30
Tá ñáRaquel kúnda̱a̱ ini ñá o̱n ki̱ví koo sa̱ꞌya ñá xíꞌin ta̱Jacob,
ta ki̱xáꞌá kuíni̱ ini ñá xíni ñá ki̱ꞌvi̱ ñá ñáLea,
ta ni̱ka̱ꞌa̱n ñá xíꞌin yii̱ ñá:
―Taxi ún sa̱ꞌya i̱,
chi tá o̱n kóo sa̱ꞌya i̱ kaku ta kivi̱ i̱ ―káchí ñá.
2 Ta ta̱Jacob ni̱saa̱ ini ra ña xi̱ni̱ so̱ꞌo ra ña ni̱ka̱ꞌa̱n ñá,
ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra saá:
―¿Án yi̱ꞌi̱ kúu Ndios?
Ndios kúu ta̱ o̱n xi̱in taxi koo sa̱ꞌya ún ―káchí ra.
3 Ta ni̱ka̱ꞌa̱n ñáRaquel xíꞌin ra:
―Vitin taxi i̱ ñáBilha ñá kísa chiño no̱o̱ i̱,
ña koo ún xíꞌin ñá.
Tá kaku sa̱ꞌya ñá,
ta nda̱tán koo sa̱ꞌya mi̱i i̱,
saá koo na ―káchí ñá.
4 Ta saá ñáRaquel ta̱xi ñá ñáBilha ndaꞌa̱ ta̱Jacob.
Ta ta̱Jacob ni̱ki̱si̱n ra xíꞌin ñáBilha,
5 ta ni̱ke̱e sa̱ꞌya ñá,
ta ka̱ku ñii sa̱ꞌya ñá xíꞌin ra.
6 Ta saá ni̱ka̱ꞌa̱n ñáRaquel,
káchí ñá saá:
“Ndios xi̱ni̱ so̱ꞌo ra ña ndu̱kú i̱ no̱o̱ ra,
ta ta̱xi ra ñii sa̱ꞌya i̱ ndaꞌa̱ i̱”,
káchí ñá.
Ta saá sa̱kunaní ñá ra Dan.a
7 Ta tuku ni̱ke̱e sa̱ꞌya ñáBilha,
ta ka̱ku inka̱ sa̱ꞌya ñá xíꞌin ta̱Jacob,
8 ta ñáRaquel ni̱ka̱ꞌa̱n tuku ñá:
“Ka̱ni táꞌan i̱ xíꞌin ki̱ꞌvi̱ i̱ ta ku̱ndeé i̱ no̱o̱ ñá”,
káchí ñá.
Ta saá sa̱kunaní ñá ra Neftalí.b
9 Ta xi̱to ñáLea ña o̱n kaku ka̱ sa̱ꞌya ñá,
ta ndaꞌa̱ ta̱Jacob ta̱xi ñá ñáZilpa xa̱ꞌa̱ ña kuu ñá ñásíꞌí ra,
ñáyóꞌo kúu ñá kísa chiño no̱o̱ ñáLea.
10 Ta saá ka̱ku sa̱ꞌya ñáZilpa xíꞌin ta̱Jacob,
11 ta ñáLea ni̱ka̱ꞌa̱n ñá:
“Ke̱e va̱ꞌa i̱”,
káchí ñá.
Ta saá sa̱kunaní ñá ta̱loꞌo Gad.c
12 Ta tuku ka̱ku inka̱ sa̱ꞌya ñáZilpa xíꞌin ta̱Jacob,
13 ta káchí ñáLea:
“Kúsii̱ ní ini i̱.
Chi inka̱ násíꞌí ka̱ꞌa̱n ná xíꞌin i̱ ñá si̱i̱ ini kúu i̱”,
káchí ñá.
Ta saá sa̱kunaní ñá ta̱loꞌo Aser.d
14 Ñii ki̱vi̱ ña nákaꞌnda na trigo,
ke̱e ta̱Rubén kua̱ꞌa̱n ra yuku̱,
ta na̱níꞌi ra kui̱ꞌi na̱ní mandrágora,e
ta saá níꞌi ra rí ta̱xi ra ndaꞌa̱ siꞌí ra ñáLea.
