José yukuna marí
37
E kaja Jacob yuriro raraꞌapá michú ñakajelami nakú, Canaán teꞌeré e. 2 Marí Jacob yaní yukuna:
Diecisiete jarechí cha José iꞌimaká wakajé, rilamáraꞌake ovéjana rejena waꞌaté. Jacob luna waꞌaté jápajeño, Bilhá, Zilpá, kele yaní waꞌaté rijápake. Puꞌuwaré wani nalaꞌajíkano, raú José arukátakerino neká naraꞌapá Jacobjlo.
3 José mothoꞌoká iꞌimaká wakajé, kaja phíyuꞌuke wani raraꞌapá iꞌimaká, ñakele riwátake riꞌirí José, ajopana riyani chaje íkiꞌika. Ñakele raꞌá rijló aꞌarumakaji palá nojé wani, kalajnere nojé. 4 Marí ke rejena amájika aú naraꞌapá wátajika riká nachaje, napechu iꞌimaké chapú rinaku, unká kaja najalákake riká.
5 E apú wakajé José tapúnaꞌari lapí. Muní ke lapiyami, riꞌimaká rejénajlo ritapú yukuna, raú richaje wani napechu iꞌimaká chapú rinaku, rimakale najló:
6 —Jemaꞌá, nuꞌumajika ijló mékeka nutapúniꞌichaka lapí iꞌimichaka yukuna. 7 Nutapú nomicha piyukeja weꞌemichaka wamena eꞌiyá trigo jepoꞌotákana nakú, marí keno imujulákano. E nomicha nopoꞌotíyaje jáchoꞌochako; ilé jepoꞌotíyaje eꞌiyayá, táraꞌajo puꞌukú. Eyá ileꞌejé lapiꞌicharo rinakojé chipu, chipu ke, pakuweꞌeló ileꞌejé lámiꞌichako rinakojé. Iná lámaꞌako iná wakáraꞌajeri jimaje, iná iphákale raꞌapí, ke kaja jepoꞌotíyaje lámiꞌichako nopoꞌotíyaje jimaje, ke nutapúniꞌichaka.
8 Raú rejena kemaño rijló:
—¿Meke chi pipechu ta pinakuwá: “Nuká iꞌimajeri nawakáraꞌajeri”, ke?
Raú chaje wani napechu iꞌimaká rinaku chapú. Unká kaja paala riꞌimaká nanaku mékeka riꞌimaká riyukuna najló, raú kaja chapú napechu iꞌimaká rinaku. 9 E apú wakajé ritapúnaꞌa piño lapí. Riꞌimá piño riyukuna rejénajlo, rimá najló:
—¿E iweꞌepika mékeka nutapúniꞌichaka lapí iꞌimichaka? Nutapú nomicha kamú, keri, kecha pajluwa iphata jiꞌimaji nakojé kele iwijrina. Neká lámiꞌichaño nujimaje. Iná lámaꞌako iná wakáraꞌajeri jimaje, ke kaja najlámiꞌichako nujimaje.
10 Ilé ke riꞌimaká ritapú yukuna rejena, raraꞌapajlo waꞌaté aú, raraꞌapá akhaꞌarí riká, rimá rijló:
—¿Na tapuna chi kele pitapúniꞌicha? ¿Meke chi pipechu ta pinakuwá? “Nuchiꞌiná, nojena waꞌaté, lámaꞌajeño kaja nujimaje iꞌimajika ñaké”, ¿ke chi pipechu wanaku?
11 Chapú rejena pechu iꞌimajika rinaku. Raraꞌapá iꞌijnatákerino ripéchuwa nakaje rimájikare najló nakú.
Rejena aꞌaká José ajopánajlo riwemí aú yukuna marí
12 E apú wakajé José ejena iꞌijnaño Siquem ejo, naraꞌapá pirana ovéjana waꞌaté, napirana kulákaloje naꞌajnewá rewá penaje. 13 Júpija kemachi neꞌemaká re, e naraꞌapá kemari Josejlo:
—Pemaꞌá, re pejena yaꞌajnó ovéjana lamáraꞌakana nakú Siquem e, ñakele nuwata piꞌijnaká rejo, 14 pamákaloje mékeka pejena rewá, ovéjana waꞌaté. Rejomi pipaꞌataje nojló nayukuna majó.
