Ñayóꞌo káꞌa̱n xa̱ꞌa̱ ta̱José xíꞌin nañani ra
37
Ta ta̱Jacob ki̱ndo̱o ra táku̱ ra no̱o̱ ñoꞌo̱ Canaán,
no̱o̱ xi̱taku̱ yivá ra.
2 Ñayóꞌo káꞌa̱n xa̱ꞌa̱ naveꞌe ta̱Jacob.
Ta̱José kómí ra xa̱ꞌo̱n o̱vi̱ kui̱ya̱,
ta xíꞌin sava nañani ra kísa chiño ra ndáa ra ndikachi xíꞌin ti̱súꞌu̱ sa̱na̱ yivá ra;
nañani ra yóꞌo kúu nasa̱ꞌya ñáBilha xíꞌin nasa̱ꞌya ñáZilpa,
náñaꞌa̱ yóꞌo kúu násíꞌí yivá ra.
Ta ta̱José kua̱ꞌa̱ ní yichi̱ ndáto̱ꞌon ra xíꞌin yivá ra xa̱ꞌa̱ ña o̱n váꞌa kéꞌé nañani ra.
3 Ta ta̱Jacoba kíꞌvi ní ka̱ ini ra xíni ra ta̱José no̱o̱ na inka̱ sa̱ꞌya ra,
chi ta̱yóꞌo ka̱ku ra ki̱vi̱ xa kua̱ꞌa̱ ní kui̱ya̱ kómí ta̱Jacob.
Ña̱kán yivá ra ki̱sa va̱ꞌa ra ñii tiko̱to̱ ña livi ní ndíxin ta̱José,
tiko̱to̱ ña kómí kua̱ꞌa̱ ní color kúu ña.
4 Nañani ra ku̱nda̱a̱ ini na ndí kíꞌvi ní ka̱ ini yivá na xíni ra ta̱José no̱o̱ mi̱i na,
ta saá ndiꞌi nayóꞌo ki̱xáꞌá na sáa̱ ini na ta kísa kuíni̱ na xíni na ra,
ta ni o̱n vása xi̱in na ka̱ꞌa̱n ka̱ na nda̱ ñii to̱ꞌon xíꞌin ra.
5 Ta saá ñii ñoó kísi̱n ta̱José ta ni̱xa̱ní ra ñii xa̱ni,
ta nda̱to̱ꞌon ra xa̱ni yóꞌo xíꞌin nañani ra;
ta nayóꞌo ni̱saa̱ ní ka̱ ini na xíni na ra,
6 chi ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin na,
káchí ra saá:
―Nañani i̱,
koni̱ so̱ꞌo ndó,
ná ndato̱ꞌon i̱ xíꞌin ndó ñii xa̱ni ña ni̱xa̱ní i̱.
7 Ni̱xa̱ní i̱ ndiꞌi yó ndóo yó yuku̱,
kátón yó noꞌni trigo;
ta ñii noꞌni ña ka̱tón i̱ nda̱koo ña ta na̱kundichi nda̱kú ña,
ta noꞌni ña ka̱tón ñii ñii ndóꞌó xi̱no nduu ndiꞌi ña no̱o̱ noꞌni ña ka̱tón i̱,
ta xi̱kuxítí ndiꞌi ña no̱o̱ noꞌni ña ka̱tón i̱ ―káchí ta̱José.
8 Ta saá nda̱kuii̱n nata̱a ñani ra,
káchí na saá xíꞌin ra:
―¿Án ndixa ví xáni si̱ni̱ ún ndí yóꞌó kuu ta̱a ta̱ kaꞌnda chiño no̱o̱ ndi̱?
―káchí na.
Ta saá ndeé ka̱ ni̱saa̱ ini na xíni na ra xa̱ꞌa̱ ña ni̱xa̱ní ra ta xa̱ꞌa̱ ña nda̱to̱ꞌon ra xíꞌin na.