Tá ñáRaquel xi̱ni ñá kui̱ꞌi yóꞌo,
ta ni̱ka̱ꞌa̱n ñá xíꞌin ñáLea,
káchí ñá saá:
―Keꞌé ún ñava̱ꞌa taxi ún ndaꞌa̱ i̱ loꞌo kui̱ꞌi mandrágora tí níꞌi sa̱ꞌya ún ki̱xaa̱ ra ―káchí ñá.
15 Ta ñáLea nda̱kuii̱n ñá,
káchí ñá:
―Xa ki̱ndaa ún yii̱ i̱.
Ta vitin kóni ún kindaa ún mandrágora tí ta̱xi sa̱ꞌya i̱ kaxi i̱ ―káchí ñá.
Ta saá ni̱ka̱ꞌa̱n ñáRaquel xíꞌin ñá:
―Tá taxi ún kui̱ꞌi mandrágora ndaꞌa̱ i̱,
ta va̱ꞌa ku̱su̱n ta̱Jacob xíꞌin ún ñoó vitin ―káchí ñá.
16 Ta xikuaa yóꞌo ndi̱kó ta̱Jacob ni̱xa̱ꞌa̱n ra yuku̱,
ta ñáLea na̱kutáꞌan ñá xíꞌin ra,
ta ni̱ka̱ꞌa̱n ñá saá xíꞌin ra:
―Ñoó vitin ku̱su̱n ún xíꞌin i̱,
chi cha̱ꞌvi i̱ xa̱ꞌa̱ ún xíꞌin kui̱ꞌi mandrágora tí ka̱ya sa̱ꞌya i̱ yuku̱ ―káchí ñáLea.
Ta saá mi̱i ñoó yóꞌo ta̱Jacob ni̱ki̱si̱n ra xíꞌin ñáLea,
17 ta ni̱ke̱e sa̱ꞌya ñá,
ta ka̱ku sa̱ꞌya ñá ta̱o̱ꞌo̱n,
chi Ndios xi̱ni̱ so̱ꞌo ra ña ndu̱kú ñá no̱o̱ ra.
18 Ta ni̱ka̱ꞌa̱n ñáLea saá:
“Ndios ta̱xi ra ñava̱ꞌa ndaꞌa̱ i̱ chi ta̱xi i̱ ñá kísa chiño no̱o̱ i̱ ndaꞌa̱ yii̱ i̱”,
káchí ñá.
Ta saá sa̱kunaní ñá ta̱loꞌo Isacar.f
19 Ta tuku ni̱ke̱e sa̱ꞌya ñá,
ta ka̱ku sa̱ꞌya ñáLea ta̱i̱ño̱ xíꞌin ta̱Jacob,
20 ta ni̱ka̱ꞌa̱n ñá saá:
“Ndios sa̱níꞌi ra yi̱ꞌi̱ ñii ñava̱ꞌa ní.
Ta vitin yii̱ i̱ chinóo ka̱ ra ñato̱ꞌó i̱ ta koo yatin ka̱ ra xíꞌin i̱,
chi xa yóo i̱ño̱ ta̱a sa̱ꞌya i̱ xíꞌin ra”,
káchí ñá.
Ta saá sa̱kunaní ñá ta̱loꞌo Zabulón.g
21 Ta saá ñáLea ka̱ku ñii ñaꞌa̱ sa̱ꞌya ñá,
ta sa̱kunaní ñaꞌá ñá Dina.
22 Ta Ndios na̱káꞌán ra xa̱ꞌa̱ ñáRaquel;
xi̱ni̱ so̱ꞌo ra ña ndúkú ñá no̱o̱ ra,
ta ta̱xi ra koo sa̱ꞌya ñá.
23 Ta ni̱ke̱e sa̱ꞌya ñá,
ta ka̱ku sa̱ꞌya ñá ta̱no̱ó,
ta ni̱ka̱ꞌa̱n ñá saá:
“Ndios ki̱ndaa ra ña kúkaꞌan no̱o̱ i̱ ña o̱n ko̱ó sa̱ꞌya i̱”,
káchí ñá.
24 Ta sa̱kunaní ñá ta̱loꞌo yóꞌo José,h
káchí ñá saá:
“Ná taxi Ndios inka̱ sa̱ꞌya i̱ ndaꞌa̱ i̱.”
