Selusien koa helamu ten
Sion
?Isei mutis selusien koanik?
Meatin koa mutis selusien koanik, isen Sion. Kei vi tai en meatin teindan elu (12) onen Iesu. Avaseini keke rosantei isen en tus koanek, vise kei sasen en “kei koa envatien onen Iesu mul ien.”a Sion ka tunali koa isen Tiemes lumul lusar mesau keil navong Iesu vise keilu lumusili.b Sion vi tai en keitel koa Iesu kur seh en keitel ran meatin sav keil onen.c Navong Iesu mul en aiveave, vesesal vamat, vis Sion keke valei kat revi Meri, mama onen.d Navong Iesu moul eris ran matien ka vina ris en out nesa, Sion mai vi avat tai en sios hau koa kistal.e
Sion mutis tus koanek vesesal en sua 90 AD (sua keil koa katau en avong Iesu avasi). Mutisi sua houlu katau en tus keil koa Matiu, Mak ka Luk telmutisi musil moulien ka hihiseien onen Iesu. Sion en vati keke meatin keil ilea revi keke Iesu vi Ahi varei.
?Isei vuli selusien koanik mulamu?
Navong Sion mutis tus koanik usil Iesu, meatin sav keil onen Iesu ka meatin sav keil houlu koa aro rohtoh ral min Iesu avuol tuai. Eiloheh Sion mum ral min Kristin keil en taon keil ten out Efeses, Samerna, Pergamam, Taeatira, Sardis, Piladelvia, ka Laodisia koa amul en provins ten out Esia.f Sakini, navong Sion moul semau, koakeil ekek avisi vatis lat asa koa les Iesu mumoni ka raengoni viteni. Ka suval koa Sion viteni en 21:25 vit, “Iesu mumon tounah keil houlu mok mulin asa koa namutis kati. Munak itis vasi tounah koa mumoni en tus keil, namundemi navit out rovinvintei en out vasi netan keke vakur vasi.” Sakini, Sion rie lat tunien keil enges koa hekataun Kristin keil ilea revi keke Iesu vi Kristo, koa isen sav vi Mesaea, koa Ahi vat kati keke hesani, suval koa Sion viteni en 20:31 vit, “Ka namutis tounah keil ekek vasakin kami mihemai mihekur anatin eni keke Iesu vi Mesaea, Natin Ahi. Ka miheilea keke koakeil akur anatin eni ikur moulien ten lisenges heka en isen.”
?Sion mutis selusien koanik vensa?
Sion en vati vatie lati keke Iesu ka ven Ahi – Navong Mak mutis usil moulien onen Iesu, mulamu, mutis usili en tus onen keke merikel keil koa Iesu mumoni rie lati keke vi Mesaea. Matiu ka Luk lumutis mulamu usili mukave Iesu, avasi en out netan. Ka Sion, kei mutis mulamu usili mukave Iesu ro ral min Ahi en avong telamu ka lumum vituai en tounah vasi koa mul.g En sakien enek ka sakien sav keil, Sion mul vit kilea keke Iesu mul en out nesa mulamu, ka Ahi sila mita en out netan.h
Sion en vati vatie lati keke Iesu vi Natin Ahi – Iesu vit kilea eni avong houlu keke vi Natin Ahii vuo Ahi vi Tata onen.j
Sion en vati vatie lati keke Iesu vi Mesaea koa Ahi vat kati keke hesani min meatin keil onen – Sion mutis selusien onen meatin keil koa alei kilea keke Iesu vi Mesaea onen Ahi: Sion Baptis,k Andru,l Pilip,m Nataniel,n Iesu kei sasen,o ahin Sameria,p me-Sameria sav keil,q vangi meatin houlu koa Iesu vengan keil,r Pita,s vangi meatin sav keil,t ka Marata emun.u
Sion en vati vatie lat hetetamenien onen Iesu vaka en merikel keil koa mumoni – Sion mutis lat merikel oulu (7) onen Iesu. 1) Iesu viles oai mai vi uaen.v 2) Iesu sak revi titan hetetamen tai ten kavmen.w 3) Iesu sak revi meatin tai koa mesai sua. 38x 4) Iesu vengan meatin keil taosen elim (5000).y 5) Iesu mual en oai.z 6) Iesu sak revi meatin koa meten var navong avasi.a Ka 7) Iesu sakin meatin tai koa mat moul eris ran matien.b Merikel keil ekek sakin meatin keil aviteni en 7:31 avit, “Aviteni avit navong Mesaea hemai, kei houmon merikel keil hehi houlu. !Ka meatin tovuol kilea voumon merikel keil vahi houlu imok valin koakeil Iesu mul mumoni!”
Sion en vati vatie lati keke Iesu vit lati vi Ahi ka vothot eni keke kei vi isei ka en tatavolien keil – En Eksodas 3:14, Ahi vothot en kei min Mosis vit, “!Inau navi kei koa NAVI!” Aneite ten eis koanik vi Ahi mul lisenges, en avong telamu, en avong kosa, ka en avong vasi keil koa hemai veah. Ka Sion mutisi keke avong ouhat (9), Iesu emun viteni keke, “Inau NAVI”c koa along kilea vi isen Ahi kati. Iesu vothot eni mun keke vi vatte ten moulien ten lisenges ka en tatavolien oulu (7) vit, “1) Inau navi veret koa san moulien.d 2) Inau navi meneai en out netan.e 3) Inau navi meteau koa sipsip keil uva neim ien.f 4) Inau navi more meatin talosilkatien onen sipsip keil.g 5) Inau navi vatte ten mearisien ka navi vatte ten moulien.h 6) Inau navi sise, navi anatin, ka navi moulien.i Ka 7) inau navi vati grep.”j
Sion en vati vatie lati keke reheapil vituai hetal min Iesu keke rehekur moulien ten lisenges – Veni vi anatin keke Iesu vi Ahi ka vatte ten moulien ten lisenges reheapil vituai hetal mini.k Rokapil vituai ral mini navong rokur anatin enil ka rolong kati.m Ka en Iesu rokilea rovailea en Ahin veni Iesu kilea en kei.o Ka en Iesu Kristo rokur moulien ten lisenges.p
Sion en vati vatie lati keke ir, meatin keil onen, rehehothot en Iesu min mesav keil heka en selusien ka sakien keil orer – Iesu sila meatin keil onen uva keke avahitehiten more longlongien usil Iesu min mesav keil.q Kei en vat ir rovaleisungeinir en sakien koa er hehathat ir eriss ka rovahati lat isen Ahi en tounah vasi koa romul romumoni.t
Vati rendemien tai ten tus enek mul en Sion 20:31
Namutis tounah keil ekek vasakin kami mihemai mihekur anatin eni keke Iesu vi Mesaea, Natin Ahi. Ka miheilea keke koakeil akur anatin eni ikur moulien ten lisenges heka en isen.
?Asa mul en selusien enek?
1. Iesu vi Selusien ten Moulien. (1:1-18)
2. Iesu vothot eni keke vi Natin Ahi ka en umen ka hihiseien keil onen. (1:19–4:54)
3. Hetetamen keil onen Siu keil amumon rendemien one va kat Iesu. (5:1–12:50)
4. Iesu visein ekor en meatin keil onen. (13:1–17:26)
5. Avuli kat Iesu, amuti kati en aiveave, ka Iesu mat. (18:1–19:42)
6. Iesu moul eris ran matien ka kistal min meatin keil onen. (20:1–21:23)
7. Selusien ekor. (21:24-25)