E
ebreo — Namu «ebreo» se sa jö shime ku «judio». Nna judio, ö nna ebreo, ineñ se sa nna minadjimina Abraam. Namu «ebreo» sa ja së fo Eber, uan nna nguë tompu tompu dëneñ. Lëë judio.
Fala shi nna judio ja fala a ja sama ebreo. Pachi shi ngandji mashi dantu Antigu Testamentu a bi skëvë ku ebreo.
Ejipto — Ejipto sa uan tela ku sa peetu ku tela Israel. Nna nguë tela Israel bi ska ta ku nna nguë ejipto dantu sentu danu jatulu (Fidk 7:34-38).
Elias — (Mar 9:4; Rom 11:2-4; Schgu 5:17-18). Elias bi sa uan pantafala ngandji ineñ shi bi sa ku Nashiolo, ëli se bi zhogovea ku pödë ku valëntë uan alë masan ku nna nguë ineñ shi bi ja adola nashian balu dantu Israel. Uan sapa nna judio bi ska mazhna fa ëli tan ske vlame bi tela valadji pa ëli bi va nguë pë da tempu shi ku Kilitu tan ske bi. Zhuan shi ja bachizha nguë bi ja kë Elias dantu uan sapa kuzhu (Mat 11:14; Luk 1:17).
Epikureos — (Fidk 17:18). Epikureos sa nna nguë ineñ shi ja lë shina kuzhu, sëbëdölö shi a ja sama Epikuro, ku bi ska shina nguë kuzhu ja faa liguilia se bi sa ja gavu shi ngandji mashi dantu vida, se ja tudu bi ske ta pa zhunta pa ja fë pa pöjödölö ja sinchi gavu, valadji pa ja djogo vida shin danchi shin mendu.
Ermes — (Fidk 14:12). Ermes se namu uan nna nashian balu/spitu ku nna griego ja adola. Ineñ bi ja faa Ermes se bi sa nguë shi ja ma nova ba da utu nna nashian balu/spitu dëneñ.
Erodes — Dantu Testamentu Novu sa ku nna pöjödölö jatulu patadu patadu ku namu Erodes:
1. Alë Erodes, ku a ten ja sama ëli Erodes Magno, ëli bi sa alë/jasa jasa Judea dantu tempu shi a pali Djisu. Ëli se bi sa nguë shi manda pa chila Djisu mina kichi vida folo (Mat 2:1-22; Luk 1:5).
2. Erodes Antipas se bi sa gövöndölö galilea ta Djisu bi ska pegua ku ëli bi ska fë ja ngangandji. Se sa nguë shi bi sa jazhadu ku Erodias, sogolo dëli, ku ëli se ten manda pa pota Zhuan Bachita gochi. Nna judio bi ma Djisu ba da ëli valadji pa Erodes se juzhga ëli anta pa da ëli pë kusu (Mar 6:14-29; Luk 23:6-12).
3. Alë Erodes Agripa shi Pimëlu se pëtëpë nna balë Kilitu dantu guëzha shi pimëlu. Ëli se chila Sanchagu vida folo, namain Zhuan (Fidk 12:1-23).
4. Alë Erodes Agripa shi fë Dösu se juzhga Pelavöl ku manda ëli ba palea Roma valadji pa ba juzhga ëli deenchi Sesar (Fidk 25:13–26:3; 26:19, 26-32).
Esau — (Rom 9:10-13; Ebr 11:20; 12:16-17). Isaak, mina Abraam, ëli bi sa ku mina nna mina dösu ku a bi ja sama ineñ Esau ku Jakob; Esau se bi sa nguë shi ngandji; mandji se uan djia ku ëli bi sa ku uan sapa faku, se ëli vëndë pödë masebu shi ngandji dëli tudu. Ëli da lazhan ku Jakob fa ëli ske ma besa nna namain shi ngandji valadji pa ëli tuka ku uan patu söpa lenteja kudjidu. Se bi sa nna minadjimina Jakob se bi sa nna nguë ineñ shi Nashian bi ma, na bi sa dji Esauf. Lëë Abraam.
eskriba — Nna eskriba, ineñ bi sa nna meeth dalë ö nna nguë ineñ shi sa bi ku mandamentu Nashiolo dantu Fa Nashiolo shi antigu. Ineñ bi ska shina jö ineñ shi sa skividu dantu lavulu shinku Moises. Lëë Alë ku Moises.
Estoiko — (Fidk 17:18). Nna nguë estoiko bi sa nna balë sëbëdölö shi a ja sama Senon, ku bi ska shina nguë kuzhu ku ja faa ske ta pa pöjödölö ja bibe amea tëndëmentu, pa ja sëbë ma mazhna kuzhu be deenchi ku pa na ja lega pa leva kuzhu ja ma nguëf, ñi pa na ja lega pa duadu ja ngana nguëf.
eunuko — (Mat 19:12; Fidk 8:27-39). Uan eunuko ja sa uan masebu japadu. Tela tela ineñ shi na këlë Nashian bi ja fë zhugan vëdji klase kuta ineñ sai ku nna sëlëva ö ku zhugan nna nguë ineñ shi a bi ske fë ineñ jotadu ku zhugan tabaia shimafan sulvisu dondolo. Nna judio na bi sa ku kutumu sef, pakë na bi sa lagadu dantu alë Nashianf.