Ipuré jiwami neꞌemakare ee ií iꞌimari Hebrón. Reyá José iꞌijnari ají ke yaꞌajnaje nápumichu, iphari Siquem yámojo, 15 eꞌiyonaja rikapichó rewá. Puꞌutheni chuwá rikulá neká ají ñoꞌojó, ají ñoꞌojó ke. Rewá pajluwaja reyaje amaka riká, rimá rijló:
—¿Na pikulá?
16 —Nojena nukulá. ¿E pimakajla nojló mérekeka nalamáraꞌaka napirana ovéjana?
17 Rimá:
—Kaja naꞌapá maáreya. Nomaꞌá nemaká iꞌimaká: “Dotán ejo waꞌapaje”, ke.
E raꞌapá piño nápumichu nakulákana nakú Dotán ejo. 18 Kaja ewaja ramá neká jukaya, raú rimataꞌá ají ke nalokoꞌopani. E namá riká waíchaka. Unká chiyó riphá nanaku, napuraꞌó pajwaꞌatéchaka rinókana nakú. 19 Nemá pajlokaka:
—¡Iyakaꞌo, ilé tapúnaꞌakachi ta waícha! 20 Iꞌijná wenótachi riká ta, rejomi wakaꞌajé ritami ta ulawí chojé. Kéchami wemájika rinaku: “Yawi ejaꞌawá eꞌiyowaje nori riꞌimaká michú”, eyá wamaje na penájeka ritapúnaꞌakare iꞌimajika —ke napuraꞌakó pajwaꞌatéchaka.
21 Eꞌiyonaja neꞌewé Rubén, pheꞌejrí riꞌimaká, jemaꞌarí napuraꞌakó pajwaꞌatéchaka. Unká napechu ke kalé ripechu iꞌimaká rinaku aú riwata riꞌimatákana naliyá, e rimá najló:
—Wenóniña riká. 22 Unká ejátalaje teꞌerí rírami aú. Riká ulawí, desierto chu iꞌimakare, chojé ikaꞌá riká. Ilaꞌaniña ta riká chapú.
Rubén kemari najló ilé ke, riwátakale riꞌimatákana naliyá, ripaꞌakóloje piño rapumí chuwá raraꞌapá ejo. 23 Kaja ewaja José iphari rejena nakú. Riphaka nanaku penájeja nakaꞌaká rinakiyá raꞌarumaká kalajnéreni. 24 Kéchami napataká riká, rejomi nakaꞌá riká ulawí juniphuni chojé. Juni jamoꞌokelana penájemi riꞌimaká, riká chojé nakaꞌá riká. Unká juni iꞌimalá richu, makajreni riꞌimaká. 25 Rejomi nayaꞌo, najñákaloje naꞌajnewá penaje. Najñaka naꞌajnewá eꞌiyowá ke, namaka ajopana inaꞌukena keñoꞌótako majó. Galaad teꞌeré eyájena neꞌemaká, chaꞌapá neꞌemaká. Ismael michú lakénami nakiyana neꞌemaká. Kajrú nacaméllotena janapika naleꞌejépela. Pujana puꞌumé amarí, mirra, kaje maká najñaꞌá najwaꞌató Egipto teꞌeré ejo. 26 Namaka aú neká waíchaka, Judá kemari rejénajlo:
—¿Na penaje chi wawata weꞌewé nókana? Wenókela riká, unká méñoꞌojo wamichoꞌotálajla wachayo. 27 Palani waꞌaká riká ileruna, Ismael michú lakénami, waíchañojlo riwemí aú. Weꞌewé ta riká, unká naje kalé wenó riká.
