1
00:00:05,000 --> 00:00:23,480
Hidin nahahapit an ume amih ad Roma hidih ad Italy ot awitondah Paul ya nadan udum an ibbanan balud ot iluganda didah nan papol ot iyukodda dida i Julius an ohah nadan opisyal di tindalu an munhilbih nan ap'apuh ad Roma.

2
00:00:23,480 --> 00:00:35,020
Ya hidiyen papol an nunlugananmi ya nalpuh ad Adramitium an ini'wanah nadan bobleh nan probinsya hi ad Asia an wah nan pingngit di baybay.

3
00:00:35,020 --> 00:00:42,780
Ya wada bo han i Tesalonika hidih ad Masedonia an ni'lugan i da'mi an hi Aristarkus.

4
00:00:42,780 --> 00:00:44,140
Ot ume ami

5
00:00:44,140 --> 00:00:50,580
ta damunah nabigat ya dimmatong amih ad Sidon ot mundagguh amihdi.

6
00:00:50,580 --> 00:01:00,100
Ya hi Julius an ma'ulen tagu ya inyabulutna an mabalin an e tigon Paul nadan ibbana ta boddanganda hiyah nadan mahapulna.

7
00:01:00,100 --> 00:01:12,880
Ya hidin nakak ami boh ad Sidon ya nidamu han puwo' ot ihingngimi moh ad Cyprus an nigawwah nan baybay ta ini'wamih nan da'gingna an adi dalanon nan puwo'.

8
00:01:12,880 --> 00:01:22,360
Ot inaynayunmin i'wah nan nihaggon hi ad Silisia ya hi ad Pampilya ot dumatong amih ad Mira hidih ad Lisia.

9
00:01:22,360 --> 00:01:33,060
Ta hidiy nangakhupan nan opisyal an hi Julius i han papol an nalpuh ad Alexandria ot hidiyey emi punluganan an umeh ad Italy.

10
00:01:33,060 --> 00:01:54,620
Ta nakak ami bo mu immanul'ulle nan papol hi atnay algo ot ahi ami dumatong hi ad Nidus te midamu bo nan puwo' ot ihingngimi mo bo ta ingganay lina"uhanmih ad Salmon hidih ad Krete an nigawwa damdamah nan baybay an inyunudmih nan da'gingna an adi dalanon nan puwo'.

11
00:01:54,620 --> 00:02:05,140
Ta athidiy inatmi mu naligatan ami ta inggana ot dumatong ami i han boblen nungngadan hi ad Ihandiyan di Papol an nihaggon hi ad Lasea.

12
00:02:05,140 --> 00:02:18,660
Ta gapuh nan natanaktakanmih nan awon ya nala"uh nan ngilin an pun'ulatan di Judyu ta atatakut mo on inayun nan papol an ume te na'innila an hidiyen timpuy ahipuwo'an.

13
00:02:18,660 --> 00:02:21,680
Ta himmapit hi Paul ot alyonay,

14
00:02:21,680 --> 00:02:22,840
I'iba,

15
00:02:22,840 --> 00:02:30,520
hay innila' ya mapa''ih tun papol hi'on ta'u inaynayun an ume ot mun'itotopal tudan kalga ya wadaday malting i dita'u.

16
00:02:30,520 --> 00:02:36,600
Mu hay pohdon nan mummanehoh nan papol ya nan ud papol ya inaynayundan ume.

17
00:02:36,600 --> 00:02:43,860
Ya nihapitan bo nan opisyal di tindalu ta inyunnudna i dida an bokon nan inalin Paul.

18
00:02:43,860 --> 00:02:50,100
Ya hidiyen boblen awadanmi ya adi anu maphod hi umohnongan hi'on waday puwo'.

19
00:02:50,100 --> 00:02:59,360
Ta hiya nan dakolda boy namhod an inayunmi an ume ta alina ya miluh an dumatong amih ad Poniks hidih ad Krete.