Ñayóꞌo káꞌa̱n xa̱ꞌa̱ ndasaá sa̱ndáꞌví táꞌan ta̱Jacob xíꞌin ta̱Labán
25 ÑáRaquel ka̱ku sa̱ꞌya ñá ta̱José,
ta ni̱yaꞌa loꞌo ki̱vi̱,
ta ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Jacob xíꞌin ta̱Labán:
―Tata,
vitin taxi ún ña ndikó i̱ noꞌo̱ i̱ ñoo i̱.
26 Taxi ún nasa̱ꞌya i̱ xíꞌin násíꞌí i̱ ndaꞌa̱ i̱ chi xa̱ꞌa̱ nayóꞌo xa ki̱sa chiño i̱ no̱o̱ ún,
ta vitin taxi ún noꞌo̱ i̱.
Chi xíni̱ va̱ꞌa ún ndí va̱ꞌa ní ki̱sa chiño i̱ no̱o̱ ún,
tata ―káchí ra.
27 Ta ta̱Labán nda̱kuii̱n ra,
káchí ra saá:
―Ta ndúkú i̱ ñava̱ꞌa no̱o̱ ún ña kindo̱o ka̱ loꞌo ún xíꞌin i̱,
tata.
Saá chi xa kúnda̱a̱ ini i̱ ndí xa̱ꞌa̱ yóꞌó Ndiosi kéꞌé ra ñava̱ꞌa xíꞌin i̱.
28 Ta vitin ka̱ꞌa̱n ún xíꞌin i̱ ndasaá kóni ún koo yaꞌvi ún,
ta ndixa taxi i̱ ña ndaꞌa̱ ún,
tata ―káchí ra.
29 Ta saá ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Jacob xíꞌin ra:
―Tata,
xíni̱ va̱ꞌa ún ndasaá ki̱sa chiño i̱ no̱o̱ ún,
ta xi̱ndaa i̱ kiti̱ sa̱na̱ ún.
30 Loꞌo ñava̱ꞌa kómí ún ki̱vi̱ ki̱xaa̱ i̱ yóꞌo,
ta vitin ndeé ní xa̱ꞌno ñakuíká ún;
nda̱ ki̱vi̱ ki̱xáꞌá i̱ kísa chiño i̱ no̱o̱ ún,
nda̱ ki̱vi̱ saá ki̱xáꞌá Ndios kéꞌé ra ñava̱ꞌa xíꞌin ún;
ta vitin,
¿án o̱n vása va̱ꞌa kixáꞌá i̱ kasa chiño i̱ xa̱ꞌa̱ naveꞌe mi̱i i̱?
―káchí ta̱Jacob.
31 ―¿Ndasaá kóni ún ña chaꞌvi i̱ yóꞌó?
―tuku ni̱nda̱ka̱ to̱ꞌon ta̱Labán ra.
Ta nda̱kuii̱n ta̱Jacob:
―Tata,
o̱n chaꞌvi ún yi̱ꞌi̱.
Táná kasa ndivi ún to̱ꞌon yóꞌo ña ndúkú i̱ no̱o̱ ún,
ta saá kundaa ka̱ i̱ ndikachi xíꞌin ti̱súꞌu̱ sa̱na̱ ún.
32 Ñayóꞌo kúu ña ndúkú i̱ no̱o̱ ún:
vitin taxi ún ña ki̱ꞌvi ma̱ꞌñó i̱ kiti̱ sa̱na̱ ún,
ta taꞌví i̱ ndikachi tí kuíín xíꞌin ti̱súꞌu̱ tí kuíín xíꞌin ndikachi tí to̱ón.
Ta ndiꞌi tí tava síín i̱ yóꞌo kuu yaꞌvi i̱.
33 Tata,
nda̱ ndá ki̱vi̱ kóni ún va̱ꞌa kixi ún koto ún kiti̱ tí na̱ka̱xin i̱,
ta saá kunda̱a̱ ini ún o̱n vása ní‑sandáꞌví i̱ yóꞌó.
Tá ma̱ꞌñó kiti̱ sa̱na̱ i̱ naníꞌi ún ti̱súꞌu̱ tí o̱n vása kuíín án ndikachi tí o̱n vása to̱ón,
ta saá kunda̱a̱ ini ún tí ki̱sa kuíꞌná i̱ no̱o̱ ún kúu rí ―káchí ta̱Jacob.