9 Ta saá tuku ni̱xa̱ní ta̱José inka̱ xa̱ni,
ta nda̱to̱ꞌon tuku ra ña xíꞌin nañani ra,
káchí ra saá:
―Koni̱ so̱ꞌo ndó,
tuku ni̱xa̱ní i̱,
ta ni̱xa̱ní i̱ ndí xi̱ni i̱ ño̱ꞌo xíꞌin yo̱o̱ xíꞌin inka̱ u̱xu̱ ñii ki̱mi,
ta xi̱kuxítí ño̱ꞌo xíꞌin yo̱o̱ xíꞌin u̱xu̱ ñii ki̱mi no̱o̱ i̱ ―káchí ra.
10 Ta ndi̱ꞌi nda̱to̱ꞌon ta̱José xa̱ni ña ni̱xa̱ní ra xíꞌin yivá ra ta xíꞌin nañani ra,
ta saá yivá ra ku̱téé ra ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin ta̱José,
káchí ra saá:
―¿Yukía̱ kóni kachí ini ún xíꞌin ña xa̱ni ni̱xa̱ní ún?
¿Án xáni si̱ni̱ ún ndí yi̱ꞌi̱ xíꞌin siꞌí ún xíꞌin nañani ún ñii ki̱vi̱ va̱xi koni̱ ñóꞌó kuxítí ndi̱ no̱o̱ ún?
―káchí yivá ra.
11 Ta nañani ta̱José ndeé ní ka̱ chíkaa̱ na ña kuíni̱ ini na xíni na ra;
ta yivá ra xáni ní ini ra xa̱ꞌa̱ ña ni̱xa̱ní ta̱José.
12 Ta saá ñii ki̱vi̱ ke̱e nañani ta̱José kua̱ꞌa̱n na no̱o̱ ñoꞌo̱ ñoo Siquem,
no̱o̱ yóo yita kaxaꞌan ndikachi xíꞌin ti̱súꞌu̱ sa̱na̱ yivá na.
13 Ta ni̱yaꞌa loꞌo ki̱vi̱,
ta ta̱Jacob ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin sa̱ꞌya ra ta̱José,
káchí ra saá:
―Kúnda̱a̱ ini ún ndí nañani ún ndóo na yatin Siquem,
ndáa na ndikachi xíꞌin ti̱súꞌu̱.
Ta vitin tiꞌví i̱ yóꞌó ko̱ꞌo̱n ún koto ún ndasaá yóo nañani ún ―káchí ra.
―Va̱ꞌa,
tata yivá i̱,
kasa ndivi i̱ ña kóni ún ―káchí ta̱José,
nda̱kuii̱n ra.
14 Ta ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Jacob:
―Va̱ꞌa,
kuáꞌa̱n ún ta koto ún ndasaá yóo nañani ún,
ta ndasaá yóo ndikachi xíꞌin ti̱súꞌu̱,
ta kama ní ndikó ún ndato̱ꞌon ún xíꞌin i̱ ―káchí ra.
Ta yoso̱ ñoo Hebrón táku̱ ta̱Jacob ki̱vi̱ ti̱ꞌví ra ta̱José kua̱ꞌa̱n ra,
ta ni̱xaa̱ ta̱yóꞌo ñoo Siquem.
15 Ta̱José xíka ra yóꞌo ta kaa̱,
nándukú ra nañani ra ta ni̱‑kuchiño naníꞌi ra na.
Ta saá ñii ta̱a na̱kutáꞌan xíꞌin ra,
ta ta̱a yóꞌo ni̱nda̱ka̱ to̱ꞌon ñaꞌá ra:
―¿Yukía̱ xíka ún nándukú ún?,
ta̱loꞌo ―káchí ta̱a yóꞌo.
16 ―Tata,
nañani i̱ xíka i̱ nándukú i̱.
Xáku ndáꞌví i̱ no̱o̱ ún sanáꞌa ún yi̱ꞌi̱ míkía̱ ndóo nañani i̱ ndáa na ndikachi xíꞌin ti̱súꞌu̱ ―káchí ta̱José,
nda̱kuii̱n ra.
17 Ta nda̱kuii̱n ta̱yóꞌo,
káchí ra saá:
―Xa ke̱e na kua̱ꞌa̱n na.
