piꞌimaká wawakáraꞌajeri. Ñakele piká ilé nakaje jenami, pamákare wílaꞌaru, oro nakiyá laꞌakanami, ke. 39 Papumí chojé re apú iꞌimajeri kaja, piyuke inaꞌuké wakáraꞌajeri penaje, eꞌiyonaja kalé paꞌapejé riꞌimajika. Ilé apumí chojé, apú iꞌimajeri piño. Rapumí chojé piyuke inaꞌuké wakáraꞌajeri penaje iꞌimajeri, eꞌiyonaja paꞌapejé waja neꞌemajika. Bronce pamákare iꞌimaká, keja neꞌemajika. Unká neꞌemalaje cháꞌatajeño ke wani, eꞌiyonaja nacháꞌataje piyuke teꞌerí nakuwá iꞌimajíkaño. 40 Rejomi paꞌu kele iꞌimajeño papumí chojé ke nawakaraꞌajeño, ajopana teꞌeré eyájena waja iꞌimajeño inaꞌuké wakáraꞌajeño. Pejruꞌuwá nakiyá laꞌakanami, ke neꞌemajika. Pejruꞌuwá aú iná majákaꞌataka piyukeja wani nakaje, iná apichátakaloje riká penaje, ke kaja neꞌemajika, natajátajikale piyuke inaꞌuké liyá nawakáraꞌajeño, napiyá iꞌimakaño ke.
41-42 Piká, weꞌemakana, ajopana chaje iꞌimaká, amari kaja renami jiꞌimá, riwilá waꞌaté. Pejruꞌuwá, pukapé waꞌaté nakiyá laꞌakanami ke riꞌimaká. Riká kemakánaka: unká piyukeja kalé inaꞌuké iꞌimalaje pajluwaja nawakáraꞌajeri waꞌaté. Apú, apú ke, iꞌimajeri nanakiyana wakáraꞌajeri, nanakiyánaja kaja kalé iꞌimajeño ajopana cháꞌatajeño ke. Pejruꞌuwá ke neꞌiyajena iꞌimajika, natamákaꞌatajiko ejomi. Eyá pajñakani ke nanakiyánaja kaja iꞌimajika maliyáruna. Pukapé, pejruꞌuwá waꞌaté kechípakejami, keja neꞌemajika. 43 Neꞌemakánana laꞌajeño pulaí kaje ajopana waꞌaté, neꞌemakáloje pajluwa keja pajwaꞌatéchaka, eꞌiyonaja unká méñoꞌojo neꞌemalaje pajluwaja keja pajwaꞌatéchaka. Unká meke laꞌajé iná kechípaꞌala pukapé, pejruꞌuwá waꞌaté. Ñaké kaja unká meke laꞌajé neꞌemalaje palá pajwaꞌatéchaka. 44 Neꞌemajika nawakáraꞌajeño ketana, Tupana, jeꞌechú chu iꞌimaká, iꞌimajika kaja inaꞌuké nakiyana wakáraꞌajeri. Unká meke laꞌajé ajopana teꞌeré eyájena cháꞌatalaje riká, rijwaꞌatéjena waꞌaté. Riká cháꞌatajeri ajopana, nawakáraꞌajeño ejaꞌawá chu iꞌimakaño, piyukeja. Rejomi rikaja kalé, pajluwaja, yuréjero piyukeja inaꞌukena wakáraꞌajeri penaje. Unká ráchoꞌolajo inaꞌuké wakáraꞌajeri iꞌimakana chiyá, matajnako riꞌimajika nawakáraꞌajeri. 45 Ke kemakánaka ilé jipa, pamákare pilákako rikó ipuré jiꞌiwátaya, unká na pilákatala riká eꞌiyonaja. Riká jipa pajáraꞌatari riká inaꞌuké jenami: pejruꞌuwá, bronce, pukapé, plata, oro, kele nakiyá laꞌakanami iꞌimaká. Tupana, ajopana chaje wani iꞌimaká, yaꞌatari piká weꞌemakánajlo mékeka nakaje iꞌimajika akijñojo. Kewaka nakaje pitapúnaꞌakare; kewaka kaja riyukuna noꞌopátakare pijló, meke kemakánaka riká —ke Daniel kemaká rijló.
46 Neꞌemakana Nabucodonosor jemaꞌaká aú Daniel iꞌimaká palá wani rijló ritapú yukuna, ritáraꞌo rijimaje riꞌirúpachi aú. Rijlámaꞌo kaja riꞌimá nakojé riwílaꞌaru aú. Rejomi riwakáraꞌa rijwaꞌatéjena noka napirana nakiyana Danieljlo. Riwakáraꞌa kaja nakáraꞌataka aꞌawaná iká, puꞌumé amarí, rijló. 47 Rejomi rimá Danieljlo:
—Chuwa nuweꞌepí kewaka Tupana, kaphí ipechu iꞌimakare chojé, cháꞌataka wani piyukeja ajopana chiꞌinárikana. Nachaje wani riká; piyuke wakáraꞌajeño wakáraꞌajeri riká. Raꞌá puꞌuwaká inaꞌukejlo nakaje meꞌechú iꞌimakare najló. Kaja piꞌimichá nojló nakaje meꞌechuje iꞌimakare nojló yukuna.
48 Rejomi neꞌemakana aꞌarí Daniel, riꞌimakáloje raꞌapiyaté penaje. Raꞌá kaja kajrú nakaje palá nojé rijló; raꞌá riká raꞌapiyaté penaje, riꞌimakáloje ajopana raꞌapiyatéjena, Babilonia teꞌeré nakú iꞌimakaño wakáraꞌajeri penaje. Raꞌá kaja riká, riꞌimakáloje kajrú nakaje nakojé weꞌepéjeño, nateꞌeré ewá iꞌimakaño wakáraꞌajeri penaje.
49 Neꞌemakana aꞌarí kaja Sadrac, Mesac, Abed-negó, kele raꞌapiyatéjena penaje, neꞌemakáloje kaja ajopana raꞌapiyatéjena wakáraꞌajeño penaje. Ilé ke raꞌaká neꞌemaká, Daniel puraꞌakole rijwaꞌaté nachaya. Eyá Daniel yuriro neꞌemakana awaꞌá.