34 Ta ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Labán xíꞌin ra:
―Va̱ꞌa va.
Ná koo ña nda̱tán ni̱ka̱ꞌa̱n mi̱i ún ―káchí ra.
35 Tá mií ki̱vi̱ yóꞌo ta̱Labán ta̱ꞌví ra ndiꞌi ti̱súꞌu̱ chée tí kuíín,
xíꞌin ndiꞌi ti̱súꞌu̱ siꞌí tí kuíín,
xíꞌin ndiꞌi ti̱súꞌu̱ tí kómí kuiti loꞌo ña yaa ñii̱ rí,
ta ta̱ꞌví ra ndiꞌi ndikachi tí to̱ón,
ta ta̱xi ra ndiꞌi kiti̱ yóꞌo ndaꞌa̱ nasa̱ꞌya ra ña kundaa na rí.
36 Ta ta̱Labán xíꞌin nasa̱ꞌya ra ke̱e na no̱o̱ ni̱xi̱yo ta̱Jacob ta kua̱ꞌa̱n na,
ta ni̱xaa̱ na ñii xiiña ña kúu u̱ni̱ ki̱vi̱ ñaxíká,
ta ni̱xaa̱ kiti̱ sa̱na̱ na xíꞌin na.
Ta ta̱Jacob ki̱ndo̱o ra ndáa ra tí ni̱ndo̱o sa̱na̱ ta̱Labán.
37 Ta saá ta̱Jacob xa̱ꞌnda ra ndaꞌa̱ yito̱n tón álamo,
xíꞌin tón almendroj xíꞌin tón castaño,
ta ta̱va ra nda̱kua̱ sa̱ta̱ nó ña nati̱vi yaa sa̱ta̱ nó.
38-39 Ta saá káta ndichi ra tón ta̱va ra nda̱kua̱ sa̱ta̱ no̱o̱ va̱xi kiti̱ sa̱na̱ ta̱Labán koꞌo rí takuií,
ta xíto rí tón yito̱n yóꞌo.
Ta saá nákutáꞌan tíchée xíꞌin tísiꞌí;
ta ki̱vi̱ kaku sa̱ꞌya rí ka̱ku tí kuíín xíꞌin tí kómí chi̱chi sa̱ta̱.
40 Ta saá ta̱Jacob ta̱va ra tíkiti̱ válí tí kuíín xíꞌin tí to̱ón yóꞌo,
ta sa̱nakutáꞌan ra rí xíꞌin kiti̱ sa̱na̱ mi̱i ra.
Ña̱kán ki̱xáꞌá xína̱ kiti̱ sa̱na̱ ta̱Jacob,
ta ndóo síín rí no̱o̱ kiti̱ sa̱na̱ ta̱Labán.
41 Ndiꞌi saá yichi̱ ki̱vi̱ nákutáꞌan kiti̱ tí nduꞌu̱ ní xíꞌin táꞌan rí ña koo sa̱ꞌya rí,
ta ta̱Jacob tuku káta ndichi ra yito̱n tón ta̱va ra nda̱kua̱ sa̱ta̱,
yíta nó no̱o̱ xíꞌi rí takuií,
ta saá xíto rí yito̱n yóꞌo ki̱vi̱ nákutáꞌan rí ña kaku sa̱ꞌya rí.
42 Ta ki̱vi̱ va̱xi kiti̱ tí leke kóni ña nakutáꞌan rí ña kaku sa̱ꞌya rí,
ta o̱n vása káta ndichi ra yito̱n no̱o̱ rí.
Ña̱kán tí leke ní kóni kúu sa̱na̱ ta̱Labán,
ta kiti̱ tí nduꞌu̱ ní kúu sa̱na̱ mi̱i ta̱Jacob.
43 Xa̱ꞌa̱ ñayóꞌo ku̱kuíká ní ta̱Jacob ta ni̱to̱nda̱a ra xi̱komí ra kua̱ꞌa̱ ní ndikachi xíꞌin ti̱súꞌu̱,
xíꞌin tícamello,
xíꞌin tíburro sa̱na̱ ra,
ta xi̱komí ra kua̱ꞌa̱ ní ni̱vi na ki̱sa chiño no̱o̱ ra,
nata̱a xíꞌin náñaꞌa̱.