20
00:02:59,360 --> 00:03:05,820
Te udu'dul anuhdi di emi umohnongan ta inggana hi mala''uh di ahipuwo'an.

21
00:03:05,820 --> 00:03:11,420
Ta hidin hiyah dimmindinong nan puwo' ya alyonday mabalin an makak ami mo.

22
00:03:11,420 --> 00:03:22,640
Ta ginuyudda nan linnongda an gumo' an mangipudong hinan papol ot makak ami mo ot inaynayunmin i'wah nan pingngit di baybay hi ad Krete.

23
00:03:22,640 --> 00:03:28,300
Mu indaniyot ya inihbod han mabikah an puwo' an nalpuh ad Krete.

24
00:03:28,300 --> 00:03:34,800
Ya amod ona pumbangngadon nan papol ot iyunnudmi moh nan pangipluyan nan puwo'.

25
00:03:34,800 --> 00:03:40,220
Ta lo'tat ya dimmatong ami i han boblen nigawwah nan baybay an ad Kauda.

26
00:03:40,220 --> 00:03:49,540
Ta gahin di ilugandahdi nan bangkan ginuyuguyud nan nilugananmi ta adi pa"ihon nan puwo' mu naligatandan nangilugan.

27
00:03:49,540 --> 00:03:58,980
Ta hidin inluganda nan bangka ot ihamaddan ikaput nan papol an nunlugananmi te iyaguhdah pama''ihan nan puwo'.

28
00:03:58,980 --> 00:04:10,900
Ot aanonda mo bo nan ay bandela an mangiyeh nan papol ta ta'on on mun'ul'ullen ume mu ta adi iye''en nan puwo' hinan mapulantag an boblehdi hi ad Libya.

29
00:04:10,900 --> 00:04:23,520
Mu i diyen nabiggat ya hiya damdamah diyen ibibikah nan puwo' ta munhinnigi nan nunlugananmi ot pun'ipadokpahmi mo nadan kalga ta yumapo nan papol.

30
00:04:23,520 --> 00:04:31,860
Mu hidin nabiggat bo ya hiyah diye damdama ot pun'ipadokpahda bo nadan udum an mun'adamot an ma'usal hinan papol.

31
00:04:31,860 --> 00:04:42,480
Mu hiya damdaman adi duminong nan puwo' ta nadney aggemi nanigan hinan algo ya bittuwon ta lo'tat ya ay hanan ma''id ha itaguwanmi.

32
00:04:42,480 --> 00:04:48,800
Ya agge ami nangnangngan hi atnay algo ta lo'tat ya alyon Paul hinadan tataguy,

33
00:04:48,800 --> 00:04:50,400
Da'yun i'iba,

34
00:04:50,400 --> 00:04:56,180
onha dingngolyu tuwali din inali' ta agge ta'u nakak ad Krete ot wan ma"id ha athituh na'at.

35
00:04:56,180 --> 00:05:03,200
Mu ta'on ya hanat adi ayu minomnoman ot ma''id ha ohah mate i dita'u an ammuna tun papol an malnong.

36
00:05:03,200 --> 00:05:09,860
Te hi Apu Dios an dayawo' an ud tagun ha''on ya intuda'na han anghel an numpatigon ha''on ad na''ugab

37
00:05:09,860 --> 00:05:11,000
an alyonay,

38
00:05:11,000 --> 00:05:11,700
Paul,

39
00:05:11,700 --> 00:05:15,980
adi'a tumakut te mahapul an dumatong'ah awadan nan ap'apuh ad Roma.

40
00:05:15,980 --> 00:05:20,140
Ya gapun he"a ya pi'ipapto' Apu Dios nadan nun'ibbam.

41
00:05:20,140 --> 00:05:27,920
Hiyah naey inalin nan anghel i ha''on ot hanat adi ayu nimpe tumakut te innila' an ipa'annung Apu Dios hinaen inalina

42
00:05:27,920 --> 00:05:31,860
an ta'on on mihipag tun papol an niluganan ta'u.

