B
Baal — (Rom 11:4). Baal se sa namu uan nashian balu ö spitu. Fo tempu antigu, anta pa pövu Nashiolo ba bibe tela shi a ja sama öseshi Israel, nna nguë ineñ shi bi ska bibe ala bi sa ku kutumu adola Baal. Ta pövu Israel lanta pa ineñ ba bibe tela sai, zhugan vëdji ineñ bi ja chama adola Nashiolo, se jamian dëli se ineñ ja adola Baal. Dajantu shi se Nashian bi ma pashian monchi ku ineñ.
Babilonia — Babilonia se sa namu uan palea antigu. Alë shi bi ska ta ala iai bi pë uan sapa tela basu pödë alë dëli. Se nna nguë ineñ shi sa basu dëli bi pezha ku pövu Israel se ineñ ngana ineñ. Se ineñ ma uan sapa nguë Israel ba tuludöguë tela dëneñ Babilonia shimafan nna sëlëva. Ala se nna nguë Israel bi ska bibe ba toja ku pasa deshi seta danu (Mat 1:11-12, 17; Fidk 7:43).
Dantu lavulu Apokalipsis a ja limian Babilonia (Apo 14:8; 16:19; 17:5; 18). Dajantu shi se Babilonia bi sa uan jamian ku nna nguë ineñ shi bi ja ta ala na bi sa tave Nashiolof, namu Babilonia dantu lavulu Apokalipsis bi sa shinali shi ja sa jamian tudu. Ja paadji sa Roma ö a shime ja paadji sa shinali gövöndölö mundu pekadu. Dantu 1Pud 5:13 jamian shi a ja limian Babilonia, a ja ska tëjantu ku Roma.
bachizha — Dantu Biblia sa skividu fa Zhuan shi bi sa bachizhadölö ai (ku a ten ja sama ëli Zhuan Bachita dantu Fa Nashiolo). Ëli bi bachizha uan sapa dji nguë dantu lubela Jordan. Ëli bi faa ineñ pa ineñ tan ba ku ope tashi fo pekadu dëneñ pa ineñ bachizha valadji pa nna nguë tudu dantu mundu bi sëbë fa ineñ tan ba ku ope tashi. Se amea sai se ëli fë vadu kusan nguë tudu da ta Djisu tan ske bi.
Ta uan pöjödölö ja këlë Shiölö Djisukilitu, ëli ja ngongo sa bachizhadu valadji pa ëli msa utu nguë fa ëli vla fë kitan.
Sinchidu bachizha sa öshi uan pöjödölö shi a ja bachizha ja be ku ope tashi fo pekadu ineñ shi ku ëli bi fë iai; ëli ba jonfa Djisukilitu ku bi plomëtë pa ëli pada pekadu nna nguë ineñ shi ja pë ëli jonfa dëneñ; se balë shi novu ja ngongo lë Djisukilitu ku pa ten ja tëndë ëli.
Bakisi Bechi — (Ebr 9:4, 5; Apo 11:19). Bakisi ö alka bi sa uan kachabache ku a ja fë ku taaba se a ja boshia ku oro. Se dantu dëli se bi sa gadadu budu dösu ineñ shi Nashian bi skëvë uan deshi mandamentu pë ai. Se pövu Israel bi ska ma kachabache be ku ineñ ta ineñ bi ske ja vadji. Se ta ineñ na bi ska vadjif, ineñ bi ska gada pë dantu Limada Nashiolo ö Jadji Nashiolo. Kachabache sai ku jö ineñ shi bi sa dantu dëli bi sa ja santu santu pakë ineñ bi sa simbolo ö shinali da bechi Nashiolo ku pövu Israel. Se fo ta a fë Jadji Nashiolo, se Bakisi se bi mdja pë uan jamian soso dantu Jamian shi Santu mashi.
Balam — (2Pud 2:15; Jud 11; Apo 2:14). Balam bi sa uan pantafala ku uan alë ku a ja sama Balak bi pindji pa ta pövu Nashiolo masan valadji pa Balak paadji ngana ineñ dantu pezha. Balak, bi sa alë uan jamian ku a ja sama Moab, ëli bi mendu pa ta pövu Nashiolo ja da Moab pa ineñ bi mdja ala. Fo jomesadu Balam na bi ngongo ta pövu Nashian masanf se ëli bi naga pa ëli ba Moab, mandji se jabamentu se ëli bai. Se ta ëli bi ska bai, se uan anzhu ta mdjadu pë jamangandji, ja sua ëli. Balam no bi paadji bë anzhuf, mandji se javalu kutu, se bi ska bë se fë ku ëli na tan bi ngongo be deenchi mashif benga zha pa Balam bi ska da ëli ku valadöpa. Tadashi se javalu kutu faa ku Balam se ëli kundji ëli. Se Balam na bi paadji ta pövu Nashian masan pakë Nashian bi da ëli besa bebezha. Dantu Bechi shi Novu sa skividu fa dajantu ngongodu Balam ku djiëlu, se jabamentu se ëli zhunta ku Balak, benga zha pa Balak bi sa namigu pövu Nashiolo (Nam 22–24).
