Yei Thessalonica
17
Laguꞌaa farapadiꞌininaa Amphipolis ma Apollonia, laguna aununamii Thessalonica. Na paꞌi hepalo synagogue Jew yei. 2 Aleꞌei fei maumauna, Paul na waduꞌainaa fei synagogue ma laloo oduai Sabbath na fiwarewarei aꞌa roꞌou wagii tamanu na ude i laloo fei Buꞌu Apuna 3 ma na faꞌarewaia ba Christa nei tonaa fiꞌina ma asiꞌaa aꞌa fei maꞌea. Ina ware, “Meni Jesus, meni uꞌei uꞌugia aꞌa hamuꞌodu, hia mei Christ.”b 4 Hefiꞌa ei Jew, rona nara ba faꞌua ma rona oafipui aꞌa Paul ma Silas ana aleꞌei watauda ei Greece, ei rona maꞌauaa mei Haidaa mawe ei pifine, ei rona paꞌi baua haraa roꞌodu.
5 Maꞌuaa ei Jew, rona punepune; siꞌei, rona dugamii hefiꞌa hafeloꞌa ramaꞌa yei fawelei rona aloꞌalo manumanu. Rona nofipuimai ma faꞌasiꞌanaa hefaa baua fisibaia yei aꞌa fei baua gufu. Rona poninaa humuu Jason ba roꞌaa labaginaa Paul ma Silas ba roꞌaa foranaa lagua aꞌa fei gupuu ramaꞌa.c 6 Maꞌuaa lomi rona labigipaꞌaa lagua, siꞌei rona foraiaa Jason ma hefiꞌadiai lofu dinaa aꞌa ei bauaniaa gufu ma haroharo, “Eni ramaꞌa eni, rona bigifafelo i gufu tadiweꞌai ma eꞌeni rona nomai yeni. 7 Ma Jason na noduginaa roꞌou humuna. Minaa roꞌou, ronamina barafeaa ei wareaa Caesar. Rona ware ba na paꞌi hemeadiai hapara, harana Jesus.” 8 Roꞌaa guainia, fei gupuu ramaꞌa mawe ei bauaniaa gufu, rona poapoai ma rona ra wagina. 9 Ma rona faponoꞌaa Jason ma roꞌou aꞌa ei hafeloꞌaa roꞌodu ma alaraa roꞌou.
Yei Berea
10 I poilao, ei lofu, rona fatalainaa Paul ma Silas dinaa Berea. Laguꞌaa nolao yei, laguna dinaa fei synagogue ei Jew. 11 Ma ei Jew Berea, fei maumau roꞌodu na muainaa fei maumau ei Thessalonica, uaa ronamina refuguainaa fei warea ma minaa ei arewaa rona igofarawaninaa fei Buꞌu Apuna ma labaginia ba faꞌua wareaa Paul o lomi? 12 Watauda Jew, watauda pifinee Greece, ei rona paꞌi baua haraa roꞌou mawe watauda wawanee Greece, rona narafaweꞌi.
13 Roꞌaa guainia ei Jew yei Thessalonica ba Paul fi uꞌugaa fei wareaa mei Haidaa yei Berea, ana rona aunulao, fani tabaa ei ramaꞌa ma fawesuwesuaa iaa roꞌodu. 14 Ana ei ua, ei lofu, rona aloaa Paul dinaa ei gufu i papaa agi, maꞌuaa Silas ma Timothy, laguna guta yei Berea. 15 Ei roꞌaa nodugaa Paul, rona duginaa hia Athens ma aununotonaa fei iꞌigiana ba Silas ma Timothy, laguneiꞌaa gutafamadii, uaa lagunei nobatafamai aꞌana.