43
00:05:31,860 --> 00:05:44,760
Ta hidin mi'apulut opat (14) di labi hi awadanmih nan baybay an nungngadan hi Mediterranean ya ginibo' nadan muntamuh nan papol an mun'ihaggon nan papol hinan luta.

44
00:05:44,760 --> 00:05:50,100
Ot lukudonday dinallom nan baybay ya umeh napat (40) di metro.

45
00:05:50,100 --> 00:05:57,120
Ya hidi bon imme"e"ele nan papol ot lukudonda ya tulumpuluy (30) metroy dinallomna.

46
00:05:57,120 --> 00:06:15,700
Ya timmakutda te alinah waday idungpupan nan papol hinadan batu ot alanda moy opat an mun'adadamot an gumo' ot iga'oddah nan papol ot ogahondah nan liting hinan baybay ta adi ume nan papol ot hahaddonmiy ena abigatan.

47
00:06:15,700 --> 00:06:28,560
Ya nadan mumpuntamuh nan papol ya ninomnomdan bumtik ta inalada nan bangka ot ipahalugdah nan liting ot hintamtamuwondah nan gumo' hi hinangngab nan papol.

48
00:06:28,560 --> 00:06:32,960
Mu alyon Paul hinadan tindalu ya nan opisyalda di,

49
00:06:32,960 --> 00:06:37,840
Wa'et umaandahtu datuwen mumpuntamuh tun papol ya mate ta'un namin.

50
00:06:37,840 --> 00:06:44,640
Ot bongwahon mon nadan tindalu nan tali an tayun nan bangka ta nagah hinan baybay.

51
00:06:44,640 --> 00:06:49,360
Ya hidin tuwen mabigat ya inalin Paul i didan namin di,

52
00:06:49,360 --> 00:06:55,480
Mangan ta'uot te duway duminggu mo tayyay agge ta'u nanganan an gapuh e ta'u timmakutan.

53
00:06:55,480 --> 00:06:59,820
Ot agaot ta mangan ta'u te mahapul an waha i'ilog ta'u.

54
00:06:59,820 --> 00:07:02,780
Ot innila' an ma''id nimpe ha mate i dita'u.

55
00:07:02,780 --> 00:07:11,560
Ot alan Paul nan tinapay ot mundasal ta dingngoldan namin di nundasalana ot upingonay kittang ot anona.

56
00:07:11,560 --> 00:07:15,540
Ya nawada mohpey dinoldan namin ot manganda.

57
00:07:15,540 --> 00:07:19,960
Hay bilangmin namin ya duway gahut ya han napitut onom (276).

58
00:07:19,960 --> 00:07:27,500
Ya hidin nabhug ami ot pun'itopalda nan balundan boga an agge nakan ta yumapo nan papol.

59
00:07:27,500 --> 00:07:32,500
Hidin nabiggat ya tinigoda han boblen aggeda innilay ngadana.

60
00:07:32,500 --> 00:07:40,660
Mu hidih nan da'ging di baybay ya wahdi han nadadawoh hi duma"alan nan papol ya pinhoddan ipluy hidi.

61
00:07:40,660 --> 00:08:03,620
Ot pumbohatda mo nadan nangaputdah nan inggahdah nan liting an gumo' ta nun'a'agah hinan baybay ot pun'ubadda bo nan kaput di kayiw an mungkauh hinan liting ta mange nan papol ot ipatuluda bo din ay bandelan mangipiyeh nan papol ot ahimi mohpe ipluy i diyen duma"alan di papol.

62
00:08:03,620 --> 00:08:17,320
Mu onnot on atappo ahan hidiyen baybay ta on imme nan papol ya ammunay bongwahnan niha'moh nan pulantag ta munhinnigih pangat nan mabikah an dalluyun ta nun'apapa''ih.