Barak — (Ebr 11:32). Barak bi sa uan nna antigu jasa jasa Israel. Ëli bi sa deenchi uan pezha se ëli ngana nna namigu dëli (Juzh 4–5).
bechi — (Bechi Antigu: Luk 1:72; Fidk 3:25; 7:8; Gal 3:17; 2Kor 3:14; Ebr 9:1, 4, 15, 18, 20. Bechi Novu: Mat 26:28; Mar 14:24; Luk 22:20; Rom 11:27; 1Kor 11:25; Ebr 7:22; 8:6-13; 9:15; 10:16, 29; 12:24; 13:20). Uan bechi sa uan lazhan gavu dantu pöjödölö dösu ö ono dösu nna pöjödölö. Dantu uan bechi uan pachi ja plomëtë pa ëli fë uan ja da utu pachi, se pachi sala ten ja ta pa ëli ten fë zhugan ponodu kuzhu. Se tëjantu ku bechi Nashiolo, sa Nashiolo ku se jomesa bechi sai, ja plomëtë pa ëli sa Pai ku Shiölö pövu dëli, se pövu ta pa, ja tëndë Nashiolo.
Bechi dösu ineñ shi Nashiolo fë a ja sama Bechi Antigu (ö Pimëlu) ku Bechi Novu. Bechi shi Antigu Nashiolo a bi fë liba iki Sinai. Nashiolo bi plomëtë pa ëli ma tuludöguë pövu dëli, sumanu pa ineñ ja gada alë ineñ shi ëli bi msa Moises. Mandji se zhugan nguë na bi paadji tëndë alë Nashiolo nguintëlu nguintëluf, se dajantu shi se na të zhugan nguë dëtu deenchi öiö Nashiolo amea Bechi shi Antiguf.
Dantu Bechi shi Novu Nashiolo bi plomëtë pa ëli ma nna pöjödölö ineñ shi dëtu ku ja këlë Djisukilitu; pakë ta Djisukilitu bi mölë, ëli ma jatigu pekadu nguë tudu. Dajantu shi, se nna nguë ineñ shi ja këlë Djisukilitu ineñ ja vla fë nna nguë dëtu, shimafan ja zhugan djia ineñ na bi sa fë pekadu ie zhafa ö kabela alë Nashianf.
Belsebu — (Mat 10:25; 12:24, 27; Mar 3:22; Luk 11:15, 18-19). Belsebu se sa uan namu shiölö nna spitu fëfëiu. Namu se sa ja fo Belsebu, sa uan nna spitu ineñ shi utu zhenchi ineñ shi bi ska bibe lome pövu Nashiolo bi ska adola. Utu namu shiölö se bi sa Satanas. Lëë Satanas.
Benjamin — (Fidk 13:21; Rom 11:1; Flp 3:5; Apo 7:8). Benjamin bi sa mina shi kichi Jakob (ku se sa, Israel). Se bi sa uan nna zhenchi tompu tompu deshi ku dösu nna judio. Lëë Abraam.budu ngola domali\k* — (Mat 7:6; 13:45-46; 1Tim 2:9; Apo 17:4; 18:12, 16; 21:21). Budu ngola domali sa uan budu ngola ku ja kuta monchi. Ja sa uan budu fumözhö monchi muntë, ku ja sa banku ku ja blin. Nna pöjödölö bi ja ma fë shimafan jonto ku utu ja fëntë fëntë döguë.budu ngola ngola\k* — Dantu Apo 21 se Zhuan bi ska msa palea santu shi ku ëli bë dantu suian dëli. Fundamentu ögö dëli a bi fë ku klase budu deshi ku dösu patadu fumözhö fumözhö. Ineñ bi ska chila blin se ineñ bi sa ku kololi pata patadu. Se namu deshi ku dösu klase pata patadu ineñ sai bi sa:
1. jaspe: kololi vëdji ö limpi
2. safiro: kololi asulu
3. agata: banku ku kololi kafe
4. esmeralda: kololi vëdji ku ja chila blin
5. onise: uan sapa kololi
6. cornalina: kololi böbö ku ja chila blin
7. krisolito: kololi fa
8. berilo: kololi vëdji ö vëdji ku asulu
9. topasio: kololi fa
10. krisoprasa: kololi böbö ö kololi banku
11. jasinto: kololi asulu ö kololi vëdji ö vëdji ku asulu
12. amatista: kololi böbö kulu.