Yei Athens
16 Yei Athens Paul, ei fi gutaꞌomaꞌomaꞌaa lagua, namina faloloaꞌi uaa na fanunupaꞌia ba fei gufu i guta wagina na pepesu aꞌa ei haidaa sifisifi. 17 Siꞌei na fiwarewarei aꞌa ei Jew mawe ei Greece, ei rona maꞌauaa mei Haidaa i laloo fei synagogue ma aꞌa hini ei roꞌou yei fawelei rona aloꞌalo manumanu minaa ei arewaa anaa. 18 Hefaa maroa, rona paꞌi baua apaꞌaa roꞌou (haraa hefiꞌa roꞌou maroaa Epicurus ma haraa hefiꞌadiai Stoic), rona fiharenii aꞌana. Hefiꞌa, rona iꞌigai, “Tamanu eni wareana, meni baꞌabaꞌa umu?” Hefiꞌadiai, rona ware, “Narau ba ifi uꞌugaa ei haidaniaa hepapa gufu.” Rona ware aleꞌei uaa Paul na uꞌugaa fei rawaniꞌa warea, fei uꞌugaa Jesus mawe fei asiꞌana. 19 Rona panarofia ma noduginaa hia aꞌa fei gupuu ei maroaa Areopagus ma warenaa aꞌana, “Warefanaa haiꞌodu. Tamanu fei manufau feroia oi feroinia? 20 Haiꞌouna guainaa hefiꞌa manufau manumanu ma ba haiꞌouꞌaa apaꞌia ba tamanu hanuna.” 21 (Minaa ei Athens mawe ei ramaꞌaa hepapa gufu, ei rona guta yei, lomi rona u bigiꞌaa hepalodiai manumanu—ronaꞌo gutaguainaa ei manufau naranara ma fiwarewarei wagina.)
22 Paul nawe ufalarai aꞌa fei gupuu ei Areopagus ma ware: “Hamuꞌou ena Athens! Una fanunuꞌapaꞌia ba hamuꞌou paꞌaa losuia. 23 Uaa a tatalai fanunufarawaninaa ei pusuꞌo manumanu losuu hamuꞌodu, ana una maꞌapaꞌaa hepalo tawahafi na apunai ma na paꞌi feni neꞌia feni: FENI I DINAA AꞌA HEMEA HAIDAA, LOMI HAIꞌOUNA APAꞌIA. Eꞌeni a warefaꞌaiaa hamuꞌodu tamanu hamonaꞌaida losuinia maꞌuaa lomi hamona apaꞌia.
24 “Mei Haidaa, mei na bigiꞌaa feni ano ma minaa ei manumanu wagina, hia mei Fasu i pumanugawe ma i malagufu ma lomi ba i oa i laloo ei humuu ei haidaa, ei faduaa ramaꞌa. 25 Ma ei panii ramaꞌa lomi ba i hadumia, raba na nunuminaa hepalodiai manumanu, uaa ana hia ua mei na fani harenua aꞌa minaa ei ramaꞌa ba ronei fawewenai ma ana na fanaa minaa ei manumanu roꞌou. 26 Aꞌa hemea ua, ina bigiꞌaa ei ramaꞌaa minaa ei gufu ba ronei guta tadiweꞌai feni ano ma atadoꞌo bigiꞌaa roꞌou, nadii naraꞌaugia ba ro guta hitani ma wanini nahaiga. 27 Mei Haidaa na bigiꞌia aleꞌei ba ei ramaꞌa ronei labaginia ma labagipaꞌia. Ma hia, abaa aleꞌei ba ina raua aꞌa hememea oꞌodu. 28 Uaa i aꞌana ona fawewenai ma tatawei ma ramaꞌai. Ana aleꞌei fei neꞌiaa hefiꞌa gufuu hamuꞌou, ‘Haiꞌoudu ana naꞌuna.’
29 “Siꞌei ba oꞌou naꞌuu mei Haidaa, haiꞌouneiꞌaa nara ba mei Haidaa, hia aleꞌei gold, silver, naꞌa, o hepalo bigiꞌaa hemea anoꞌano, o tafiꞌaa hemea na paꞌi apaꞌana. 30 Mina, ei ramaꞌa, lomi rona paꞌi apaꞌaa roꞌou ma mei Haidaa na fanunuaa fei ma na nara ba lomi iwe dududuaa roꞌou aꞌa fei. Maꞌuaa eꞌeni ina ware ba minaa ei ramaꞌa i tadiweꞌaia, ronei filoginaa naranaraa roꞌodu. 31 Uaa inadii augaa neai arewaa, neai ba i dududuaa feni ano aꞌa mei inadii apunaidigia ma fei dududuana na wanewane. Mei Haidaa na faꞌarewadigia aꞌa minaa ei ramaꞌa ei i faꞌasiꞌania aꞌa fei maꞌea.”
32 Roꞌaa guainaa fei asiꞌana aꞌa fei maꞌea, hefiꞌa roꞌou, rona fatofeaa nugee roꞌou, maꞌuaa hefiꞌadiai, rona ware, “Haiꞌouna nunuminia ba onei uꞌudinia fei.” 33 Ma Paul na asiꞌadiꞌininaa fei maroa fei. 34 Hefiꞌa ua, rona neneraa ei feroiaa Paul ma narafaweꞌi. Hemea roꞌou, Dionysius, hemea Areopagus ma hemea pifine harana Damaris mawe hefiꞌadiai.