Sema Mapteng A Chamag A Insolat
JOHN
Sema Maypangkep Niyay A Dibcho
Sema engisolat niyay a dibcho, si John a anak Zebedee a disipolon Jesus. Chiya dibcho, iyanngaran si John na disipolon ensemek Jesus. Sema karakelan a naengachal na Biblia, nakigwan cha i iyaysolat ja dibcho nonta A.D. 90-100 emo la. Say kagol John a engisolathan niyay, say patien ira na manbesa i si Jesus i Mengisalakan a Anak Afo Chiyos, et say babaen niwa pamati red si-katho, gwara did si-kariy biyag a nagwariy pengingkaan to (John 20:31).
Chiwa kapoanan na dibcho, kigwan to i si Jesus, si-kathos Esel. Kigwan to ngod man i man-inges i ogadin Jesus tan ogadin Afo Chiyos. Et ingwanggwang John i pithon milagron imag Jesus a mengibiybiy na kinachiyos to. Sema iren pithon milagro, sejay: 1) inpanbalin toy chanom na adak (2:1-11), 2) inpamapteng toy anak na ofisiyal (4:46-54), 3) ingkal toy sahit na dahid Bethzatha (5:1-18), 4) pikan toy esolok a dimen dibon too (6:1-13), 5) iyan-ahad cha tapow na chanom (6:16-21), 6) ingkal toy korab na too (9:1-7), tan 7) inpanpawil tos Lazarus (11:1-44). Dima iren ja milagro ket, iyaysolat chiya dibcho bengat.
Say sa-ki pay a insolat John chiyay, sema kigwan Jesus maypangkep na kinachiyos tan obda tho. Kaspangarigan, in-arig Jesus i angel tod mekan (6:35), silow (8:12), pasbol (10:7), tan chalan (14:6).
Sema Iyaysolat
Si Esel a iyanbalin na too 1:1-18
Si John a Naemonjag tan sema iren pilmiron disipolon Jesus 1:19-51
Sema obden imag Jesus cha sangoanan na chakel a too, pati sema iren milagro tan toro-toro tho 2:1—12:50
Sema intoro-toron Jesus ired ma disipolos to nonta kaonoran a akow to 13:1—17:26
Sema ingkathiy Jesus 18:1—19:42
Sema inpanpawil Jesus tan sema inpanpara-parang tod too 20:1—21:25