K
Kain — (Ebr 11:4; 1Zhn 3:12; Jud 11). Kain bi sa mina shi ngandji Adan ku Iëva. Se ëli bi ma pashian Abel, naamain dëli shi kichi, pakë Nashian bi ngongo ku saklifisu mina jabala shi ku Abel bi fë vadu da ëli, mandji se ëli naga saklifisu iku pali döpa shi Kain bi da ëli. Dajantu shi se Kain chila namain dëli vida folo. Se dajantu jö sai, se Nashiolo faa Kain ske ta pa ëli sa mundu uali se nguë tudu ske ja naga ëli.
Kanan — (Mat 15:22; Fidk 7:11; 13:19). Kanan bi sa namu tela shi Nashian bi bi plomëtë pa ëli da pövu Israel shimafan tuludöguë tela dëneñ. Ödjai tela se a ja sama Israel. Zhugan vëdji a ten ja sama a shime Palestina.
kanela — (Apo 18:13). Kanela sa uan ja ku a ja fë ku joja uan ope döpa. Se ja të uan sëlu ödu ku se fë ku tempu nna nguë antigu bi ja kuta monchi. A bi ja zhunta ku zhëitë valadji pa ja da zhëitë uan sëlu gavu, se a bi ja ma pa ja da öguë nna pöjödölö. Mëtuvëdji a ten ja ma bolo öguë nna mochi.
Kilitu — Kilitu sa ja së fo fala griego se ja da sinchidu «uan pöjödölö ku a ja bolo ku zhëitë». Dantu fala nna judio (jö sai, se sa pövu Israel), palavulu Mesias ten sa ku sinchidu «uan pöjödölö ku a bolo ku zhëitë». Tempu antigu ta Nashian ja sama uan nguë pa sa alë pövu Israel, padjil bi ja bolo ëli ku zhëitë shimafan shinali fa ëli se a ma valadji pa sa alë. Se amea sai ta Nashian bi plomëtë fa ëli ske da uan Savadölö bi valadji pa bi sava pövu dëli ku pa ten jomesa gövöndölö Nashiolo, se ëli sama ëli «Mesias» ö «Kilitu», ja msa fa ëli se a ma amea shi gavu ku a ten da ëli bi.
komino — (Mat 23:23). Komino sa shimenchi uan pali döpa. Nna judio bi ja ma ja ta pë kumu pa ja gödö, a shime ineñ ten ja ma fë mindjian. Ineñ ten ja ma fë uan sapa kuzhu ku shizhu dajantu sëlu ödu dëli.
korban — (Mar 7:11-12). «Korban» se sa amea shi a bi ska sama kutumu shi bi sa ku nna nguë shi bi ska pë djiëlu shimafan ja da sulvisu tabaia Nashiolo. Se jö sai bi ska fë pa ineñ sa legadu da dëtu jö ineñ shi bi ta pa ineñ ja ma djiëlu dëneñ pa ineñ fë lazhan pai veiu dëneñ; mandji se ineñ na ja da Nashianf, shina ineñ ja gada da tuludöguë dëneñ.
Kore — (Jud 11). Kore bi sa jasa nna nguë ineñ bi lanta pedji tëjantu ku Moises ku Aaron. Jö sai bi mëtë Nashian pashian monchi se ëli fë pa san döme san vlamëtë pa bla pa nguli Kore ku nna nguë ineñ shi bi ska lë ëli tudu.
kusu — Se bi sa kutumu nna gövöndölö roma pa ja jatiga uan nguë fë ja fëfëiu ja chila ëli vida folo ja da ëli pë kusu. Se bi sa jatigu shi ngandji mashi da nna nguë ineñ shi ja chila nguë vida folo ö nna nguë ineñ shi ja futa nguë ja fë nguë afoshi.
Pa ske fë uan kusu, a ja ma uan öpa ku utu öpa se a ja pë unian liba dunian. Uan sapa vëdji a bi ja fë nguë shi fë ja fëfëiu iai pa ëli gaga kusu ba toja jamian shi a ske chila ëli vida folo. Se ala se nna sodadji ja da nguë shi ku pegu pë se a ten ja mala ëli ku jodo. Zha se a ja pë kusu mdjadu se a ja lega pöjödölö se pindjadu ba toja ku ëli ja mölë. Bi sa uan taba djisgalasa pa ja mölë liba uan kusu.
Djisu bi faa ja sa nguë shi ku ja dishia pa sa balë dëli ske ta pa kësë tuludöguë dëli, pa ma kusu dëli pa lë Djisu (Mat 10:38; 16:24; Mar 8:34; Luk 9:23; 14:27). Jö sai ja da no ötëndë fa nna nguë ineñ shi ja lë Djisu ske ta pa ineñ sa plesteñi pa padësë tëjantu ku ëli ku pa ten mölë dajantu dëli.
kuta nguë napai — Bi sa kutumu nna judio pa ineñ ja kuta napai nna mina napai dëneñ tudu ta ja da ötu djia jamian shi a ja pali ineñ, se jö sai a ja fë ta a ja pota peli joja napai dëneñ. Ineñ bi ja fë jö sai pakë Nashian amea sai se bi da Abraam odji (Jen 17:10-14). Se bi sa shinali fa uan napai bi sa judio. Nna judio mëtuvëdji a bi ja sama ineñ «nna nguë ineñ ja kuta nguë napai».
Dantu tempu shi a bi ja pegua evanjelio Djisukilitu pimëlu pimëlu, bi sa ku zhugan nna judio ku bi ska fë nguë afoshi pa ja kuta nguë napai shi a ja ngongo sa kitan. Jö sai se bi sa shinali fa ineñ vla fë judio se ineñ bi ja plomëtë fa ineñ ske kumpli ku alë Moises. Se ta ineñ bi ja fë jö se moso, se a bi paadji pa ineñ shimafan kitan. Pelavöl na bi faa aen da jö sef. Ëli bi skëvë tëjantu ku jö sai dantu jaata shi ku ëli bi skëvë da nna nguë galasia ku a shime utu jaata mashi. Ëli bi fa uan ja soso se bi ja fë fata pa sa savadu, pa ja këlë Djisukilitu.