63
00:08:17,320 --> 00:08:28,580
Ya hay ninomnom nadan tindalu ya patayondan namin nadan balud an ni'lugan i dida te hay punnomnomda ya alinah humalugda ya binumtikda.

64
00:08:28,580 --> 00:08:37,820
Mu nan opisyal di tindalu ya aggena pinhod an pi'patedah Paul ta hiya nan aggena mo impapate didan namin.

65
00:08:37,820 --> 00:08:47,760
Ot ibaganan dida ta na'en nanginnilan munlanguy ya diday namangulun dumokpah ta humalugda ya dimma"aldahdih nan pulantag.

66
00:08:47,760 --> 00:08:58,540
Ya nada'en agge nanginnilan munlanguy ya alanda nadan na'aan an tabla i diyen papol onu kumpulnan mabalin an iluganandan duma"al.

67
00:08:58,540 --> 00:09:04,500
Ta athidiy inatmin dimma"al ta ma"id ha nalting.

68
00:09:04,500 --> 00:09:11,560
Hidin dimma"al ami ya na'innilaanmin hidiyen boblen nigawwah nan baybay ya hi ad Malta.

69
00:09:11,560 --> 00:09:22,320
Ya nadan tataguhdi ya ma"apngada i da'mi te nun'apuyda ot ayagan da'mi eh'at mun'anidu ami te inaynayunan umuda'udan ya kumog.

70
00:09:22,320 --> 00:09:36,680
Ta hi Paul ya e nangalah pating mu hidin ena itungu ya nadangdang han ulog an nibu''ol hinan linangana ta himmawwang ot milipot hi ta'lena ot ikalatna ya adi ma'ma'aan.

71
00:09:36,680 --> 00:09:43,560
Ya hidin tinigon nadan bimmobleh diyen ulog an nitayun hi ta'len Paul ya alyonday,

72
00:09:43,560 --> 00:09:51,160
Hituwe nin an tagu ya pimmate ta ta'on hi dimma"al an nalpuh nan baybay mu apyana damdaman mate.

73
00:09:51,160 --> 00:09:58,680
Mu impula'gin Paul hidiyen ulog ta nagah hinan apuy ya ma''id ha lini'nanah nakalat i hiya.

74
00:09:58,680 --> 00:10:06,260
Ya dadiyen tatagu ya hahaddonday e lum'a'an di ta'lena ya hay ena atayan mu agge na'at.

75
00:10:06,260 --> 00:10:10,140
Ta hay punnomnomda mo bo i Paul ya alyonday,

76
00:10:10,140 --> 00:10:12,320
Hiyay oha an dios.

77
00:10:12,320 --> 00:10:20,740
Ya hay ap'apuda i diyen boble ya hi Publius an dakol di lutanah nihaggon hidih nan way immohnonganmi.

78
00:10:20,740 --> 00:10:28,780
Ya ma'ma'ulle i da'mi ot ayagan da'mi eh'ah balena ta hidiy immohnonganmi hi tuluy algo.

79
00:10:28,780 --> 00:10:37,580
Ya i diyen immohnonganmihdi ya nundogoh nan hi aman Publius an napudut di adolna ya mahkit boy putuna.

80
00:10:37,580 --> 00:10:45,040
Ta immeh Paul hidih nan kuwartuna ot mundasal ot iha'monay ta'lena i hiya ya pinumhod.

81
00:10:45,040 --> 00:10:55,140
Ya hidin dingngol nadan tataguhdih diyen na'at ya an namin nadan waday dogohna on nun'iyedah awadan Paul on nipaphodda.

82
00:10:55,140 --> 00:11:00,340
Ya ongal di boddang nadan tataguhdi i da'mi te impapto' da'mi.

83
00:11:00,340 --> 00:11:06,320
Ta hidin makak ami ya pun'iyaliday balunmi ya an namin nadan mahapulmi.