Ta xi̱ni̱ so̱ꞌo i̱ saá ni̱ka̱ꞌa̱n na:
“Koꞌyo̱ ñoo Dotán”,
ka̱chí na ―káchí ta̱a yóꞌo.
Ta saá ta̱José na̱kiꞌin ra kua̱ꞌa̱n ra nandukú ra nañani ra,
ta na̱níꞌi ra nayóꞌo yatin ñoo Dotán.
18 Ta nañani ra xi̱ni na va̱xi ra a̱nda̱ xíká,
ta o̱n ta̱ꞌán ka̱ kixaa̱ yatin ra no̱o̱ na,
ta ni̱ka̱ꞌa̱n táꞌan na ndasaá koo kaꞌni na ra.
19 Ta ni̱ka̱ꞌa̱n xíꞌin táꞌan na,
káchí na saá:
―¡Koto yó,
kaa̱ va̱xi ta̱ xání ní!
20 Naꞌa ndó ná kaꞌni yó ra;
ta saá chikaa̱ yó yi̱kí ko̱ñu ra ini pozo,
ta ndato̱ꞌon yó xíꞌin yivá yó:
“Ñii kiti̱ yukú xa̱xi rí ta̱José”,
kachí yó.
¡Ta saá koto yó yukía̱ keta kundoꞌo ra xíꞌin ña ni̱xa̱ní ra!
―káchí na.
21 Tá xi̱ni̱ so̱ꞌo ñani na ta̱Rubén ña ni̱ka̱ꞌa̱n na,
ta ta̱Rubén kóni ra saka̱ku ra ta̱José no̱o̱ nañani ra,
ta káchí ra saá:
―O̱n kaꞌni yó ra.
22 O̱n kata ndó ni̱i̱ ra.
Ta va̱ꞌa ka̱ ná chikaa̱ ndó ra ini pozo ña yóo yuku̱ yi̱chí yóꞌo,
ta o̱n satakuéꞌe̱ ndó yi̱kí ko̱ñu ra ―káchí ra xíꞌin nañani ra.
Ta̱Rubén ni̱ka̱ꞌa̱n ra saá xíꞌin nañani ra,
chi chi̱kaa̱ ini ra ndikó ra tava seꞌé ra ta̱José xa̱ꞌa̱ ña noꞌo̱ ta̱yóꞌo no̱o̱ yivá ra.
23 Tá ni̱xaa̱ ta̱José no̱o̱ ndóo nañani ra,
ta ti̱in na ra ta ta̱va na tiko̱to̱ ña livi ndíxin ra,
24 ta chi̱kaa̱ na ra ini pozo,
ta ña yi̱chí,
no̱o̱ o̱n ko̱ó takuií ñóꞌo kúu pozo yóꞌo.
25 Ta xi̱kundo̱o na xíxi na.
Ta saá xi̱ni na va̱xi kua̱ꞌa̱ ní ni̱vi na síkó,
naMadiánb kúu na,
na ke̱e yuku̱ Galaad,
ta va̱xi tícamello sa̱na̱ na ndíso rí nduta̱ tá xáꞌan támi xíꞌin bálsamo xíꞌin mirra,
ña kua̱ꞌa̱n na si̱kó na no̱o̱ ni̱vi no̱o̱ ñoꞌo̱ Egipto.
26 Ta ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Judá xíꞌin nañani ra,
káchí ra saá:
―O̱n ko̱ó ñava̱ꞌa nakiꞌin yó xa̱ꞌa̱ ña kaꞌni yó ñani yó,
ta chikaa̱ seꞌé yó ña ke̱ꞌé yó xíꞌin ra.
27 Va̱ꞌa ka̱ ná si̱kó yó ra ndaꞌa̱ naMadián,
no̱o̱ ña kaꞌni yó ra,
chi ñani mi̱i yó kúu ra,
ta ñii ni̱i̱ kómí ra xíꞌin yó ―káchí ta̱Judá.
