F
Faraon — (Fidk 7:10, 13, 21; Rom 9:17; Ebr 11:24). Faraon se sa namu shi ku a ja da shiölö shi ngandji ö alë tela Ejipto. Shiölö ineñ shi ngandji ö alë Ejipto tudu a bi ja sama ineñ «faraon».
fariseo — Nna fariseo, ineñ bi sa uan ono nna pöjödölö ngangandji dantu nna judio dantu tempu Djisu. Ineñ bi sa zhuntadu ku meeth dalë (nna meeth dalë Moises). Nna fariseo bi jönsë alë Nashiolo ineñ shi ku ëli bi bi da Moises; se ineñ bi ska shina nguë pa ineñ ja kumpli ntëlelele. A shime nna fariseo bi ska shina uan sapa kutumu ku fidu ja ku ineñ bi ia pë alë. Ineñ bi ja këlëdöguë dëneñ, pakë ineñ bi ska pë fa ineñ se gavu mashi ku utu nna nguë. Uan sapa vëdji se ineñ ja msa gavu shi ineñ sa mandji se ineñ bi sa ku mazhnamentu fëfëiu. Nna fariseo na bi ngongo ku Djisuf se ineñ bi ska mazhna ja jua amea shi pa ineñ chila ëli vida folo. Lëë saduseo.
fesa fesa — Nna judio ja fë fesa fesa ngangandji dantu anu tudu, ja lambela amea gavu shi Nashian bi sa ku ineñ tempu bai ie zha. Fesa shinku ineñ se a ja limian dantu Testamentu Novu ku ja sa:
Fesa Ampan shin Levadura (Mat 26:17; Mar 14:1, 12; Luk 22:1, 7; Fidk 12:3; 20:6). A ja fë Fesa Ampan shin Levadura ta ja pasa seta djia i shi moso ku a ja pasa Fesa Paskua. Dantu djia seta ineñ sai se nna judio ja fë ampan shin levadura (ampan ku ja fë masa fañian tulugu madu pë san shin levadura). Se sa amea shi ineñ ja lambela amea tempu shi nna judio jölë fo Ejipto, dandjian dandjian ku na bi da ineñ tempu pa masa fañian tulugu madu zhunta ku levadura pa mëtë pë dantu jamian fë ampanf.
Fesa Manga Manga döpa (Zhn 7:2). Dantu fesa Manga Manga döpa, nna judio ja sa ku liguilia pa kë ineñ ja chama ku totolo. Ineñ ja fë jadji papalima shipë shipë ku se ineñ ja ta dantu uan sumanu. Se amea sai se ineñ ja lambela paipai dëneñ, ku bi ska ta jadji shipë shipë ta ineñ bi ska bai ja ta dantu jamian sölö sölö dantu deshi danu jatulu, anta pa ineñ ba lantela dantu tela shi Nashian bi bi plomëtë ineñ ai.
Fesa Paskua (Mat 26:2, 5, 18, 19; etc.). Paskua sa uan taba fesa shi ngandji mashi da nna judio. Namu dëli sa ku sinchidu fa «a ska pasa liba» ö «liba uan kuzhu». Ku fesa sai, se nna judio ja lambela amea shi fo antigu se ineñ bi jölë fo sëlëva tela nna nguë ejipto. Se bi sa fo djia shi Nashiolo bi faa ineñ fa ëli bi ska da uan anzhu bi pa bi chila vida nna mina ineñ shi ngandji ku sa pimëlu fo dantu jadji nna nguë tela se tudu. Mandji se Ëli bi shina nna judio pa mata uan mina jabala ku pa ma sangui mina jabala sai pa bolo poto poto tudu. Se ja jamian shi anzhu sai ja bë sangui, se ëli bi pasa bai fo jadji sai shinke ëli mata zhugan nguë ala. Se ëli fo jadji jadji se ja fë jö shi a fala se zhugan ja na ja shiga ineñf; se anzhu sai ja pasa liba dëli. Tadashi se fo djia shi, se tempu fesa Paskua, dantu jadji nna judio tudu se a ja mata uan mina jabala, zha se ineñ ja zhunta kumu mina jabala sai sadu (Luk 22:7-8).
Fesa Pentekostes (Fidk 2:1; 20:16; 1Kor 16:8). Pentekostes sa ku sinchidu «djia shi shinku». Nna judio bi ska pia fesa sai ta djia shi shinku djia ja pasa, Fesa Paskua ja pasa valadji pa ja fë fesa totolo tulugu jabamentu djia mëdji maiu. Bi sa djia Pentekostes ku Spitu Santu bi liba nna balë ineñ shi këlë Djisukilitu pimëlu vëdji (Fidk 2:1-4).
Fesa shi a ja msa (Zhn 10:22). Dantu fesa sai se nna judio ja lambela amea Judas Makabeo limpa ku jözhë Jadji Nashiolo pë, fo djia shi nna namigu Nashiolo bi lantela ku ineñ bi të zhogovea. A shime nna judio ten ja sama fesa sai Fesa Januka, ö «Fesa fögö fögö djidjidu».