—Ke joꞌó —ke nemaká.
28 E kaja leꞌejepelaji minaná, Madián teꞌeré eyájena (madianítana), jaꞌapaka nawaꞌayá. Rejéchami rejena jáchoꞌotaka neꞌewé ulawí chiyá, naꞌakáloje riká Ismael michú lakénamijlo (ismaelítana) penaje. Najló naꞌá riká, eyá neká aꞌañó riwemí najló pajluwa inaꞌuké leꞌejé kele ñóꞌopeka liñeru, plata nakiyá laꞌakanami. Rejomi nawaꞌa riká najwaꞌató ají ke yaꞌajnaje Egipto teꞌeré ejo.
29 Neꞌewé pheꞌejrí Rubén, unká iꞌimalá najwaꞌaté naꞌaká José ajopánajlo iꞌimaká ee. E ripaꞌó rapumí chuwá, yakáꞌaro ulawí chojé, amari unká José iꞌimalá richu. Raú rijiyoꞌotá raꞌarumaká rinaku iꞌimakare, kamuꞌují wani ripechu laꞌakole. 30 Rejomi ripaꞌó rejena iꞌimaká ejo. Riphaka nanaku ee, rimá najló:
—¡Unká José iꞌimalá ulawí chu! ¿Chuwata meke nulaꞌajika?
31 Eyá ajopana rejénami ñaꞌañó raꞌarumakami palani, kalajnéreni, nakaꞌakare rinakiyá. Kéchami naꞌataka reꞌiyá kawayá pirakana nenókare írami. 32 Rejomi nawakáraꞌa ajopana naraꞌapá ejo, nemá najló:
—Aꞌachá marí aꞌarumakaji waraꞌapajlo, marí ke imájika rijló rinaku: “Marí aꞌarumakaji wephata iꞌimaká. ¿Na leꞌejé kaꞌajná riká? Pamákajla palá, apala piꞌirí michú aꞌarumakami kaꞌajná riká”, ke imájika rijló —ke nemaká najló.
33 Raú neꞌejná rejo, e kaja nephá Jacob nakú. Najalaka riká, e nemá rijló:
—Marí aꞌarumakaji wephata iꞌimaká. ¿Na leꞌejé kaꞌajná riká? Pipalamátakajla palá riká, apala piꞌirí michú aꞌarumakami kaꞌajná riká.
Ramaka aú riká, rimá najló:
—¡Aꞌa, nuꞌurí michú aꞌarumakami joꞌó riká! ¿Na kaꞌajná nori riká michú? Yawi ejaꞌawá eꞌiyowaje kaꞌajná nori riká michú, rajñákaloje ritami penaje.
34 Rejéchami rijiyoꞌotaka raꞌarumaká rinaku iꞌimakare, kamuꞌují wani ripechu laꞌakole. Rejomi raꞌá rinakuwá puꞌuwareni raꞌarumaká, rilaꞌakáloje riminano richu penaje. Júpija wani riyaka riꞌirí. 35 Piyukeja riyani iꞌijnakeño ramaje, napalaꞌatákaloje ripechu penaje, eꞌiyonaja unká riwátake na palaꞌataka ripechu. Ñakeja riwátaka riꞌirí iyakana. Rimaké najló: “Numinano laꞌakana nakuja nuꞌumajé nutakaꞌajika ejená”.
36 Kaja ewaja leꞌejepelaji minaná, madianítana, iphaño Egipto teꞌeré ejo, José najwaꞌaté ke. E naꞌá neꞌemakana jaꞌapiyatejlo riká riwemí aú. Potifar rií iꞌimaká; neꞌemakana waꞌaphena wakáraꞌajeri riꞌimaká. Riká warúwaꞌari naliyá riká, rijápakaloje rijló penaje.