Ta saá nañani ra ki̱ndo̱o yuꞌú na xíꞌin ra,
28 tá mií va̱xi na síkó,
ta nañani ta̱José ni̱xa̱ꞌa̱n na ta̱va na ra ini pozo,
ta ni̱si̱kó na ra ndaꞌa̱ naMadián,
ki̱ꞌin na o̱ko̱ si̱ꞌún ñaplata xa̱ꞌa̱ ra.
Ta saá kua̱ꞌa̱n ta̱José xíꞌin na síkó yóꞌo nda̱ ñoo Egipto.
29 Ta saá ndi̱kó ta̱Rubén ni̱xa̱ꞌa̱n ra no̱o̱ yóo pozo,
ta ni̱‑naníꞌi ka̱ ra ta̱José ini pozo yóꞌo,
ta nda̱ta ra tiko̱to̱ ra ña kúchuchú ní ini ra.
30 Ta saá ndi̱kó ra kua̱ꞌa̱n ra no̱o̱ ndóo nañani ra,
ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin na:
―¡O̱n ko̱ó ka̱ ta̱loꞌo José nákaa̱ ini pozo!
¿Yukía̱ keꞌé i̱,
ta yukía̱ ndato̱ꞌon i̱ xíꞌin yivá yó vitin?
―káchí ra xíꞌin nañani ra.
31 Ta saá nañani ra ti̱in na tiko̱to̱ ña xi̱ndixin ta̱José,
ta sa̱kuchu na ña xíꞌin ni̱i̱ títi̱súꞌu̱ loꞌo tí xa̱ꞌni na;
32 ta níꞌi na tiko̱to̱ yóꞌo kua̱ꞌa̱n noꞌo̱ na no̱o̱ yivá na,
ta ndi̱xaa̱ na ta ni̱ka̱ꞌa̱n na xíꞌin yivá na,
káchí na saá:
―Tata,
na̱níꞌi ndi̱ tiko̱to̱ yóꞌo.
Vitin koto va̱ꞌa ún án ndixa tiko̱to̱ sa̱ꞌya ún kúu ña ―káchí na.
33 Ta ta̱Jacob na̱koni ra ña,
ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra:
―¡Ndixa tiko̱to̱ sa̱ꞌya i̱ kúu ña!
¡Kiti̱ tíyukú sa̱kuáchi rí ra ta xa̱xi rí ra!
34 Ta saá ta̱Jacob nda̱ta ra tiko̱to̱ ra,
ta na̱kundixin ra inka̱ tiko̱to̱ ndayí no̱o̱,
ña kúchuchú ní ini ra,
ta kua̱ꞌa̱ ní ki̱vi̱ kúchuchú ini ra ta xáku ra xa̱ꞌa̱ ña ni̱xiꞌi̱ sa̱ꞌya ra.
35 Ta ndiꞌi sa̱ꞌya ra,
ta̱a xíꞌin ñaꞌa̱,
ni̱xaa̱ na no̱o̱ ra ña ndasa va̱ꞌa na ini ra,
ta ta̱Jacob ni̱‑xiin ra sandúva̱ꞌa na ini ra,
ta víꞌí ka̱ xáku ra xa̱ꞌa̱ sa̱ꞌya ra,
káchí ra saá:
―Kuchuchú ní ini i̱ xa̱ꞌa̱ sa̱ꞌya i̱ a̱nda̱ kixaa̱ ki̱vi̱ ko̱ꞌo̱n i̱ nakutáꞌan i̱ xíꞌin ra no̱o̱ yóo na ni̱xiꞌi̱ ―saá xáku ta̱Jacob xa̱ꞌa̱ sa̱ꞌya ra.
36 Tá nata̱a naMadián ni̱xaa̱ na ñoo Egipto,
ta ni̱si̱kó na ta̱José no̱o̱ ñii ta̱a na̱ní Potifar,
ta̱ kúu ñii ta̱ kísa chiño xíꞌin ta̱Faraón ta̱rey ñoo Egipto.
Ta ta̱Potifar kúu ta̱a ta̱ xáꞌnda chiño no̱o̱ natropa na ndáa veꞌe chiño ta̱Faraón.